Bilbon, 2023ko urriaren 19an.
EUDELeko Batzorde Eragileak gaur Euskadiko Udalen Elkartearen egoitzan egin duen lehenengo bileran, alkateek jarraian datorren adierazpena onartu dute, Euskal Autonomia Erkidegoko Auzitegi Nagusiak eman berri duen epaia dela eta. Epai horrek 179/2019 Dekretuaren zati bat baliogabetu du, Euskadiko Toki Erakundeei buruzko Legean (ETEL) aitortutako euskararen erabilera instituzionala eta administratiboa garatzeko. Ondorioz, alkateek hau adierazten dute:
1.- Aurretik, Konstituzio Auzitegiaren epaian egin bezala, EUDELek berretsi egin du ETELen defentsa, udal-autonomiaren eta toki-erakundeen eskumenen bermatzaile gisa, zehazki, euskararen esparruan. Legea ezinbestekoa da euskal udalek euskararekiko duten konpromisoa eta euskal udalerrietan euskararen erabileraren sustapena gauzatzeko, herritarrekin duten hurbiltasunetik abiatuta.
2.- EUDELek uste du epai berri hori toki-autonomiaren aurkakoa dela, eta hizkuntza arloko udal-eskumenen garapen osoa mugatzen duela.
EUDELeko Batzorde Eragileak bereziki larritzat jotzen du euskara erabilera normal eta orokorreko zerbitzu- eta lan-hizkuntza dela aintzat jotzen duten dekretuaren artikuluak baliogabetzea. Funtsezko beste artikulu batzuk ere deuseztatzen dira, hala nola, kontratazio publikoan euskara baloratzeko aukera ematen dutenak edo udal-jarduerak euskaraz egin ahal izateko hizkuntza-plangintza ahalbidetzen dutenak. Alderdi horiek eta beste batzuk funtsezkoak dira herritarrek beren hurbileko administrazioarekin harremanetan jartzeko hizkuntza ofiziala aukeratzeko duten eskubidea bermatzeko.
3.- Udalek hizkuntza ofizialak ahoz eta idatziz erabiltzeko irizpideak ezin ezartzea, ez barneko ezta kanpoko mailan ere, oztopo da toki-erakundeen funtzionamenduan eta, are kezkagarriagoa, euskal herritarrei ematen dizkieten zerbitzuetan euskararen erabilera normalizatzeko. Kaltetuenak euskara gehien erabiltzen den eta ohiko hizkuntza den udalerrietako herritarrak dira.
4.- Adostasun politiko eta instituzionalak eta euskal gizartearen elkarlanak, euskal hiztunen komunitatearen bultzada borondateagatik, euskararen bizitasuna indartzea ahalbidetu du gure herri eta hirietan. EUDELek egungo egoera balioan jartzen du, estatuan eta Europan hizkuntza koofizialen erabilera errazteko urratsak egiten ari baitira, eta, hori horrela, guztion artean eraikitzen joan den legeriaren bidez, hizkuntza-eskubideen garapenean aurrera egiten jarraitzeko erronka eta aukera baita.
2023ko urriko Kontseilu hau tokiko eta foru-agindu berriko lehena da. Horri dagokionez, HDEK-ko kide berriak aurkezteko balio izan du bilerak.
Alkate eta EUDELeko elkarteburuak pozgarritzat jo du HDEKaren ondoren lurralde bakoitzeko Finantzen Kontseiluetarako deialdia egin izana berehala. “Udalak eta Foru Aldundiak dira Udal Finantzaketarako Foru Funtsak adostu eta Euskadiko 251 udalerrietako bakoitzari banatzeko topaketa-organoak”, azaldu du. “Han ezagutuko dugu udal finantzaketaren ‘argazki’ errealena”.
Esther Apraiz EUDELeko elkarteburua eta Javier Hurtado Eusko Jaurlaritzako Turismo, Merkataritza eta Kontsumo sailburua Euskadiko Udalen Elkartearen Bilboko egoitzan bildu dira gaur, hainbat gairen inguruko lankidetzari buruz mintzatzeko. Horien artean, EUDELen erabilera turistikoko etxebizitzen antolamendua bideratzeko kontraste talde bat sortzea dago, bai eta Turismo Mahaiak tasa turistikoa deritzona –egonaldi turistikoen gaineko zergari dagokiona– aztertzeko deitutako Lan Batzordea ere.
2023ko urriaren 3a. Euskadiko 2030 Agendaren esparruan, EUDELek eta Eusko Jaurlaritzak udalei laguntzeko lan-tresna multzo bat aurkeztu dute gaur goizean, elkarrekin eta koordinatuta aurrera egin dezaten Garapen Jasangarrirako Helburuak lortzeko bidean. Baliabide guztiak maila anitzeko gobernantzaren euskal sistemaren barruan daude, lurraldeko erakunde eta eragileen arteko lankidetzarako.
Esther Apraizek esan duenez, “ez gara hutsetik abiatzen”, eta euskal udalerrien esperientzia eta ibilbidea, beraien tokiko agendak bultzatuz, balioetsi ditu, hala nola, Hiri Agendak edo beste tresna batzuk. EUDELek ematen duen zerbitzutik, Apraizek hau adierazi du: ”Hurrengo lau urteotan, lan egingo dugu udal gehiago has daitezen garapen jasangarrirako helburuak udal-gobernuan eta -kudeaketan txertatzen, eta, hartara, horiek herritarrengana hurbiltzen lagun dezaten”.