Urriaren 3an, EUDELek Egonaldi Turistikoen gaineko Tokiko Zergaren aldeko iritzia helarazi zien Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Foru Aldundiei. Horrela, erantzuna eman zion Ogasuneko hiru foru diputatuek batera egindako idazkiari, horren bidez, iritzia eskatu baitzioten Elkarteari, Tokiko Zerga horren Foru Arauaren aurreproiektuari lotutako zenbait alderdiri buruz. Zerga hori Foru Arau gisa izapidetuko da hiru lurralde historikoetako Batzar Nagusietan; ondoren, tokiko eremuan aplikatuko da, eta udal bakoitzak modulatu ahal izango du, udalerri bakoitzaren errealitatera egokitzeko.

Esther Apraizen adierazpenak

EUDELen ustez, neurri positiboa da, tokiko autonomia errespetatzen baitu eta aukera ematen baitie udalerriei zuzeneko itzulera ekonomikoa izateko, zerbitzu publikoak eta turismo-jardueraren kalitatea hobetzen jarraitzeko, bizilagunen eta bisitarien mesedetan. Esther Apraiz elkarteburuaren arabera, “EAEko udalentzat funtsezkoa zen zerga horrek tokiko izaera izatea. Jarduera turistikotik eratorritako diru-sarrerak gure herri eta hirietako zerbitzu eta azpiegituretara bideratuko dira, bizilagunen bizi-kalitatea eta gure herriak bisitatzen dituztenen esperientzia hobetzen jarraitzeko”.

Zehazki, EUDELen iritzia zergaren funtsezko hiru alderdiri buruzkoa da:

1.- Toki-izaera: EUDELek modu positiboan baloratzen du udalek biltzea zerga, modua ematen baitu jarduera ekonomiko baten diru-sarrerak udal-kutxetara itzul daitezen; izan ere, horrek gastuak ere sortzen dizkie, besteak beste, garbiketa, segurtasuna eta hiriko mantentze-lanengatik.

2.- Aplikazio homogeneoa: hiru lurralde historikoetan modu koordinatuan ezarriz gero, desberdintasunak saihestuko dira eta udalerrien arteko tratamendu ekitatiboa bermatuko da. EUDELen ustez, hobe da zerga arautzen duten hiru foru arauetako elementu nagusiak desberdinak ez izatea, toki-mailan aplikatzeak ez dezan sortu tratu desberdineko egoerarik antzeko zergapeko egoeren eta egitateen aurrean.

3.- Aplikazio orokorra eta progresiboa: oro har, udalerri guztietan aplikatu behar bada ere, EUDELek uste du zergak progresiboa izan beharko lukeela, establezimenduen tipologia desberdinak eta egonaldiak/gaualdiak kontuan hartuta. Horrela, turismo-ostatuen erabiltzaileen ahalmen ekonomikoa ere kontuan hartuko litzateke.

Elkartearen oinarrizko printzipio gisa, EUDELek tokiko autonomia zaintzea defendatzen du etorkizuneko zergan, udal bakoitzak modua izan dezan zerga-tasa bere errealitate sozioekonomikoaren arabera modulatzeko.

Bilbon, 2025eko uztailaren 18an. Esther Apraizek, Euskadiko Udalen Elkarteko elkarteburuak, eta Iratxe Uriartek, Euskadiko Gazteriaren Kontseiluko presidenteak, bilera bat izan dute gaur goizean, bi erakundeen arteko etorkizuneko lankidetza-bideak aztertzeko. Bilera EUDELek Bilbon duen egoitzan egin da, eta euskal gazteen erronkei buruzko hausnarketak trukatzeko balio izan du, besteak beste, emantzipazio-prozesuak eta prozesu horiek etxebizitzarekin, enpleguarekin eta ekintzailetzarekin edo prestakuntzarekin dituzten loturak.

• Bizkaiko Farmazialarien Elkargo Ofizialak (COFBi) eta Euskadiko Udalen Elkarteak (EUDEL) gaur sinatu duten akordioaren ondoren, lurraldeko 439 farmaziek udaletako gizarte-zerbitzuek artatu ditzaketen egoera posibleen berri eman ahal izango dute.
• Esther Apraiz, EUDELeko elkarteburu eta Derioko alkatea: “Hitzarmen honen bidez, farmaziak udaletako gizarte-zerbitzuen funtsezko aliatu bihurtzen dira. Udalerri guztiek dute farmazia bat, eta horrek radar gisa balioko du gure herritarren behar soziosanitarioak detektatzeko”.
• EUDELekin sinatutako akordio berri honi esker, “farmaziak bere dimentsio/orientazio sozialarekin duen konpromisoa indartzen dugu, udaleko gizarte-zerbitzuekin zubi sendoak sendotuz, zaurgarritasun-egoerak detektatzeko eta gure auzo eta udalerrietan pertsonen ongizateari modu aktiboan laguntzeko”, adierazi du Juan Uriarte COFBi-ko presidenteak.

Bilbon, 2025eko uztailaren 18an. Bizkaiko Farmazialarien Elkargo Ofizialak eta EUDELek erakundeen arteko lankidetzarako esparru-hitzarmen bat sinatu dute gaur, Bizkaiko farmazietatik udaletako gizarte-zerbitzuek artatu ditzaketen arazo soziosanitarioak detektatzeko programa bat abian jartzeko.

Akordio hori indarrean dago jada Arabako eta Gipuzkoako lurraldeetan, eta Bizkaiarekin osatzen da farmazien eta udaletako gizarte-zerbitzuen arteko lankidetza-sarea, Euskal Autonomia Erkidegoko herritar guztiei estaldura emateko. EUDELek udaletara bidaliko du Hitzarmen berria, Bizkaiko 113 udalerrietan aktibatzeko.

Hitzarmen honen bidez, farmazia komunitarioen sarearen eta gizarte-zerbitzuen arteko koordinazio-mekanismoak ezartzen dira, esku hartzeko jarraibideak eta irizpideak adosteaz eta farmazien eta udalen arteko lankidetza hobetzeaz gain.

Bizkaiko farmazia komunitarioen sarea 439 farmaziak osatzen dute, eta horietatik 149 Bilbon daude. Bere kapilaritatea eta herritarrengandik oso hurbil dagoen zerbitzua denez, Bizkaiko Lurralde Historikoko farmazia-sarea tresna pribilegiatua da gizarte-zerbitzuen arreta jaso dezaketen egoera arazotsuak detektatzeko orduan.

Akordioak lurraldeko farmazietatik detekta daitezkeen hainbat egoera aurreikusten ditu, eta, horien aurrean, lehenik eta behin, farmazia komunitarioek, informazioa emateaz gain, dagozkien gizarte-zerbitzuetara jotzera bultzatuko dituzte pertsonak; edota, bestela –eta beti pertsonaren aldez aurreko baimena izanez gero–, farmaziak hitzordua eskatuko du edo zuzenean jarriko da harremanetan udaleko gizarte-zerbitzuekin.

Hitzarmenak honako egoera hauek jasotzen ditu:

• Bakardadea: edozein arrazoirengatik, gizarte- eta familia-sare gutxi edo batere ez duten pertsonak, eta gizarte-isolamenduko egoeran egon daitezkeenak.
• Autonomia pertsonala galtzea, mendekotasun- edo mendekotasun-arriskua: narriadura kognitiboa, muga funtzionalak, elikadurarekin eta higienearekin lotutako arazoak edo oinarrizko beharrak behar bezala betetzen ez dituzten pertsonak.
• Familia zaintzaileen gainkarga eta amore ematea: etxean dauden pertsonen senideak eta zaintzaile ez-profesionalak; horien intentsitateak edo zainketen iraupenak gainkarga-egoeran eta amore emateko arriskuan jartzen ditu.
• Indarkeria matxista edo familia barruko indarkeria: hainbat abordatze mota ezartzen dira detektatutako problematikaren arabera (farmaziatik susmoa dagoenean, biktimak farmazian hitzez adierazten duenean edo pertsona espresuki farmaziara laguntza eske joaten denean).
• Tratu desegokia edo tratu txarra adineko pertsonei.
• Gizarte-zerbitzuek aztertu eta esku hartu behar dutela uste den beste egoera batzuk.

Farmaziak, gizarte zerbitzuen ‘aliatu’

EUDELeko elkarteburuak, Esther Apraizek, oso positibotzat jo du Hitzarmen hau sinatu izana: “Ongi etorria ematen diogu koordinaziorako tresna berri bati, lurraldean dauden baliabide publiko soziosanitarioen saretik gure laguntza behar duten pertsonengana gehiago eta hobeto iristeko”. Apraizek nabarmendu duenez, “farmaziak oinarrizko aliatu bihurtzen dira udaletako gizarte-zerbitzuetan, eta horiek dira baliabideen eta prestazioen euskal sisteman sartzeko atea. Bizkaiko udalerri guztiek farmazia bat dute, eta farmazia hori gure herritarren behar soziosanitarioak detektatzeko radarra izango da.”

Juan Uriarte COFBi-ko presidenteak, berriz, azpimarratu du Bizkaiko farmazia komunitarioen sarea “osasun sisteman sartzeko funtsezko atea” dela, “bereziki kapilaritateagatik, gertutasunagatik eta herritarrengan sortzen duen konfiantzagatik”. EUDELekin sinatutako akordio berri honi esker, “farmaziak bere dimentsio/orientazio sozialarekiko duen konpromisoa indartzen dugu, udaletako gizarte-zerbitzuekin zubi sendoak sendotuz, zaurgarritasun egoerak antzemateko eta gure auzo eta udalerrietan pertsonen ongizateari aktiboki laguntzeko, hau da, herritarrengana eta haien beharretara bideratuz eta pazientea ekintza ororen erdigunean jarriz”, adierazi du.