Sailetako Albisteak

12.07.2024 Berriak

Zortzi euskal udal hautagaiak dira Gobernantzako Bikaintasunaren Europako Zigilua (ELoGE 2024) lortzeko

Azkoitia, Donostia, Irun, Errenteria, Legazpi, Erandio, Ermua eta Laudio dira Gobernu Onaren eta kalitate demokratikoaren arloko Europako bereizgarririk garrantzitsuena lortzeko hautagaiak.

EUDELek eta Europako Kontseiluak Zigiluaren V. edizioa sustatu dute Euskadin. Europako 300 udalerri inguruk dute aitorpena eta horietatik 12 euskaldunak dira.

Aintzatespenak uztailaren 18an jakinarazi eta emango dira, Donostian, EUDELeko elkarteburu Esther Apraiz eta Europako Kontseiluko ordezkari Daniel Popescu buru izango diren ekitaldian, zortzi udaletako alkateen parte-hartzearekin batera.

2024ko uztailaren 12. Datorren ostegunean, uztailaren 18an, 10:30ean, Donostia Sustapenak bultzatutako EKINN ekintzailetza-zentroan, Donostian, Europako Kontseiluaren kalitate-ziurtagiri gorena duten tokiko gobernuen “top” zerrendan sartzen diren euskal udalen izenak ezagutuko dira: Gobernantzako Bikaintasunaren ELoGE Zigilua (European Label for Governance Excellence).

2017an, EUDEL-Euskadiko Udalen Elkartea Europako Kontseiluak zigilua emateko baimendutako lehen eskualde-plataforma bihurtu zen. Aurten, ELoGEren V. edizioa egin da Euskadin. Aurreko lau urteetan, hogei bat udalerrik parte hartu izan dute eta horietatik, 12 euskal udalek jaso dute saria. ELoGE zerrenda, orain arte, Europako 21 herrialdetako 300 udalerri inguruk osatzen dute.

ELoGE lortzeko, udal hautagaiek autoebaluaziorako metodologia zorrotza erabiltzen dute, eta horrek gobernu onaren hamabi printzipioei buruzko 72 adierazle gainditzea dakar: Partaidetza demokratikoa; Giza eskubideak; Zuzenbide estatua; Etika publikoa; Kontuak ematea; Irekitasuna eta gardentasuna; Kalitatezko administrazioa, eraginkorra eta efizientea; Lidergoa, gaitasunak eta ahalmenak; Erreakzio gaitasuna; Ekonomia eta finantza kudeaketa sendoa; Jasangarritasuna eta epe luzerako ikuspegia; Aldaketara eta berrikuntzara irekitzea.

Adierazle bakoitza justifikatzeko, dokumentu-ebidentziak eman behar dira. Udal-tresnak baloratzen dira, bai barnera begirakoak (aginte-plana, finantza-kontrolerako plana, GJHrekin lerrokatutako aurrekontuak, erosketa publiko arduratsua eta berritzailea…), bai kanpora begirakoak, horiek guztiak herritarrekiko eta tokiko eragileekiko harremanetan (parte hartzeko eta gardentasunerako bideak, etika- edo jokabide-kodea, 2030 Agenda estrategia…).

EUDELentzat eta Europako Kontseiluarentzat, azken helburua eta benetako “saria” ez da zigilua lortzea soilik, baizik eta udalak beren erakundeen etengabeko hobekuntza-prozesuan inplikatzea. Hori koordinazio politiko-teknikoaren bidez eta bere indarguneen eta garapen-eremuen diagnostikoaren bidez lortzen da.

Edizio berri bakoitzean, akreditazioa berritzera udalerriak gonbidatu nahi dira, eta praktika onak identifikatzen dira hobekuntza-planak bultzatzeko.

2024ko HAUTAGAIAK

Azkoitia, Donostia eta Errenteria lehen aldiz aurkezten dira
Erandiok hautagai gisa errepikatu Irun, Legazpi, Ermua eta Laudiorekin batera. Azken horiek, zigilu bat edo bi dituzte eta aurten beste bat eskuratzeko aukera izango dute aurten.

Zigilua duten 12 euskal udalak:

*zigilu bat / ** bi zigilu

ARABA

Laudio*
Vitoria-Gasteiz*

BIZKAIA

Basauri**
Bermeo*
Bilbao*
Ermua**
Leioa*

GIPUZKOA

Andoain*
Eibar*
Irun**
Legazpi*
Urnieta**

Informazio gehiago:

https://eloge.eudel.eus/eus/

https://www.coe.int/en/web/centre-of-expertise-for-multi-level-governance/eloge

05.07.2024 Berriak

EUDELeko elkarteburu eta elkarteburuordeen bilera Lehendakariarekin

2024ko uztailaren 5a. Gaur goizean, Ajuria Enean, Euskadiko Udalen Elkarteak lehen bilera instituzionala egin du Imanol Pradales lehendakariarekin. Bileran, Esther Apraiz elkarteburu eta Derioko alkateak, Nagore Alkorta elkarteburuorde eta Azpeitiko alkateak eta Cristina Laborda elkarteburuorde eta Irungo alkateak parte hartu dute.

EUDELeko arduradunek Eusko Jaurlaritzarekin dirauen elkarlanaren ibilbide historikoarekin jarraitzeko borondatea adierazi diote Lehendakariari. Politika publikoak gizartearekin lotzeko helburu komunetik, udal-ordezkariek “tokiko sentsibilitatea” Jaurlaritzako sail ezberdinetan txertatzea proposatu dute. Ildo horretan, herritarrengandik gertu daudenez eta udal-errealitate askotarikoa dutenez, hiru alkateek udalek Herriaren erronka handiei batera erantzuteko funtsezko zeregina dutela nabarmendu dute.

Azkenik, elkarteburuak eta elkarteburuordeek, legegintzaldi berrirako, EUDELen lankidetzarako borondatea helarazi diote Lehendakariari, Elkartearen eta udalen autonomia oinarri hartuta EAEko 252 udalen ahotsa eta ekintza koordinatzeko bere erakunde-eginkizunetik abiatuta.

03.07.2024 Berriak

Esther Apraizek Associació Catalana de Municipis-eko (ACM) presidenteari harrera egin dio

Bilbon, 2024ko uztailaren 4an. EUDELeko elkarteburua den Derioko alkatea ACMko presidentea eta La Garrigako alkatea den Meritxell Budórekin bildu da gaur goizean. Bi erakundeen arteko lehenengo topaketa instituzionala da, iazko irailean Euskadiko eta Kataluniako bi elkarteen gobernu-organoak berritu zirenetik.

ACMk eskatutako bileraren arrazoia Euskadiko Udalen Elkartearen egitura eta funtzionamendua zuzenean ezagutzea izan da. Euskadiko Toki Erakundeei buruzko Legean oinarritutako euskal udalen eskumen-mailako eta udal-finantzaketako eredu propioarekiko interesa agertu du Kataluniako elkarteak.

Era berean, bi udal-erakundeek agintaldi honetako beren ekintza-ildoei buruzko informazioa trukatu dute, puntu komunak aztertzeko eta jardunbide egokiak ezagutzeko. Esther Apraizek bere homologoarekin partekatu ditu euskal udalek gizarte-zerbitzuen, berdintasunaren, jasangarritasunaren eta trantsizio energetikoaren edo euskararen sustapenaren arloetan dituzten lan-ardatzak. Erakunde-osotasunari dagokionez, ACMk Gobernantzako Bikaintasunaren Europako Zigiluaren (ELoGE) proiektua hartu du erreferentziatzat eta, aurten, EUDELek eta Europako Kontseiluak sustatzen duten zigilu horrek V. edizioa izango du euskal udalerrietan.

27.06.2024 Berdintasuna

Emakundek eta EUDELek jaietan eraso sexistak prebenitzeko jardunbide egokiak partekatu dituzte udalekin

53 udalerritako ordezkariak bildu dira gaur, Jaietan indarkeria matxista prebenitzeko tokiko prozesuak bultzatzeko gidaren inguruan aholkuak emateko
Era berean, Beldur Barik programaren barruko prebentziorako materiala bidali zaie udal guztiei.

Emakunde eta EUDEL -Euskadiko Udalen Elkartea EAEko udaletako alkate eta zinegotziekin bildu dira gaur, udan jai-guneetan eraso sexisten prebentzioa bultzatzeko. Topaketan, aurrez aurre eta online, 53 udalerrik hartu dute parte (9 Arabakoak, 32 Bizkaikoak eta 12 Gipuzkoakoak).

Topaketaren helburua informazioa eta aholkularitza eskaintzea izan da, eta, horrez gain, “Jaietan emakumeen aurkako indarkeria matxista prebenitzeko tokiko prozesuak sustatzeko gida” bezalako materiala badagoela gogoraraztea. Aldi berean, Mungiako, Azpeitiko eta Arabako Lautadako Kuadrillako prebentzio-ekintzei buruzko hiru jardunbide egoki partekatu dira. Mungiako esperientziari dagokionez, Euskadi mailan lehenetariko udala izan zen jaietan sexu erasoen prebentziorako protokoloak lantzen, eta urte hauetako ibilbideaz aritu dira. Azpetiaren kasuan, nabarmendu dute herriko eragile ezberdinekin, eta batez ere emakumeekin eta neska gazteekin burutu dituzten prozesu partehartzaileak. Eta Lautadako kasuan, udal ezberdinen arteko koordinazioa nola landu duten azaldu dute.

Miren Elgarresta Emakundeko zuzendariak udalak zoriondu ditu jaietako erasoen prebentzioan gero eta inplikazio handiagoa dutelako, eta azaldu du gaurko topaketa udalek urte osoan egiten duten lanaren ondorioa dela. Elgarrestaren hitzetan, “gaur beste behin ere jai-guneak inklusiboak eta indarkeriarik gabekoak izan daitezen lan egiteko konpromisoa agertzen dugu. Jaiak antolatzen hasten diren lehen unetik, emakumeentzako gune seguruak izan behar dutela beti kontuan izatea nahi dugu “.

Bestalde, Nati López de Munain EUDELeko ordezkariak eta Burgeluko alkateak gogorarazi duenez, “EAEko udalek konpromiso sendoa dugu jaiak berdintasunaren aldeko eta emakumeen aurkako indarkeriarik gabeko gune bihurtzeko. Gure lana da erne egotea eta sexu-erasoen aurrean edo indarkeria sexualaren edozein adierazpenen aurrean ‘zero tolerantzia’ jarrera agertzea, hainbat eragileren lankidetza oinarri hartuta”.

Emakundek, urtero bezala, hainbat material bidali ditu udaletara, erasoen aurkako irudi bateratua emateko eta sentsibilizazio-ekintzak errazteko. Hala, Emakundek Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako aldundien eta EUDELen babesarekin sustatzen duen Beldur Barik programaren esparruan, honako baliabide hauek jarri ditu udalen eskura:

“Jaietan emakumeen aurkako indarkeria matxista prebenitzeko tokiko prozesuak sustatzeko gida“
Gazteentzako informazio-liburuxka bat: “Eraso sexistarik gabeko egunak eta gauak”
Erasorik gabeko jaien aldeko kartel bat.
Sareetan erabiltzeko spot bat

Emakundek, halaber, kanpaina bat jarri du abian uztailean eta abuztuan EITBko irratietan prebentzioa sustatzeko.

27.06.2024 Berdintasuna

Berdinduren manifestua (E28): LGTBI kolektiboaren, Sexu Askapenaren eta Harrotasunaren aldeko Nazioarteko Egunean

Ekainaren 28an, LGTBI kolektiboaren, Sexu Askapenaren eta Harrotasunaren aldeko Nazioarteko Egunean, aniztasunetik, eskubide eta bizikidetzarekin dugun konpromisoa berresten dugu, kolektibo honen eskubide eta askatasunen aitortzan lortutako aurrerapenak ospatuz. Egun hau ez da ospakizuna bakarrik, egindako bidea eta oraindik benetako berdintasuna lortzeko egin behar den lana gogorarazteko ere bada.

Berdindu!tik, Eusko Jaurlaritzaren LGTBI kolektiboari informazioa eta laguntza emateko zerbitzu publikotik, gure eskerrik beroenak eman nahi dizkiegu sexu-askapenaren aldeko borrokaren alde ahaleginak batu dituzten pertsona eta erakunde guztiei. Bere dedikazioari, konpromisoari eta ausardiari esker, gaur lorpen garrantzitsuak ospa ditzazkegu giza eskubideen eta eskubide sozialen arloan. Pertsona horiek, beren eguneroko lanarekin, funtsezko zutabea izaten jarraitzen dute gizartea sentsibilizatzeko, kontzientziatzeko eta eraldatzeko, eta ingurune inklusiboagoa eta errespetuzkoagoa sortzen laguntzen dute.

Hala ere, pertsona guztien berdintasunean aurrerapen ukaezinak egin diren arren, oraindik diskurtso LGTBIfobikoen albiste kezkagarriak sortzen dira, lortutako lorpenetan atzerakada bat dakartenak. Diskurtso horiek, askotan ezjakintasunak eta gorrotoak elikatzen dituztenak, lortutako aurrerapenak desagerraraztea eta diskriminazioa iraunaraztea bilatzen dute. Funtsezkoa da gizarte gisa erne eta tinko egotea eskuratutako eskubideen defentsan; hala, sexu- eta genero-aniztasunarekiko duintasuna eta errespetua kaltetzeko edozein ahalegin baztertuko dugu.

Sexu- eta genero-aniztasunaren ikusgarritasunak gizarte gisa aurrera egiteko aukera ematen digu. Aniztasun hori aitortzea eta ospatzea, justizia-ekintza izateaz gain, komunitate gisa aberasten gaituen aukera ere bada. Ez dugu inolako atzerapausorik onartuko kolektibo osoko ehunka lagunen ahaleginari esker lortutako eskubideetan. Irabazitako eskubide bakoitza gizarte bidezkoago eta gizatiarrago baterako urratsa da.

Horregatik guztiagatik, ekainaren 28ak are garrantzi handiagoa hartu du. Berdindu!tik herritarrak ekintzetara animatzen jarraitzen dugu, gorroto-diskurtsoak eta giza eskubideen urraketak irmo salatzeko. Funtsezkoa da guztiok injustiziaren aurka hitz egitea eta elkarrekin lan egitea diskriminazio mota oro desagerrarazteko. Ekintza kolektiboaren bidez bakarrik lor dezakegu benetako aldaketa iraunkorra.

Badakigu sexu- eta genero-aniztasunaren onarpen soziala gero eta handiagoa dela, neurri batean euskal gizarte osoaren elkarlanari esker. Lan hori funtsezkoa izan da armairurik gabe, loturarik gabe, aurreiritzirik gabe eta estigmarik gabe bizi ahal izateko, eta komunitatea eraikitzeko. Babes-keinu bakoitzak, ikusarazte-ekintza bakoitzak, mugimendu hori indartzen eta aurrera jarraitzeko gure erabakia berresten laguntzen du.

Horrenbestez, sentsibilizazio eta aldarrikapen-ekitaldiekin bat egitera gonbidatzen zaituztegu leihoetatik eta balkoietatik kolore anitzeko banderak zintzilikatuz. Keinu txiki baina esanguratsu hori elkartasunaren eta babesaren erakusgarri da, eta agerian uzten du gaur aniztasunaren aldeko borroka eguna dela. Astintzen dagoen bandera bakoitza erresistentziaren eta itxaropenaren sinboloa da, atzera egiteko prest ez gaudela dioen adierazpena, hain zuzen.

Azkenik, gogorarazi nahi dugu LGTBI eskubideen aldeko borroka guztion borroka dela. Ezin dugu onartu gorrotoa eta intolerantzia nagusitzea. Gaur, inoiz baino gehiago, gure aniztasunean bat egin behar dugu, pertsona guztiok duintasunez, errespetuz eta askatasunez bizi ahal izango garen etorkizun baten alde lan eginez.

27.06.2024 Berriak

2024ko ordainsari-igoerei buruzko informazio-zirkularra

2024.06.25ean, ministroen kontseiluaren erabakiz, ekainaren 26ko 4/2024 Errege Lege Dekretua onartu zen, Ukrainako eta Ekialde Hurbileko gatazkek eragindako ondorio ekonomiko eta sozialei aurre egiteko zenbait neurri luzatzen dituena eta zerga, energia eta gizarte arloetan premiazko neurriak hartzen dituena. (2024ko ekainaren 27ko BOE)

Sektore publikoaren zerbitzura dauden langileen ordainsari-igoerei dagokienez, aipatutako Errege Lege Dekretuak, 6. artikuluan (esteka), hau arautzen du:

“Sektore publikoaren zerbitzura dauden langileen ordainsari-neurriak

artikulua. Sektore publikoaren zerbitzura dauden langileen ordainsari-igoera 2024. urterako.

2024. urtean, sektore publikoaren zerbitzura dauden langileen ordainsariek ehuneko 2ko gehieneko igoera globala izan ahal izango dute, 2023ko abenduaren 31n indarrean zeudenen aldean, azken horietan barne hartuta 2023rako Estatuko Aurrekontu Orokorrei buruzko abenduaren 23ko 31/2022 Legearen 19.Bi.2 artikuluan aurreikusitakoaren ondoriozko igoerak, konparazioaren bi aldietarako homogeneotasunari dagokionez, bai langileen kopuruari dagokionez, bai antzinatasunari dagokionez. Ordainsari-igoera horrek 2024ko urtarrilaren 1etik aurrera izango ditu ondorio ekonomikoak.

Halaber, 2024ko urtarrilaren 1etik aurrerako ondorioekin, ehuneko 0,5eko ordainsari-igoera gehigarria eta finkagarria aplikatuko da, hala badagokio, 2023ko abenduaren 31n indarrean dauden ordainsarien aldean, baldin eta 2022., 2023. eta 2024. urteetako KPI harmonizatuaren aldaketaren baturak 2022., 2023. eta 2024. urteetako ordainsari-igoera finko metatua gainditzen badu. Horretarako, Estatistikako Institutu Nazionalak (INE) 2024ko KPI harmonizatuaren datuak argitaratu ondoren, igoera horren aplikazioa onartuko da Ministroen Kontseiluaren Erabakiaren bidez, eta BOEn argitaratuko da (…)”

Aurrekoa ikusita, eta EUDELek aurreko ekitaldietako udaletako langileen ordainsari-igoerei dagokienez egin izan duen bezala, ordainsarien arloan egon daitezkeen interpretazioak argitze aldera, egokitzat jotzen da euskal udalei honako hau egitea:

PROPOSAMENA

Baimendutako legezko maximoaren % 2ko igoera orokorra onartzea, 2023ko abenduaren 31n indarrean zeudenen aldean, 2023rako Estatuko Aurrekontu Orokorrei buruzko abenduaren 23ko 31/2022 Legearen 19.Bi.2 artikuluan aurreikusitakoaren ondoriozko igoerak, konparazioaren bi aldietarako homogeneotasunari dagokionez, bai langileen kopuruari dagokionez, bai antzinatasunari dagokionez. Ordainsari-igoera horrek 2024ko urtarrilaren 1etik aurrera izango ditu ondorio ekonomikoak.

6.2 artikuluan araututako % 0,5eko ordainsari-igoera gehigarri eta finkagarriari dagokionez, 2024ko KPI harmonizatuaren datuak Estatistikako Institutu Nazionalean (INE) argitaratu arte zain egon beharko da, eta geroago onartuko da igoera horren aplikazioa, Ministroen Kontseiluaren Akordioaren bidez. Akordio hori BOEn argitaratuko da, eta EUDELek unean-unean emango dizue horren berri.

EUDEL, 2024ko ekainaren 27a

18.06.2024 Nazioartea

Esther Apraiz: “UDALERRIOK ETA ESKUALDEOK BEHARREZKOAK GARA PERTSONAK EUROPAREN BIHOTZEAN KOKATZEKO”

EUDELeko elkarteburuak udalen funtsezko zeregina aldarrikatu du Bruselan, EBren agenda tokiko lehentasunekin eta herritarren beharrekin lerrokatzeko.

Esther Apraizek Euskadiko udalerriek emakume politikarien alde eta emakume hautetsien aurkako indarkeria sexistaren prebentzioaren alde egindako lana partekatu du.

Esther Apraiz, CMREko goi bileran

Bruselan, 2024ko ekainaren 18a. EUDELeko elkarteburu eta Derioko alkate Esther Apraizek Europako Udal eta Eskualdeen Kontseiluak (CEMR) EBko hiriburuan atzo eta gaur deitutako tokiko liderren goi-bileran parte hartu du. Topaketa hau une bereziki garrantzitsu batean egin da, Europako Parlamentuaren eraberritzearen ondoren, eta 40 herrialdetako elkarteetako 150 ordezkari inguru bildu dira.

EUDELeko elkarteburua CEMRko Batzorde Politikoko kidea da, eta Bruselako goi-bilera honetan konpromiso bikoitza adierazi du: Euskadik Europan dituen tokiko interesak bultzatzea; eta euskal udalen politikak eta zerbitzuak Europako abangoardiaren erreferente izan daitezen lanean jarraitzea.

Eztabaidan zehar, tokiko praktika demokratikoek Europa indartzen lagun dezaketela nabarmendu da. EUDELek euskal udalen gobernantza ona bultzatzen du, eta, ildo horretan, elkarteburuak balio demokratikoak eta printzipio humanistak sustatzearen alde egin du: “Gure tresnarik onenak dira ongizatearen, gizarte- eta lurralde-kohesioaren, jasangarritasunaren, berdintasunaren eta aniztasunaren Europako zutabeak babesteko”.

Apraizen hitzetan, “Europak batasuna behar du munduan duen pisua eta eragina indartzeko”, eta herritarren lehentasunetara eta beharretara gehiago hurbildu behar duela gaineratu du. “Europak behar gaitu, tokiko gobernuak beharrezkoak gara pertsonak EBren bihotzean kokatzeko” azpimarratu du.

Datozen urteetako erronka globalen aurrean, EUDELeko elkarteburuak lankidetza eta subsidiariotasuna defendatu ditu, Euskadiko maila anitzeko gobernantzaren eredua adibide gisa jarriz: “CEMRtik udalerriok elkarrekin lan egin dezakegu behetik gora eraikitako Europa baten alde, non tokiko eta eskualdeko eragileek espazio propioa izango dugun trantsizio sozial-demografiko, klimatiko-energetiko eta teknologiko-digital handiei Europak ematen dien erantzunean parte hartzeko”.

EUDELek, bere espiritu europazalearekin bat etorriz, sorreratik aktiboki parte hartzen du tokiko boterea ordezkatzen duten erakundeetan, besteak beste, CEMRn. Euskadiko Udalen Elkartea ere 1985ean Estrasburgon sinatutako Tokiko Autonomiaren Europako Gutunaren sustatzaile sendoa izan zen, eta Estatuan aplikatzeari buruzko Europako auditoretzetan lagundu du.

Emakume hautetsiak

Gaikako ekimenen multzoan, Esther Apraizek EUDELek EAEko tokiko emakume hautetsien ahalduntzearen eta aliantzen alde egindako lana aurkeztu ahal izan die CEMRko gainerako elkarteei.

Alkateen eta zinegotzien sareak bultzatuta, bi ikerketa-lerro egiten ari dira: 2003tik euskal udaletako emakume hautetsien partaidetza bilakaera; eta udal-politikan emakumeei buruzko jokabide sexistak identifikatzea.

Apraizek adierazi du Euskadi Europaren buruan dagoela tokiko gobernuetako ordezkaritza politikoaren orekari dagokionez: egungo agintaldian, toki-erakundeetan dauden emakumeen ehunekoa % 47 da (1.260 emakume hautetsi), Europako batez bestekoa ( % 31,6) baino handiagoa.

Gainera, aurreko agintaldiarekin alderatuta, emakume alkate-kopurua % 15 igo da; gaur egun, 85 emakume daude EAEko udaletan.

Gainera, aurreko agintaldian baino % 15 emakume alkate gehiago dago; gaur egun, 85 emakume daude euskal udaletan.

14.06.2024 Berriak

EUDELek etxeko animalien ongizatea, babesa eta edukitza arduratsurako udal ordenantza landu du

Batez ere, udalerriko txakurrei, katuei, hudoei eta arriskutsuak izan daitezkeen animaliei aplikatzen zaie, bertan erroldatuta egon ala ez, eta titularren bizilekua edozein izanda ere.
Tokiko arau berriak 9/22 eta 7/23 legeen ondorioz udalek dituzten eskumenak garatzen ditu, hala nola, identifikazioa eta erregistroa, espazio publikoetako bizikidetza, hilotzak jaso eta desagerraraztea edo zaintza eta ikuskaritza.
Berrikuntza garrantzitsu bat katu-kolonien kudeaketa da. Hemendik aurrera, udalak izango dira katu komunitarioen populazio-kontrolaren arduradunak (CER metodoa)
Zehapenak 100 eurotik (arau-hauste arinen kasuan) 100.000 eurora (oso larrien kasuan) bitartekoak izan daitezke.

Esther Apraiz, animalien ordenantza

2024ko ekainaren 14a. Batzorde Eragileak onartu ondoren, EUDELek euskal udalen esku jarri du etxeko animaliak babesteko 9/2022 legean eta animalien eskubideak eta ongizatea babesteko 7/2023 legean jasotako udal-eskumenak zehaztu eta garatzen dituen ordenantza.

Ordenantza hau hiru lurraldeetako udalek osatutako talde tekniko baten urte eta erdiko lanaren ondorioa da. Dokumentuak, guztira, 47 artikulu ditu eta, horien artean, arriskutsuak gerta daitezkeen animaliei buruzko xedapen espezifikoak daude.

EUDELen baliabide guztiak bezala, ordenantza berri hau gomendioa da eta, udal-autonomia errespetutik, udalerriaren errealitate espezifikora egokitu ahal izango da, udal bakoitzak erabakitzen duen egokitzapenaren bidez, hala badagokio.

Testuaren hasieran jasotzen denez, Ordenantzaren xedea da “udalerrian dauden etxeko animalien babesa, ongizatea eta edukitza arduratsua bermatzeko araubide juridikoa ezartzea, bertan erroldatuta edo erregistratuta egon edo ez, eta horien titular edo arduradunen bizilekua edozein izanda ere”.

Ordenantzaren aplikazio-eremua etxeko animaliak dira, batez ere txakurrak, katuak eta hudoak, baita animalia laguntzaile (artzain txakurrak, erreskatekoak…) eta exotikoak ere. Beren araudiari lotua egoteagatik eta beste administrazio batzuen eskumena izateagatik, honako jarduera hauek kanpoan geratzen dira: ehiza, arrantza eta abeltzaintza, izurriteen kontrola, etxeko animalien merkataritza eta salmenta, gune zoologikoak, tauromakia eta etxeko animaliekin egiten diren ikuskizun publikoak edo jolas jarduerak.

Betebehar eta eskumen zabalagoak

Arau-dokumentu berri hau EUDELen bitartez landu zen eta 2006tik indarrean dagoen ordenantza eguneratzera dator. Azken bi lege autonomiko eta estatukoek animalien jabeen betebeharrak eta debekuak areagotu dituzte. Ondorioz, udalek eskumen handiagoak dituzte animalien ongizateari buruzko araudi berria kontrolatzeko eta zaintzeko.

Ordenantzak zehatz-mehatz garatzen ditu udal-erantzukizunak, hala nola, txakurrentzako aisialdirako guneak edo animaliak establezimendu eta garraioetara sartzeko arauak. Udalen eskumen berrien artean, nabarmentzekoak dira katu-koloniak kudeatzea eta katu komunitarioak kontrolatzea, edo bide publikoan bildutako animaliak aldi baterako zaintzarako udal-zentro bat edo zentro itundu bat izatea.

Esther Apraiz EUDELeko elkarteburu eta Derioko alkateak azaldu duenez, “udalok eremu publikoa arautzeko ardura dugu, baita pertsonen eta etxeko animalien arteko bizikidetza-ingurune gisa ere. EUDELen Ordenantza tresna komuna da euskal udalok gure udalerrietan animalien zaintza eta ongizatea kontrolatu eta sustatu ahal izateko, segurtasun eta osasun publikoko berme guztiekin eta auzo-gatazkak saihestuz “.

Apraizek nabarmendu duenez, udal ordenantza honek jauzi kualitatiboa dakar, animalien ongizatearen kontzeptua barneratu baitu eta izaki bizidun “sentikor” gisa aitortzen baititu. “Ordenantza honek animalien edukitza arduratsua arautuko duten betebeharrak eta debekuak ezartzen ditu, izaki sentikorrak diren errespetutik; gizarte aurreratu batean onartezinak diren portaerak saihesteko, hala nola, tratu txarrak edo abandonua”.

Arau-husteak eta zehapenak

Arau-hauste arinak: ohartarazpena edo 100 eurotik 3.000 eurora bitarteko isuna

Adibidez: mina, beldurra edo estresa eragitea; eskualdaketa aurretik txakurrak eta katuak ez esterilizatzea; behar ez bezala garraiatzea (6. art.); albaitaritza-tratamendurik ez ematea; ankerkeria-eszenak filmatzea edo argazkiak ateratzea; bide publikotik gorozkiak ez kentzea edo fatxadetako eta hiri-altzarietako pixak ez garbitzea; janaria baimenik gabeko espazioetan uztea…

Arau-hauste larriak: 3.001 eurotik 10.000 eurora bitarteko isuna

Adibidez: lesioak eragitea; tratu laidogarria; publizitate-helburua dituzten zozketak edo dohaintzak; albaitaritza-laguntzarik ez ematea; katua edo hudoa 24 orduz bakarrik uztea eta txakurra 12 ordu baino gehiagoz bakarrik uztea, animalia aireztapenik gabeko ibilgailuetan edukitzea…

Arau-hauste oso larriak: 10.001 eurotik 100.000 eurora bitarteko isuna

Adibidez: tratu txarrak ematea; mutilatzea; albaitariaren kontrolik gabe hiltzea edo esterilizatzea, animalia etengabe lotuta edukitzea; zigor-lepokoak erabiltzea; alkohola, drogak edo botikak ematea; erasoren bat gertatuz gero, albaitariaren behaketaren pean jartzeko betebeharra ez betetzea…

EUDELek egindako ORDENANTZAREN ESTEKA

ERAINSKINA: Araututako esparruen adibideak

BIZIKIDETZA ARDURATSUA

-Besteak beste, berariaz debekatuta dago etxeko animaliekin haur-jolasguneetan, parke bio-osasungarrietan eta kirol anitzeko pistetan sartzea eta egotea. Debekaturik dago, halaber, animaliak iturri apaingarrietan bainatzea eta zuzenean giza kontsumorako edateko uraren iturrietatik edatea.

-Udalak zehaztuko ditu txakurrak aske egon daitezkeen ordutegiak eta udalerriko eremuak, besteak beste, espazioak, lorategiak, parke publikoak edo hondartzak.

-Oro har, establezimendu (elikagaien salmentakoak izan ezik) eta garraio publikoek animaliei, lotuta eta kontrolatuta, sartzeko baimena emango die, baldin eta barrutiaren segurtasun-neurriak eta higiene- eta osasun-baldintza egokiak betetzen badituzte. Establezimenduak sarrera debekatzen badu, lokalaren kanpoko aldean ikusteko moduko bereizgarri baten bidez adierazi beharko du.

-Berariaz debekatuta dago etxeko animaliak elikagai-saltokietara, merkatuetara eta supermerkatuetara sartzea; baita ikuskizun publikoetako guneetara, igerilekuetara edo osasun-lokaletara sartzea ere, besteak beste.

ANIMALIAK IBILGAILU PRIBATUAN GARRAIATZEA

– Ibilgailuaren atzeko aldean joan beharko dute, eta bide-segurtasuneko araudian ezartzen diren eusteko eta/edo segurtasuneko bitartekoak erabili beharko dituzte. Girotzeko eta aireztatzeko sistema bat izango du, animaliaren erosotasuna bermatzeko.

KATU KOMUNITARIOEN ETA KATU-KOLONIEN KONTROLA

-Hemendik aurrera, udalen eskumena da udalerri bakoitzean katu komunitarioen populazioa kontrolatzea. Horretarako, CER metodoa erabiliko da (harrapaketa, esterilizazioa, markaketa eta itzulera) eta katu-koloniak kudeatzeko programak garatuko dira.

-Katu Komunitarioen Udal Errolda sortu, eta, horretan, Udalak onartutako katu-koloniak inskribatuko dira. Bilduko diren datuak: kokalekuak, elikatzaileak, animalien kopurua eta horietatik zeintzuk dauden esterilizatuta, eta abar.

OSASUN PUBLIKOA

-Partikularrek ezin izango dituzte animalien gorpuak beren kontura desagerrarazi, ezta zaborrontzietan utzi ere. Udala edo animalia kentzeko izendatutako enpresa jabearekin jarriko da harremanetan, eta hark hartuko du kostuaren ardura.

–Debekatuta dago animaliei janaria uztea eremu publikoan, Udalak onartutako katu-kolonien kasuan izan ezik eta horretarako ardura duten pertsonen bitartez.

ANIMALIAK JASOTZEA

-Udalari dagokio eremu publikoan galdutako animaliak jasotzea. Animalia harrapatu eta garraiatzeko, alferrikako sufrimendurik, minik edo larritasunik eragiten ez duten metodoak erabiliko dira.

-Identifikaziorik gabeko animalia bat atxikita egoteko epea 15 egun naturalekoa izango da, udal-zerbitzuan edo horretarako itundutako erakundean sartzen den egunetik hasita. Identifikatu eta erregistratutako animalien kasuan, atxikipen-epea zazpi egun baliodunekoa izango da, titularrari jakinarazpena egiten zaionetik zenbatzen hasita.

ELKARTEAK

-Udalak, legez eratu eta erregistratutako irabazi-asmorik gabeko elkarteekin, hitzarmenak egin ahal izango ditu, animaliak babestu eta defendatzeko, edo arduraz edukitzeaz kontzientziatzeko jarduerak egiteko.

ZAINTZA ETA IKUSKAPENA

-Funtzionario-ikuskatzaileak edo, hala badagokio, Udaltzaingoak, larrialdi luzaezinetan eta arrazoituta, salbuespenezko behin-behineko neurriak hartu ahal izango ditu, interesdunei entzun gabe eta animaliaren ongizatean oinarrituta.

Berriak

Azken berriak