Gaur, urriak 18, aurten ere Trans Pertsonen Despatologizazioaren aldeko Nazioarteko Eguna ospatuko
dugu. Orain dela gutxi arte, transexualak “gaixotzat” hartu ziren, eta horrek sufrimendua,
diskriminazioa eta oztopoak eragin zituen aske bizi ahal izateko. Hamarkadetan zehar, medikuntzak eta
txosten medikoek zeregin erabakigarria izan zuten beren bizitzetan, trans izatea osasun mentaleko
patologia gisa sailkatuta baitzegoen.
Osasunaren Mundu Erakundeak 2019an Gaixotasunen Nazioarteko Sailkapena (GNS-11) eguneratu
zuenean, aldaketa historiko bat gertatu zen: «genero-inkongruentzia» nahasmendu mental gisa
kategorizatu zen, eta sexu- eta ugalketa-osasunaren eremuan onartu zen. Urrats horrek funtsezko
aurrerapena ezarri zuen trans pertsonen genero-aniztasuna eta duintasuna errespetatzeko.
Azken urteotan, aurrerapen garrantzitsuak egin dira arlo legal eta sozialean, hala nola Trans pertsonen
berdintasun erreal eta eraginkorrerako eta LGTBIQ+ pertsonen eskubideak bermatzeko 4/2023 Legea
eta Euskal Autonomia Erkidegoan genero-identitateagatik ez baztertzeari buruzko otsailaren 15eko
4/2024 Legea onartu dira. Araudi horiek indartu egin dute patologizaziorik ezaren printzipioa, eta urrats
sendoak egin dituzte trans pertsonen eskubideak aitortzeko.
Hala ere, oraindik ere ikusten dugu lorpen horiek zalantzan jartzen dituzten eta lortutako aurrerapenak
lehengoratzen saiatzen diren gorroto-diskurtsoak eta berdintasunaren aurkako mugimenduak
suspertzen direla. Transfobiak, diskriminazioak eta indarkeriak presente jarraitzen dute gure gizartean,
eta trans pertsona askoren eguneroko bizitzari eragiten diote.
Horregatik guztiagatik, Berdindu Zerbitzu Publikoak dei argia eta irmoa egin nahi du: pertsona guztien
artean diskriminaziorik gabeko gizarte bat eraikitzen jarraitu behar dugu, errespetua eta berdintasuna
printzipio ukaezinak izango dituena. Gorroto-diskurtsoek lekurik ez duten gizartea, transek, gizarteko
gainerako pertsonek bezala, beren identitatearen arabera, duintasunez, segurtasunez eta askatasunez
bizi ahal izan dezaten.
Transexualak Despatologizatzearen aldeko Nazioarteko Eguna ez da ospakizun hutsa: berdintasunaren
eta justiziaren aldeko borrokak jarraitzen duela gogorarazten du, eta ez dela inor seinalatu, zalantzan
jarri edo mugatu behar, nor den kontuan hartuta.