• Lehendakaria buru dela egin den ekitaldian, 14 erakunde eta elkartek 17 konpromiso hartu dituzte trafiko-istripuen ondoriozko heriotzarik eta lesio larririk gabeko gizarte bat izatera iristeko
• Ekimen aitzindari honi esker Euskadi erreferente izango da Europan Bide Segurtasunaren eta trafikoaren kudeaketaren arloan
• Ituna sinatu duten erakunde eta elkarteen ustez, onartezina da Euskadiko kale eta errepideetan hildakoak edo zauritu larriak izatea, eta erantzukizuna errepidea erabiltzen duen pertsonarena eta Bide Segurtasunaren sistema publikoan eta pribatuan esku hartzen duten gainerako eragileena dela onartzen dute

Iñigo Urkullu lehendakaria buru dela egin da gaur goizean Bide Segurtasunaren Aldeko Euskal Itunarekin, lehenengo 14 elkarte eta erakundek guztion ongiaren, Euskadiko Bide Segurtasunaren eta mugikortasun seguru, jasangarri eta efizientearen alde hartu duten konpromiso etikoarekin, bat egiteko ekitaldi publikoa. Ekimen aitzindaria da, ezaugarri horietako lehenengo Ituna baita, eta panorama konparatuan helburu bikoitzarekin sinatu da:

• 2030erako, 2020. urtearekin alderatuta, % 50 murriztea Euskadiko kale eta errepideetan hildako eta larri zauritutako pertsonen kopurua.
• 2050erako “Vision Zero” betetzea, hau da, Euskadiko kale eta errepideetan zero hildako edo zauritu larri izatea lortzea.

Lehendakariarekin batera sinatu dute Itun hau Gorka Urtaran EUDELeko elkarteburuak eta Vitoria-Gasteizko alkateak; Juan Maria Aburto Bilboko alkateak; Eneko Goia Donostiako alkateak; Ramiro González Arabako diputatu nagusiak; Unai Rementeria Bizkaiko diputatu nagusiak; Markel Olano Gipuzkoako diputatu nagusiak; Ainhoa Alustiza EITBMediako gerenteak; Maialen Olabe Euskadiko Gazteriaren Kontseiluaren ordezkariak; Raúl Mena Euskadiko Txirrindularitza Federazioaren ordezkariak; Marian Cogollos Aesleme Elkartearen ordezkariak; Félix Ortiz de Zarate, Euskofederpen Elkartearen ordezkariak; Ana Novella Istripuak Stop Elkartearen ordezkariak; eta Rosa María Trinidad, Bide Indarkeria Stop Elkartearen ordezkariak.

Gainera, hemendik aurrera, Itun honekin bat egin dezakete bide-segurtasunaren esparruan esku hartzen duten sistema publiko eta pribatuko eragile guztiek.

GJH, Agenda 2030

OMEren kalkuluen arabera, munduan urtean 1,3 milioi pertsona hiltzen dira trafiko-istripu baten ondorioz. Hau da, 3.700 pertsona egunean. Berez, trafiko-istripuak dira 5 urtetik 29 urtera bitarteko pertsonen heriotza-kausa nagusia.

Zifra horien aurrean, Nazio Batuen Erakundearen 2030 Agendak Bide Segurtasuna eta mugikortasun seguru eta jasangarria sartu zituen Garapen Jasangarrirako 17 Helburuetan. Bide horri jarraituz, Bide Segurtasunaren Aldeko Euskal Itunak 17 konpromiso hartu ditu Itunarekin bat egin duten erakunde guztiek egindako ekarpenetatik abiatuta, trafiko-istripuen ondoriozko heriotzarik eta lesio larririk gabeko gizarte bat izatera iristeko erantzukizun eta lankidetza partekatua areagotzeko. 17 konpromiso bateratu horiez gainera, erakunde bakoitzak konpromiso indibidual batzuk zehaztuko ditu, eta, hemendik aurrera, horien jarraipena eta ebaluazioa egingo da gobernantza-eredu egituratu baten bidez.

Azken helburua da Euskadi Europan erreferente izatea Bide Segurtasunean eta trafikoaren kudeaketan, hildakoen eta zauritu larrien kopurua murrizteko helburu globala betez.

Errepidean, heriotza bakar bat ere ez da onargarria

Azken bi hamarkada hauetan Euskadin:

• urtean 218 pertsona hil ziren trafiko-istripuetan.
• 2010ean 67.
• 2015ean 53.
• 2019an 51.
• 2021ean 42.

Beheranzko joera argi eta garbi finkatu da, eta, berez, Euskadiko milioi biztanleko istripu larrien tasa Europako iparraldearekin bakarrik aldera daiteke. Baina zifrak oraindik ere ez dira onargarriak, horregatik, Bide Segurtasunaren Aldeko Euskal Itunak argi eta garbi adierazten du trafiko-istripuen ondoriozko heriotza edo lesio larri bakar bat ere ez dela onargarria, eta hildakoak edo zauritu larriak eragin dituen istripu baten azken erantzulea ez dela bidea erabiltzen duen pertsona bakarrik, baizik eta baita Bide Segurtasunaren arloan esku hartzen duten gainerako eragileak ere.

Horrela, burutu den aliantzak aditzera ematen du erakundeek eta euskal gizarteak Bide Segurtasunarekin, pertsonen bizitzarekin eta gizarte-ongizatearekin hartzen duten konpromisoa. Era berean, garraio publikoa suspertuko duen eta kolektiborik zaurgarrienen, hau da, oinezkoen, txirrindularien, motor-gidarien, pertsonen mugikortasunerako ibilgailuen gidarien, dibertsitate funtzionala duten pertsonen eta adingabeen, babesa lehenetsiko duen mugikortasun segurua sustatzeko erakundeen arteko eta arlo pribatuaren eta publikoaren arteko lankidetza indartu ere egiten da.

Bestalde, helarazten da trafiko-istripuen ondoriozko hildakorik edo zauritu larririk gabeko errepide-sarea izatea lortzea gizarte osoari dagokion erronka globala dela. Erantzukizun partekatua da, beraz, eta zirkulazio-arauak betetzetik eta bideko erabiltzaileen arteko elkarbizitzatik eta errespetutik abiatzen da.

Bide Segurtasunaren aldeko solasaldiak

Gaur goizean Lehendakaritzaren egoitzan egin den ekitaldian istripuen prebentziorako sentsibilizazio-kanpainetan Eusko Jaurlaritzarekin oso aktiboki lan egiten duten lau pertsonaren arteko solasaldia izan da: Julian Iantzi, motozalea, komunikatzailea eta Bide Segurtasunaren arloko preskriptorea; Alaitz Arbilla, Bizkarrezur Muineko Lesioa Ikertzeko AESLEME elkarteko Euskadiko koordinatzailea; Alfonso Ortiz, 18 urtetik motor-gidaria eta “Versys Aventure Bizkaia” motozale taldeko kidea; eta Edurne Andueza, trafiko-istripuen ondorio diren lesio ugari tratatzen dituen fisioterapeuta.

Solasaldi irekian gogoratu dute istripu larri bakoitzaren atzean pertsonak, familiak, lagun minak eta, batez ere, betiko etendako bizitzak daudela.

• Udalerriak eta lehia proiektuaren esparruan, kontratu txikien erabilera zuzena sustatzearen garrantzia nabarmendu dute parte-hartzaileek.
• Kontratazio publikoa estatuko BPGren % 10 eta % 20 artekoa da administrazio osorako

2022ko azaroaren 3a.- Gaur goizean, Bilboko EUDELen egoitzan, CNMC-k eta Lehiaren Euskal Agintaritzak (LEA) toki-erakundeek egiten dituzten kontratu txikien kudeaketa aztertu dute. Ekitaldiak EUDEL-Euskadiko Udalen Elkartearen laguntza izan du.

Jardunaldian nabarmendu dituzte euskal udalen erronkak eta aukerak, kontratu txikiak izapidetzeko orduan. Horretarako, EAEko hiru udalek eman dute beren esperientzia praktikoa: Amezketak (Jon Burgaña idazkariarekin), Bilbok (Covadonga Ladrón de Guevara kudeaketa, kontrol eta kanpo sustapeneko zuzendariordearekin) eta Ermuak (Blanca Barragán kontratazio arduradunarekin), Lehiaren Euskal Agintaritzako kide Enara Venturinik moderatutako eztabaida batean.

Egitaraua Miguel García Rescalvo adituaren hitzaldiak osotu du, “Kontratu txikien aplikazio integrala, errealista eta legezkoa”, titulupean.

Administrazio osoari dagokionez, kontratazio publikoa BPGren % 10 eta % 20 artekoa da, eta ekonomia osoaren gainean arraste-ahalmen handia duten sektoreei eragiten die.

Ondorio nagusiak

Gordexolako alkatea eta EUDELeko ordezkaria den Angela Eguiak azpimarratu du toki-erakundeetako langile juridikoek eta teknikariek egunero egiten duten funtsezko eginkizunaren balioa: “Euskadiko udalerri gehienak txikiak dira eta gure udaletan pertsona berak arduratzen dira kontratu publikoak izapidetzeaz, kudeatzeaz eta lizitatzeaz”.

Eguiaren esanetan, “Kontratazio txikiari buruzko gaiak toki-administrazio guztiak hartzen eta kezkatzen ditu”. Era berean, batez ere, zera nabarmendu du: “Dugun merkatua hain da zorrotza, eta oreka bilatzeak duen konplexutasunaren aurrean, hori guztia herritarrek eskatzen diguten azkartasunarekin, berehalakotasunarekin eta eraginkortasunarekin gauzatzea”.

Cani Fernández MLBNko presidenteak Udalerriak eta lehia proiektuak “lehiari kalte egin diezaioketen eta justifikatuta ez dauden, eta, gainera, ongizate orokorra murrizten duten egoerak saihestuz, udal-erakundeen esku-hartzearen kalitatea hobetzea” helburu duela nabarmendu du. Ildo horretan, udalek jarraitu beharreko hobekuntza-ildoa zehaztu du Fernandezek, “kontratu txikien erabilerak funts publikoen eraginkortasuna maximizatzeko helburuari kalterik egin ez diezaion oreka bilatuz”.

Bere aldetik, Alba Urresola Lehiaren Euskal Agintaritzako (LEA/AVC) presidenteak berretsi du LEA/AVCren helburua dela “Euskadiko lehia zaintzea eta kontratu txikietan ere lehia bermatzeko beharraz ohartaraztea, kontratu txikiak, txikiak izateagatik, ez direlako garrantzi gutxiagokoak”. Gainera, Urresolak honako epai hau eman du: “Kontratazioan edozein jardunbide irregularren aurrean, lehiaren agintaritzok legean aurreikusitako gure funtzio zehatzaileak gauzatzen ditugu”.

Gidak eta beste materialak

MLBNk kontratazio publikoa sustatzen du, eta hura gauzatzeko hainbat gida ditu. Era berean, eta NextGeneration EU funtsen kudeaketaren esparruan, Batzordeak botere publikoentzat 30 gomendio argitaratu zituen, susperraldi ekonomikoaren eragile gisa lehia sustatzeko. Gomendio horien artean, kontratazio publiko eraginkorra egiteko gomendioak biltzen dituen kapitulua nabarmentzen da.

Era berean, LEA/AVCk bere egunerokoan hainbat gomendio egiten ditu ildo horretan, eta bere Kontratazio Publikoari eta Lehiari buruzko gida EAEn asko zabaldu da.

Udalerriak eta lehia proiektua

Jardunaldi hau Udalerriak eta lehia proiektuaren barruan dago. Proiektu horren bidez, udalen esku-hartze publikoak merkatuetako lehian duen zeregina aztertu nahi da.

MLBNk eta autonomia-erkidegoetako lehia-agintaritzek udalerrien esku-hartzetik datozen lehiarako oztopoak identifikatu dituzte, besteak beste, udalek beren hiri-plangintzako, lizentziak emateko, ordenantzen bidezko erregulazioko edo kontratazio publikoko eginkizunetan. Hainbat sektoreri eragiten diete, hala nola hiri-mugikortasunari, telekomunikazio-sareen eta energia-azpiegituren hedapenari, gasolina-zerbitzuguneen instalazioari, hileta-jarduerei, azokak eta merkatuak antolatzeari edo ur-horniduraren kudeaketari.

Proiektuaren helburua da metatutako esperientzia jasotzea eta lehiaren agintarien, tokiko agintarien, herritarren, eragile ekonomikoen eta hainbat arlotako adituen arteko iritzi-trukea bultzatzea. Azken helburua da lehia-agintaritzen eta udal-agintarien arteko lankidetza instituzionala indartzea eta lehia-prozesuari buruzko distortsioak minimizatzea, esku-hartze publikoaren kalitatea eta herritarren ongizatea hobetuz.

Proiektuaren informazio eta jarduera guztiak MLBNren webgunean daude eskuragarri (udalerriak eta lehia).

Udalerriek herritarren egunerokotasunetik oso hurbil dauden jarduerak arautu eta horietan esku hartzen dute, hala nola ur-hornidura, hondakinen kudeaketa, kirola, merkataritza, azokak eta merkatuak, bide-azpiegiturak, garraio kolektiboa, trafikoa, telekomunikazio-sareak edo hileta-zerbitzuak.

Udal-ekintzek eragin handia dute merkatuetako lehian. Hori dela-eta, bereziki garrantzitsua da toki-eremuan lehia sustatzea.

2022ko azaroaren 3an, Euskadiko Udalen Elkartea-EUDELek Merkatuen eta Lehiaren Batzorde Nazionalak (MLBN) eta Lehiaren Euskal Agintaritzak (LEA) antolatutako jardunaldia egiten lagunduko du. Bertan, udalek eta toki-erakundeek lehiak kontratu txikiak izapidetzean duen garrantziaren inguruko hausnarketa egingo dute.

Jardunaldia EUDELeko Areto Nagusian (Ercilla 13, Bilbo) egingo da. Era berean, Merkatuen eta Lehiaren Batzorde Nazionalaren Youtube kanalean ere jarraitu ahal izango da. Esteka azaroaren 3an argitaratuko da, goizeko 8:00etan.

Egitaraua

Izen-emateak  Zabalik egongo dira azaroaren 2ra arte, arratsaldeko 17:00ak arte

9:45. Erregistroa

10:00. Ongi-etorri instituzionala

• Ángela Eguia Liñero, Gordexolako alkatea, EUDELeko Batzorde Eragilearen kidea

10:05. Udalerriak eta Lehia Egitasmoa

• “Udalerriak eta Lehia Egitasmoa” delakoaren aurkezpena”, Cani Fernández Vicién, MLBNren presidentea
• “Toki entitateek kontratu txikiak izapidetzeko praktika egokien dekalogoa” txostenaren aurkezpena, Alba Urresola Clavero, LEA/AVCren presidentea

10:30. Hitzaldia

• “Kontratu txikien aplikazio integrala, errealista eta legezkoa”,

Miguel García Rescalvo, abokatua eta Administrazio Publikoen aholkularia. Kontratazio publikoan aditua

11:10. Hitzaldia:

Mahai-ingurua tokiko erakundeek kontratazio publikoaren kudeaketan dituzten erronka eta aukerei buruzkoa

• Jon Burgaña Agoues, Amezketako Udaleko idazkaria
• Covadonga Ladrón de Guevara, Bilboko Udaleko Zerbitzuen eta Bizi Kalitatearen Arloko kanpoko kudeaketa, kontrol eta sustapenerako zuzendariordea
• Blanca Barragán Alba, Ermuko Udaleko kontratazio-arduraduna

Moderatzailea: Enara Venturini Álvarez, Lehiaren Euskal Agintaritzaren batzordekidea (LEA/AVC)

Galde-eskeak

12:00. Itxiera instituzionala

Kafea eta networkinga

EUDELek tresna praktiko bat jarriko du eskura, tokiko gobernuak Garapen Jasangarrirako Helburuekiko duen konpromisoa udal aurrekontuetan islatze aldera.

Gida hori Batzorde Eragileak baliozkotu du, eta 2021eko Batzar Orokorrean ekimena bultzatzeaz arduratu izan da. Metodologia udal talde batekin kontrastatu da, tamaina desberdinetako erakundeetan aplikatzeko erraza eta erosoa izateko asmoz.

Tresna bizia da, etorkizuneko garapenei irekia, Euskadiko 2030 Agendaren eta Eragile Anitzeko Foroaren erakundeen arteko lanaren esparruan.

Erantsitako dokumentuak:

• “Gida praktikoa, udal-aurrekontua GJHekin lerrokatzen hasteko”.
• Excel-a, gastu-programak eta GJHak lerrokatzeko.
• Emaitzen txostenaren txantiloia.

Webinarra, 2022/10/24 (Zoom)

Euskadiko udaletan ekimen aitzindaria denez, informazio-webinar batera deitzen zaituztegu. Bertan zehaztasun osoz azalduko dizuegu tresna, eta erabiltzen hasteko moduari buruzko zalantzak argituko dizkizuegu.

• Urriaren 24a, astelehena, 12:00etatik 13:30era (bideokonferentzia, ZOOM bidez).

Beharrezkoa da aldez aurretiko izen-ematea, konexio-esteka jaso ahal izateko.

IZEN-EMATEA

EUDEL-Euskadiko Udalen Elkarteak bere gaitzespenik irmoena azaldu du Benidormen gertatutako hilketa matxistaren aurrean. Emakumea Soraluzekoa zen eta egun Alicanteko udalerrian bizi zen. EUDELek elkartasuna adierazten die biktimaren senideei eta hurbilekoei.

EUDEL-Berdinsareak gogorarazten du heriotzek emakumeenganako indarkeriaren arazoaren alderdi bat baino ez dutela erakusten, izan ere, egoera hori emakumeen eta gizonen arteko desberdintasunean sortzen da.

Emakumeenganako indarkeria, era guztietan (psikologikoa, ekonomikoa, fisikoa, sexuala, bikarioa…), emakumeen duintasunaren eta segurtasun fisiko nahiz moralaren aurkako eraso larria da, eta, ondorioz, giza eskubideen urraketa larri eta onartezina.

Tragedia honek berriro dakarkigu gogora hala erakundeek nola euskal gizarte osoak daukagun erantzukizuna, gure udalerrietan Berdintasuna eraginkor egiteko. Zentzu horretan, gure sentsibilizazio eta prebentzio ekintzak indartzen jarraitu behar dugu, etorkizuna ordezkatzen dutenei zuzenduta, gure herritar gazteenei zuzenduta, alegia.

EUDELek bat egiten du gaur, asteartean, Elgoibarren, biktima bizi izan zen udalerrian, eta bihar, asteazkenean, Soraluzen, bere jaioterrian, deitutako gaitzespen-elkarretaratzeekin. Biak egingo dira arratsaldeko zazpietan. Bat egiten du ere antolatuko diren gainontzeko gaitzespen-ekintza guztiekin.

Ane Beitiak, Elgoibarko alkatea eta EUDELeko Batzorde Eragilearen ordezkaria, gaurko elkarretaratzean parte hartuko du.