Apirilaren 26an, ikusgarritasun lesbikoaren egunean, oraindik ere beharrezkoa da lesbianen ikusgarritasunaren aldeko adierazpen argia egitea: gaur egun oraindik ere, lesbiana asko ez dira ausartzen beren bizitzaren esparru guztietan lesbiana direla esatera.

Familia, lana, lagunartea edo aisialdirako guneak oraindik ere ez dira beti espazio seguruak lesbiana askorentzat. Sarritan, aurreiritziak edo ondorio negatiboak agertzen dira haien bizitzetan. Ikusezintasunak, gainera, kostu handia du: askotan, eskubideak modu libre eta berdinean baliatzea eragozten du.

Zertarako balio du eskubideak izateak, eskubide horiek baliatzeko baldintzak betetzen ez badira? Zergatik dirudi oraindik ere LGTBIQ+ pertsonek eta, kasu honetan, emakume lesbianek dutela agerian jarri beharraren garrantzia?

Herritar guztien eskubideen aldeko borroka erantzukizun kolektiboa da. Gizarte anitza eta irekia eraikitzea dagokigu, sexu- eta genero-aniztasuna errespetatuko duen gizartea. Pertsona guztiek eskubide berak aitortuta izan behar dituzte, eta, gainera, eskubide horiek askatasunez eta beldurrik gabe baliatzeko aukera erreala izan behar dute. Hori guztion ardura da.

Gizarte osoari dagokio, halaber, lesbofobiari eta lesbianek jasaten dituzten diskriminazio- eta indarkeria-mota guztiei aurre egitea. Adinekoek, gazteek, migratuek, aniztasun psikikoa dutenek, kalteberatasun-egoeran daudenek eta abarrek oso zaila izango dute beren eskubideez baldintza berdinetan gozatzea, beharrezko baldintzak betetzen ez badira.

Gaur, lesbiana guztiak aldarrikatu nahi ditugu, bai ikusgarri direnak bai ez direnak. Era berean, euskal gizarte osoari —pertsonei, elkarteei, kolektiboei, erakundeei eta organismoei— dei egiten diegu elkarrekin lan egin dezagun, lesbiana bakar batek ere ikusgarri izateak merezi ez duela pentsa ez dezan.

Apirilaren 26a. Ikusgarritasun Lesbikoaren Eguneko manifestua

Gaur, apirilak 26, Ikusgarritasun Lesbikoaren Eguna da.
Egun hau garrantzitsua da, emakume lesbiana askok oraindik ez dutelako esan hala direnik, eta beren bizitzako espazio batzuetan beldurra dutelako.

Emakume lesbiana batzuek arbuioa sentitzen dute familiaren, lanaren, lagunen edo aisialdiaren esparruan. Hori gertatzen da aurreiritzi edo ondorio negatiboen beldurragatik.

Ikusgai ez izateak, hau da, bat den bezala ez agertzeak ondorioak izan ditzake. Esan nahi du eskubideak ezin erabiltzea edo beldurrez edo segurtasunik gabe bizitzea. Eskubideak izatea ez da nahikoa ezin badira erabili.

Ikusgarritasun lesbikoa ez da soilik LGTBIQ+ pertsonen erantzukizuna. Gizarte osoak errespetatu behar du aniztasunaeta pertsona guztiei  erakutsi behar die babesa.

Helburua da gizarte irekia, errespetuzkoa eta beldurrik gabea lortzea. Horregatik da garrantzitsua lesbofobiaren, diskriminazioaren eta indarkeriaren aurka borrokatzea.

Emakume lesbiana guztiek berdintasunez bizitzeko aukera izan behar dute: gazteek, adinekoek, migratzaileek, gaitasun desberdinak dituztenek, edo kalteberatasun-egoeran daudenek.

Gaur lesbiana guztiak babestu nahi ditugu. Aho betean esan dutenei. Eta esaten ez dutenei. Euskal gizarte osoa gonbidatzen dugu:
pertsonak, elkarteak, kolektiboak, erakundeak eta organismoak, emakume lesbiana bakar batek ere pentsa ez dezan ikusteak ez duela merezi.

Lesbiana: Emakume homosexuala, emakumeenganako
erakarpen sexual, fisiko eta sentimentala sentitzen duena.

Aurreiritzia: ezagutu aurretik pertsona bati
edo gai bati buruz izaten den ideia da.

LGTBIQ+: Lesbiana, Gay, Trans, Bisexual,
Intersexual, Queer eta beste batzuen siglak dira (+).

Lesbofobia: emakume lesbianen aurkako
arbuioa, diskriminazioa edo gorrotoa.

Kalteberatasuna: pertsonak bizitzan
zailtasun gehien dituen egoera
(ekonomikoak, osasunekoak, familiakoak, etab.)
eta babes eta laguntza handiagoa behar duena.

EUDELek gaitzespenik irmoena azaldu nahi du Basaurin izan zen emakumearen  erailketaren aurrean,  Ertzaintzak kasua genero indarkeriaren eremuan dagoela iritzi ondoren. EUDELek elkartasuna adierazten die biktimaren senideei eta  hurbilekoei.

EUDEL-Berdinsareak gogorarazten du heriotzek emakumeenganako indarkeriaren arazoaren alderdi bat baino ez dutela erakusten, izan ere, egoera hori emakumeen eta gizonen arteko desberdintasunean sortzen da.

Emakumeenganako indarkeria (psikologikoa, ekonomikoa, fisikoa, sexuala, bikarioa…), emakumeen duintasunaren eta segurtasun fisiko nahiz moralaren aurkako eraso larria da, eta, ondorioz, giza eskubideen urraketa larri eta onartezina.

Tragedia honek berriro dakarkigu gogora hala erakundeek nola euskal gizarte osoak daukagun erantzukizuna, gure udalerrietan Berdintasuna eraginkor egiteko. Zentzu horretan, gure sentsibilizazio eta prebentzio ekintzak indartzen jarraitu behar dugu, etorkizuna ordezkatzen dutenei zuzenduta, gure herritar gazteenei zuzenduta, alegia.

2026eko apirilaren 3an.

Martxoaren 31n Trans Ikusgarritasunaren Nazioarteko Eguna ospatzen dugu. Egun hori funtsezkoa da trans pertsonen errealitatea, duintasuna eta eskubideak aitortzeko, bai eta gizartea sexu eta/edo genero-identitateagatiko edozein diskriminazio-moduren aurrean sentsibilizatzen jarraitzeko ere.

Azken urteotan aurrerapen nabarmenak egin dira transen eskubideen aitorpen juridikoan, bai nazioartean, bai estatuan eta autonomian. Alde batetik, trans pertsonen berdintasun erreal eta eraginkorrerako eta LGTBI eskubideak bermatzeko Legea, eta, bestetik, genero-identitateagatik ez baztertzeari eta Euskadin trans pertsonen eskubideak aitortzeari buruzko 4/2024 Legea onartzea urrats sendoa izan da legezko berdintasuna sendotzeko bidean.

Hala ere, arau-esparru bermatzaile bat egotearekin batera, hura modu eraginkorrean aplikatu behar da, eta trans pertsona guztien eta haien inguruneen ongizatea sustatuko duen gizarte-konpromiso iraunkor bat izan behar da. Ikusgarritasuna ez da soilik gai sinboliko bat: babesteko, aitortzeko eta gizartea eraldatzeko tresna bat da. Trans errealitateak ikusaraztea lagungarria da aurreiritziei aurre egiteko, estereotipoak desmuntatzeko eta bizitzako esparru guztietan ingurune seguruak sortzeko. Ikusgarritasun horrek belaunaldi guztiak hartu behar ditu barne, trans txikien, helduen eta adinekoen esperientziak aitortuz, eta horietako bakoitzak babesa, errespetua eta laguntza egokia izatea bermatuz.

Berdindu LGTBI Euskal Zerbitzutik, Eusko Jaurlaritzak sustatuta, trans pertsonen eskubideak defendatu eta sustatzeko konpromisoa berretsi nahi dugu, baita behar dutenei laguntza eta babesa ematekoa ere. Euskal gizarte osoa animatzen dugu komunitate inklusibo bat eraikitzen jarraitzera, aniztasuna balio demokratiko gisa eta erabateko bizikidetzaren oinarri gisa uler dadin.

Aniztasunak gizarte gisa indartzen gaitu. Pertsona guztien eskubideak bermatzea ez da aukera bat, erantzukizun kolektibo bat baizik.

• Berdinsareak 20 urte daramatza sareko udal-lana garatzen, eta euskal herritar guztiei estaldura ematen die hiru lurraldeetako tokian tokiko 89 erakunderen bidez.
• 2026ko Ekintza Planak honakoa sendotuko du: indarkeria matxistaren prebentzioa, tokian tokiko protokoloen eguneraketa, genero-ikuspegiaren ezarpena tokian tokiko politika guztietan eta udal txikientzako programak.

Bilbon, 2026ko martxoaren 16an. Gaur, Euskadiko udaletako hainbat alkate eta zinegotzi bildu dira Bilbon Berdinsareako urteko osoko bilkuran. Udalen sarea EUDELek eta Emakundek bultzatu dute, eta berdintasunerako tokian tokiko politikak sendotzea eta emakumeen aurkako indarkeria prebenitzea dauka helburu.

Topaketa EUDELeko egoitza nagusian egin da, eta, bertan, EUDELeko elkarteburu eta Derioko alkate Esther Apraizek eta Emakundeko zuzendari Miren Elgarrestak parte hartu dute, baita beste udal-ordezkari batzuek ere. Gaur egun, Berdinsareak tokian tokiko 89 erakunde ditu kide: Arabako 20 udal eta 2 kuadrilla; Bizkaiko 43 udal; eta Gipuzkoako 24. Sarea EAEko berdintasunerako tokian tokiko politiken “aitzindari-taldea” da, baita Euskadiko udal guztiei partekatzen zaizkien jarduera egokien eta esperientzia berritzaileen sustatzailea ere.

Berdintasunaren aurkako mezuak (gazteentzako eta arlo digitaleko mezuak, batez ere) eta emakumeen aurkako indarkeriaren inguruko negazionismoa ugaldu egin direnez, instituzioek gogorarazi dute zeinen garrantzitsua den “berdintasuna giza harremanen eremu guztietan areagotzea politika eta baliabide publikoen bitartez”.

Euskadiko udalek elkartasuna areagotu dute, berdintasuna funtsezko giza eskubidea eta “demokraziaren zutabe negoziaezina” dela defendatzeko. Horrez gain, azpimarratu dute berdintasunezko balioetan oinarritutako hezkuntzak funtsezko zeregina duela belaunaldi berrien artean.

2026. urte hau une gogoangarria izango da Berdinsarearentzat. Estatuko lehenengo udal-sareak 20 urte beteko ditu orain, eta, ibilbide horretan, Euskadiko gainerako instituzioekin nahiz Europakobeste sare batzuekin lan egin du. 20. urteurrena ospatzeko asmoz, jardunaldi berezia egingo da urriaren 8an, eta, bertan, aitortu egingo da berdintasunerako udal-teknikariek zereginaitzindaria izan dutela euskal gizartearen eraldaketan.

“Berdintasunerako politikak beharrezkoak dira”

Udaletako ordezkariekin egindako topaketan, bi instituzioek baterako mezu irmoa igorri dute:

Esther Apraiz EUDELeko elkarteburuak nabarmendu duenez, “berdintasunerako politikak ezin dira alde batera utzi”, eta feminismoaren lorpenak gaitzesten edo kolokan jartzen dituztenek “honakoa dute helburu: berdintasunezkoagoa, askeagoa eta demokratikoagoa den gizarte bihurtu gaituen indarra banatzea”. Testuinguru horretan, Derioko alkatea ere badenaren esanetan, udalen eta sareko lanaren arteko lankidetza indartu beharra dago hurbil-hurbiletik. “Gaur egun, Berdinsareako udalen bultzada inoiz baino beharrezkoagoa da, berdintasunaren erronkan aurrera egiten jarraitzeko”.

Halaber, Apraizek azpimarratu duenez, bide horretan funtsezkoa da “gizonen konpromiso aktiboa” edukitzea, berdintasunezkoagoak eta erantzukideagoak diren harremanetarantz aurrera egiteko.

Bestetik, Miren Elgarrestak, Emakundeko zuzendariak, martxoaren 8ko azken kanpainaren “Eman tokia berdintasunari” leloa gogorarazi du, eta, zentzu horretan, honakoa nabarmendu du: “azken hamarkadotan, aurrerapauso handiak eman dira berdintasunaren aurrerakuntzan, baina, hala ere, ez da bermatutako lorpena, zaindu, babestu eta egunez egun zabaldu behar dugun eremua baizik”.

Era berean, gogora ekarri du Berdinsarea orain dela 20 urte sortu zela EUDELen eta Emakunderen arteko lankidetzaren esparruan. Gainera, orain, “20 urte geroago, Berdinsarean sinesten jarraitzen dugu, oso tresna garrantzitsua delako emakumeen eta gizonen berdintasuna eta emakumeen aurkako indarkeria udal-arloan eta herritarrekiko hurbiltasunaren arloan lantzeko”. Horrez gain, jakin badakite gaur egun Berdinsarea erreferentea dela politika publikoak eta berdintasunerako politikak egiteko moduetan, baita nazioarteko mailan bertan ere.

2026ko ibilbide-orria: indarkeriaren prebentzioa eta landa-ingurunerako laguntza

Osoko bilkuran bertan, aurten tokian tokiko ekintza gidatuko duten lerro estrategikoak aurkeztu dira, eta zeharkakotasunari nahiz udalentzako laguntzari eman zaie lehentasun berezia:

• BERDINSARE(H)ABIAN programa: berdintasunerako politikak sustatzea ahalmen ekonomiko eta kudeaketa-ahalmen txikiagoa duten udalentzat.
• Indarkeria matxista: erantzun instituzionalerako protokoloak eguneratzea eta prebentziorako gidalerro berriak ezartzea.
• Praktikarako komunitateak: hirigintzan, udal-aurrekontuetan edo/eta zainketetarako politiketan, genero-ikuspegia kontuan hartzea.
• Berdintasunezko jaiak: arduradun politiko eta udal-teknikarientzako prestakuntza-tailerrak egitea.