EUDELeko elkarteburuak, Gorka Urtaranek, parte hartu du gaur, asteazkenean, (2022-2036) Euskadiko Etxebizitzaren aldeko Itun Sozialaren ekitaldi ofizialean, Iñaki Arriola Etxebizitzako sailburuarekin, Idoia Mendia lehendakariorde eta Lan eta Enplegu sailburuarekin, eta erakundeetako, enpresetako, hirugarren sektoreko erakundeetako eta gizarte zibileko beste eragile batzuetako edo kolektibo profesionaletako ordezkariekin batera.

Gorka Urtaranek, euskal udalerrien ordezkari eta Vitoria-Gasteizko alkatea den aldetik, akordio hORI sinatu du, eta 88 erakundek egin dute bat, Euskadik arlo horretan dituen erronkei era eraginkorrean aurre egiteko datozen hamabost urteetan. Helburuetako bat da etxebizitzaren esparruan herritarrekin diharduten eragileek modu lerrokatuan, partekatuan eta lankidetzan oinarrituta lan egiten dutela bermatzea, epe ertain eta luzerako ikuspegiarekin.

• Itunak alokairu eskuragarriaren eskaintza publikoa handitzeko eta 50.000 etxebizitzako parke batera iristeko, babes-etxebizitza iraunkorren kopurua parkearen guztizkoaren % 12ra igotzeko edota 2036. urtea amaitu baino lehen hiru etxetik bat birgaitzeko helburuak ezarri ditu

(Iturria: IREKIA)

Eusko Jaurlaritzako Etxebizitzako sailburuak ekitaldian azpimarratu duenez, Euskadi erreferentzia da etxebizitza-politiken arloan. Ildo horretan, Autonomia Erkidegoko lege bat du, eta Estatuan inspirazio-iturri diren hainbat neurri zehatz hartu ditu, hala nola gazteei laguntzeko hartutakoak. Sailburuak gogorarazi du Euskal Autonomia Erkidegoan etxebizitza duina eta kalitatekoa izateko aukera eskubide subjektiboa dela, eta, azpimarratu duenez, hain oinarrizkoa da, beste eskubide batzuen lorpena baldintzatzen du.

Etxebizitzaren aldeko Itun Sozial berrian, gizarte-erakundeak, etxebizitza-kooperatibak, sindikatuak, enpresa pribatuak, profesionalen elkargoak, unibertsitateak, zentro teknologikoak eta klusterrak daude ordezkatuta.

Etxebizitzaren aldeko Itun Sozialean, lau xede kuantitatibo ezartzen dira 2036rako, baita lehentasunezko sei jarduketa-ildo ere, helburu horiek lortzeko.  Haien artean, azpimarratu beharra dago 2036. urterako Autonomia Erkidegoko etxebizitza nagusien % 5 alokairu eskuragarriaren eskaintza publikora bideratzeko helburua (50.000 etxebizitza). Halaber, babes publikoko etxebizitza-parke iraunkorra etxebizitza nagusien % 12ra igotzeko helburua nabarmentzen da. Era berean, hamabost urteko epean urtean eraikinen % 3 birgaitu daitezen lortzea planteatzen da (gaur egun % 1,5 birgaitzen dira). Horrela, beraz, 350.000 etxebizitza eraberritu behar dira epe horretan (eraikitako hirutik bat, gutxi gorabehera). Xedeen artean, halaber, baliabide ekonomiko nahikoak dituzten kolektiboentzat etxebizitza libreen (obra berrikoen zein birgaitutako etxebizitzen) parke bat izateko beharra ezartzen da.

Xede horiek lortzeko, itunak lehentasunezko jarduketa-ildo batzuk eta haiek abian jartzeko jarraibideak aurreikusten ditu:

• Inbertsio handiagoa etxebizitzan, pizgarri fiskaletan oinarritua. Etxebizitza-arloko gastu publikoa pixkanaka handitzea, BPGaren % 1,5 ingurura iritsi dadin, eta birgaitzeari lotutako inbertsio pribatua BPGaren % 5 ingurukoa izatea, Europako herrialderik aurreratuenen antzera.
• Etxebizitza-politikaren gizarte-dimentsioan sakontzen jarraitzea. Etxebizitza-politikaren eta gainerako gizarte-politiken (gizarte-zerbitzuak, gazteak, adinekoak, desgaitasuna, berdintasuna, enplegua eta abar) arteko integrazio handiagoa lortzearen aldeko apustua egiten da. Horretarako, hainbat errealitateri (hala nola etxegabetasunari, familia ugariei eta gazteek etxebizitza eskuratzeko aukerari) erantzun integralagoak emango dizkieten zerbitzuak eta programak jarriko dira abian.
• Udal-agenda estrategikoan etxebizitza txertatzeko aukera zabaltzea, eta, ildo horretan, tokiko etxebizitza-planak lantzeko babes-ildo bat abian jartzea.
• Eraikuntza-sektore erakargarri, lehiakor eta berritzaile bat osatzea, eta, horretarako, sektoreko talentuaren trebakuntza eta garapena eta haren berrikuntza-proiektuak bultzatzea eta sektorean emakume gehiago sartzeko aukera erraztea.
• Datu-adimena eta ebaluazio aurreratua; ildo horretan, Etxebizitzako Behatokiaren zeregina indartu eta instituzionalizatu egingo da.
• Inplikazio eta lankidetza publiko-pribatu-soziala; Etxebizitzaren Foroa abian jarri eta dinamizatuko da (Itunaren bitartez konprometitutako eragileen parte-hartzerako eta haien arteko lankidetzarako gune egonkor gisa), eta herritarrek parte hartzeko prozesuak bultzatuko dira.

• Innobasquek sortu du eta, orain, Eusko Jaurlaritzak, Familia eta Haurren Zuzendaritzaren bidez, kudeatzen du; gaur egun, 16 udalerri ditu sareak
• Artolazabal: “Gure haurrak ‘eskubideen subjektu’ dira; hori dela eta, entzun egin behar ditugu, hurbilenetik hasita: udalerritik”
• Aitziber Oliban, EUDELeko ordezkaria eta Erandioko alkatea: “Garrantzitsua da haurren eskubideak sustatzen eta babesten dituzten udalerri gehiago batzea; bai eta haurren “begirada” geure egitea ere”.
• Francesco Tonucci´ren “Haurren Hiria” (La Citta dei bambini) proiektuari lotutako taldea
• HaurEkin – Haurren Hiri eta Herrien Euskal Sarea izena berritu du.

DSS, 2022 11 23

Eusko Jaurlaritzak, Eusko Jaurlaritzaren Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako Sailaren bidez, Haurren Hirien Sarea udalerrien sarea sustatuko du, toki-bizitzan haur eta nerabeen parte-hartzea bultzatzeko.  Sarea Innobasquek sortu du eta, orain, Familia eta Haurren Zuzendaritzak ere kudeatzen du; gaur egun, autonomia-erkidegoan, 16 udalerri ditu sareak: Amorebieta-Etxano, Arrasate, Bakio, Balmaseda, Bilbo, Derio, Durango, Erandio, Ermua, Galdakao, Gatika, Larrabetzu, Leioa, Sopuerta, Tolosa eta Zumaia.

16 udalerri dira, EAEko 251 udaletatik. 770.000 biztanle inguru dira, EAEko biztanleriaren ia heren bat. Autonomia-erkidegoan 0 eta 14 urte bitarteko 302.000 adingabe daude, biztanleria osoaren % 14.

Aitziber Oliban, EUDELeko Batzorde Eragilearen ordezkari eta Erandioko alkatearen arabera, “Garrantzitsua da haurren eskubideak sustatzen eta babesten dituzten udalerri gehiago batzea; bai eta gure herri eta hirietan haurren “begirada” geure egitea ere. Ildo horretan, beharrezkoa da haur eta gazteentzako politika publikoak bultzatzea, etorkizuneko gizartearen erronkei erantzuteko”.

“Oso sare interesgarria da, duen balio komunitario eta sozialagatik. EUDELen azpimarratu nahi dugu sarea osatzen duten udalek egindako ekarpena. Horrez gain, haurren parte-hartzerako proiektu-pilotu gisa batzen hasi diren udalen laguntzari ere erreparatu nahi diogu.”

Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako Sailburu Beatriz Artolazabalen arabera, HauEkin proposamenak gure harremanak, baliabideak eta espazio komunak eraldatuko ditu, gure herri eta hirietan konfiantza, autonomia, partaidetza eta osasun baldintzak berrezarriz. Haurrak gure gizartearen eta Herriaren oraina eta etorkizun hurbila dira. HaurEkin´ek ateak irekitzen dizkie urrats sozial berri eta handi horiek eman nahi dituzten euskal udalerri guztiei.

“Gaurko jardunaldiaren bidez, Haurren Hirien Sarea sustatu nahi dugu, toki-eremuko parte-hartzea bultzatzeko. Gure asmoa da toki-eremuko sare bat sortzea, adinekoentzako Euskadi Lagunkoiaren eredua eta lan egiteko modua duena, baina, kasu honetan, adingabeekin, eta helburua da EAEko Haur eta Nerabeen Parte hartze Foroa sortzeko oinarri izatea, orain prestatzen amaitzen ari garen lege-aurreproiektuan jasotzen denez”, esan du Beatriz Artolazabal Sailburuak, jardunaldiaren irekieran.

“Gure lana – berretsi du Beatriz Artolazabal´ek – haur eta nerabeekin parte hartzeko prozesuak abian jartzeko udalerriei aholkularitza teknikoa ematea da: baita lantaldeak eta prestakuntza-ekimenak bultzatzea ere. Aldian-aldian, esperientziak koordinatzeko eta trukatzeko saioak, kongresuak eta jardunaldiak antolatuko ditugu, jardunbide egokiak partekatzeko.

Artolazabalek esan duenez, “parte-hartzea NBEren Haurren Eskubideen Konbentzioan jaso den eskubideetako bat da eta garapen gutxien izan duenetako bat. Gure haurrak ‘eskubideen subjektu’ dira, eta, hori dela eta, entzun egin behar ditugu, hurbilenetik hasita: udalerritik. Hura da sarea sortzeko motiboa, HHS-k ordurako EAEko sare baten inguruan bazuen oinarritik hasita”.

Erronka berriak

Tabakaleraren instalazioetan, toki-eremuko teknikariak eta politikariak batu dira, eta bi sare gonbidatu dira: Gaztematika, Gipuzkoako Foru Aldundiak sustatzen duena, eta Oinherri, Herrihezitzaileak. Topaketan, Aitziber Oliban EUDELeko Batzorde Eragilearen ordezkariak eta Erandioko alkateak eta Gotzon Bernaola Innobasquekoak hitz egin dute.

Francesco Tonucci irakasleak “HaurEkin lan egitea hazteko” ideia azaldu du. “Udalerri berriak, erronka berriak” izan da Durangoko eta Aguraingo zinegotziek eztabaidatu duten gaia. “Haurren parte-hartzea Kontseiluaz gain” izan da Iban Rodríguez Etxebarria Leioako alkatearen proposamena. Ermuko, Bilboko eta Arrasateko langile teknikoek “Sarerako jolas berriak” gaiari heldu diote.

Irakaslearen proposamena bide horri hiru ekintza zehatzen bidez ekitea da: udalerri bakoitzean Haurren Kontseilu bat sortzea, alkatearen eta haur talde baten arteko komunikazio-bide gisa; “A la Escuela con Amigos y Amigas” proiektua abian jartzea -edo haurrarekin espazio osoa eta publikoan elkarbizitzea-; eta jolasarekin eta kalean jolastearekin lotutako proiektuak hastea, jolasak osasuna hobetzen baitu eta haurren eskubidea baita.

Goizalde Atxutegik (Innobasque) eta Eneko Galletebeitiak (Eusko Jaurlaritzako Familia eta Haurren Zuzendaritzako zerbitzuburua) sareari atxikitzeko xehetasunak eman dizkiote ekitaldian parte hartu duten zinegotzi eta alkateen taldeari.

Irune Muguruza, Eusko Jaurlaritzako Familia eta Haurren zuzendariak “Haurrak EAEko Haur Kontseiluetan” bideoa aurkeztu du, jardunaldia ixteko. “Haurren Hirien Sarea proiektua Innobasquek sustatzen du, duela sei urtetik hona, Herri Laborategiarekin elkarlanean, toki-mailan administrazio publikoetan berrikuntza politikoko prozesuak sustatu eta laguntzeko. Orain, Eusko Jaurlaritzako Familia eta Haurren Zuzendaritzak koordinatzen du, eta atxikipenak bilatzen ari gara”.

EAEko Haurren Hirien Sarea Francesco Tonucciren Haurren Hiria (La citta dei bambini) proiektuari lotutako ekimen bat da, hiria haurraren parametrotik eraldatzeko proiektu politikoa, “Begirada aldatzea edo begirada haurren altuerara arte jaistea, inor bistatik ez galtzeko” lemapean.

Ekintza zehatzak

Irune Muguruzak zehaztu duenez, “proposamena bi ekintza zehatzen bidez hastea da: udalerri bakoitzean Haurren Kontseilu bat sortzea, edo alkatearen eta haur-talde baten arteko komunikazioa eta Eskolara lagunekin proiektua abian jartzea edo baterako espazio publikoan haurrekin bizikidetzan jardutea”.

“Innobasquek EAEko udalerriei laguntzarako eta elkarlaneko ikaskuntzarako prozesua proposatzen die, La Citta dei Bambini nazioarteko sarean sare gisa parte hartzeko bide emateko; nazioarteko sare hori CNR-k (Italiako Ikerkera Zentro Nazionala) koordinatzen du, Erroman, 2001etik, eta Italian, Espainian eta Latinoamerikan dihardu. Sare horrek 150 hiri eta herri baino gehiago batzen ditu, eta ezagutza eta proiektuaren inguruko esparru-informazioa ematen du eta barneko konplizitateak bilatzen eta transmititzen laguntzen du –besteak beste, osoko bilkuran aurkeztea edo ikastetxeekin bilera–”, esan du Irune Muguruzak.

Udalekiko lankidetza horretan, atxikitzen diren udalerriei ikas-prozesu bat eskaintzen zaie abiarazteari lotutako pertsonentzat, proiektuaren diseinu pertsonalizatua barne hartzen duena –Haurren Kontseilua eta “Eskolara lagunekin”–, bai eta haiek udalerrian ezartzeko behar diren baliabideen aurreikuspen bat ere.

«Umeen kontseilua: herria eraikitzeko beste begirada bat» mahai-inguruan Iosune Herrarte Zumaiako Udaleko euskara eta hizkuntza teknikariak eta Maialen Fidalgo Urretxuko zinegotziak hartu dute parte.  «Umeen kontseilutik haratago: aurrekontu parte-hartzaileak» mahai-inguruan Esther Apraiz, Derioko alkatea eta Iban Rodríguez Etxeberria Leioako alkatea izan dira protagonista.

«Kaleak jolastuz: autonomia, espazioa eta jolasa» mahaian Marian Bilbatua Durangoko zinegotzia eta Sandra Cid, Ermuako gizarte politiken teknikaria izan dira.

  Gorka Urtaran ELKARTEBURUAREN ADIERAZPENAK

• Laudion gaur goizean egin den Batzar Orokorrean Gorka Urtaran elkarteburuak azpimarratu duenez, aldaketa sakoneko testuinguru hau “udalgintzarentzat aukera-une bat da, eta aprobetxatu egin behar da”.

• Tokiko agintaldiaren azken etapan, Elkarteak udalei lagunduko die, batetik, haien barne-erronkei aurre egin diezaieten, esaterako aldi baterako enplegu publikoen egonkortze-prozesuetan; eta, bestetik, herrialde-erronka handien aurrean: trantsizio sozial-demografikoa, ekonomiko-digitala eta energetiko-klimatikoa.

• Tokiko administrazioetako lanpostuak egonkortzeko oinarri komunak: Guztira, 3.477 plaza eskaini dira hiru lurraldeetako 234 tokiko erakundetan. EUDELek egin du oinarriak eta foru aldundiekin lankidetzan, baterako prozesuak koordinatuko ditu.

• 2030 Agenda: udal-aurrekontuak GJHekin lerrokatuta egongo dira. EUDELek metodologia komun bat osatu du, tokiko euskal errealitatera egokitua.

• Bere hitzaldian, elkarteburuak hau nabarmendu du: “Udalok zeregin aktiboa eta giltzarria dugu klima-aldaketari aurre egiteko, gure udalerrietan berriztagarriak bultzatuz.”

• EUDELek dei egin du euskal gizartearen balioak, balio demokratikoak, Europako espiritua, Giza eskubideak, kultura eta hizkuntza defendatzera, identitate-sinboloak baitira. Urtaran: “Gizarte gisa batzen gaituzten ezin ukituzko balioak. Kohesio emozionalak, euskal gizarte gisa, gugandik onena ateratzen du”.

Laudio, 2022ko azaroaren 16a. EUDELen Batzar Orokorra dela eta, hiru lurralde historikoetako alkateak elkartu dira gaur goizean Laudioko Kasinoa eraikinean, tamaina guztietako udalerrien eta hainbat eratako sentsibilitateen ordezkariak. Euskal udalgintzaren topaketa hori bereziki garrantzitsua izan da, tokiko agintaldi honetako azken ohiko bilera izan baita; izan ere, 2023ko maiatzean hurrengo udal-hauteskundeekin amaituko da agintaldi hori.

Laudioko alkate eta EUDELeko Batzorde Eragileko kide Ander Añibarrok esan ditu ongietorria emateko hitzak, 11:30ean. EUDELeko elkarteburu eta Gasteizko alkate Gorka Urtaranek gidatu du Batzarra, eta, hitzartze nagusian, 2023an lehentasunezko jarduera-ildoak izango direnak aurkeztu ditu.

Bestalde, elkarteburuorde eta Azpeitiko alkate Nagore Alkortak eta Jose Antonio Santano elkarteburuorde eta Irungo alkateak 2021eko urteko kontuak eta 2023ko ekitaldirako Elkartearen aurrekontua aurkeztu dituzte, hurrenez hurren; aurrekontua 3.407.793,71 eurokoa izango da.

Egindako hitzaldian zehar, EUDELeko elkarteburuak eskerrak eman dizkie Batzorde Eragileko alkate kideei. Urtaranek horien konpromisoa, ahalegina eta erantzukizuna aitortu ditu: “Elkarrekin ari gara lanean, udalerrien ‘ahotsa’ izateko. Gure arteko desberdintasunen gainetik elkarrizketa eta adostasuna bilatzeari esker funtzionatzen duen udalgintzaren motorra gara”. “Askotariko 251 errealitateren identitatea errespetatuz”, nabarmendu du.

Gorka Urtaranek balioa eman dio egungo agintaldian bizi izandako “aurrekaririk gabeko” egoeren aurrean beti lehen lerroan egon diren udalen “erantzun eredugarriari”, hala nola COVID-19aren pandemia edo Ukrainako errefuxiatuen harrera.

EUDELeko elkarteburuak egungo testuingurua “ziurgabetasunezkotzat” jo du, gerrak eragindakoaren ondorioz, bai eta euskal gizartean aldaketa sakonekotzat ere. Era berean, hau adierazi du: “Euskal udalgintzarentzat aukera-une bat da, eta aprobetxatu egin behar dugu”.

Hitzaldiaren gidalerro nagusia udalen lidergoa izan da, gizartearen eta planetaren garapen iraunkorrarekin konprometitutako herritar solidarioen “eragile” diren aldetik. “EUDELen daukagun helburua da eraldaketa sozial, ekologiko eta digitala bultzatzea, udalerriz udalerri, tokiko ekintza bakoitzak eragin biderkatzailea izan dezan”.

Lehentasunezko erronkak, 2023an

Gaurko Batzarrean, EUDELek 2023ko jarduera-ildoak aurkeztu ditu; euskal udalgintza bultzatzea eta laguntzea dute ardatz, batetik, barne-erronkei dagokienez, bai udal gisa bai Elkarte gisa, eta, bestetik, herrialdearen, Euskadiren eta bertako udalerrien erronkei dagokienez.

• Bi barne-erronka: kohesio instituzionala eta kohesio emozionala bultzatzea

Kohesio instituzionala: euskal udalen interes orokorren defentsa eta ordezkaritza egitea, haiek ukitzen dituzten erabakiak hartzen diren lekuetan; hala, euskal arkitektura instituzionala osatuko da. Tokiko autonomia eta finantza-nahikotasuna (Tokiko Gobernuen Batzordea). Esperientzia-trukea udalen artean.

Adibidea: egonkortze-prozesuak, EUDELen eta foru aldundien arteko lankidetza

Kohesio emozionala: euskal gizartearen balioak, balio demokratikoak eta Europako espiritua sustatzea. Giza Eskubideak. Elkartasuna, aniztasuna, elkarbizitza baketsua, tolerantzia. Identitatea, ohiturak, kultura, hizkuntza.

Gorka Urtaran: “Ezin ukituzko balioak dira guztiak ere, eta gizarte gisa batzen gaituzte, komunitatea areagotzen dute, hemengo izatearen sentimendua pizten dute, gure hiriekin eta herriekin dugun konpromisoa eta inplikazioa indartzen dute”. “Kohesio emozionalak, euskal gizarte gisa, gugandik onena ateratzen du” gehitu du elkarteburuak.

Euskaraldia

“Euskal komunitatea egitearen” eredu gisa, EUDELeko elkarteburuak Euskaraldia aipatu du. Batzarrean dei egin du ekimen horretan parte hartzera; ostiralean hasiko da, azaroaren 18an, eta 15 egunez egingo da: “EUDELen bat egiten dugu euskararekin, ondare linguistiko edo kultural bat ezezik, euskal gizartearen lehiakortasunerako eta kohesio emozionalerako tresna ere delako. Euskararen erabilera sustatzeko eta herriz herri eragiteko herritarren artean, udaletan, kaleetan, etxean, lagun artean…”

Toki-erakundeak egonkortzeko eta sendotzeko prozesuak

20/2021 Legea betez, behin-behinekotasuna murrizteko, Herri Administrazioetan enplegu publikoa egonkortzeko (lehiaketa) eta sendotzeko (lehiaketa-oposizioa) prozesuak arautzen dituzten oinarriak aurtengo abenduaren 31 baino lehenago onetsi behar dira, eta 2024ko abenduaren 31 baino lehenago gauzatu.

Foru aldundiek kontabilizatutako datuen arabera, EAE osoan, hiru hiriburuak alde batera utzita, enplegu publikoko 3.477 plaza eskaini dira 234 toki-erakundeetan. % 90 merezimendu-lehiaketako prozesuetarako dira, azterketa egin beharrik gabekoak.

• Lurralde historiekoen araberako banaketa: Araban, 289 plaza 51 erakundetan; Bizkaian, 1.943 plaza 102 erakundetan; Gipuzkoan, 1.245 plaza 81 erakundetan.

Ehunka prozesu izango dira, eta udal gehienek ez dute ez baliabide materialik ez giza baliabiderik prozesu horiek aurrera eramateko. Hortxe dago, hain zuzen, Euskadiko Udalen Elkartearen eginkizun nagusia, lurralde historiko bakoitzeko prozesu bateratuak koordinatzeko ardura bere gain hartuta, toki-erakunde guztiek dagozkien deialdiak gauzatu ahal izan ditzaten.

Horretarako, Batzorde Eragilearen lidergoz eta adostasunez, EUDELek euskal errealitatera egokitutako metodologia diseinatu du, berme juridiko guztiak biltzen dituena. Lehiaketa-prozesuetarako lehenengo oinarri bateratuak prestatu ditu. Oinarri horien arabera, administrazioan izandako esperientziari % 80a eman diote balorazioan, lehentasuna eskainiz erakunde deitzailean izandakoari, eta % 20a, ostera, merezimenduei, besteak beste, prestakuntzari, hizkuntzei edo gaitasun digitalei.

Oinarri orokorrak guztientzakoak dira, baina erakunde bakoitzak egokitu ahal izango ditu oinarri espezifikoak, eta esperientzia-urteei edo merezimenduen tipologiari buruzko aukeren menu batean aukeratu ahal izango du. Horren bitartez, EUDELek erakunde bakoitzaren beharrei hobeto erantzun nahi die.

“Tresna” hori borondatezkoa da, eta tokiko autonomia errespetatzen du, tokiko erakunde bakoitzak erabakitzen baitu erabili ala ez. Edonola ere, EUDELen oinarriak onestea ezinbestekoa da foru aldundien laguntza izateko; izan ere, foru aldundiak laguntzaile dira prozesu horretan, epaimahai kalifikatzaileak eratuz eta foru-aplikazio informatikoa eskainiz.

Lurralde bakoitzean egin beharreko urratsei dagokienez, Elkarteak etengabe ematen die udalerriei horien berri, informazio-jardunaldien eta aldizkako zirkularren bidez.

Hiru herrialde-erronka: hiru trantsizio hauei aurre egitea, alegia, trantsizio sozial-demografikoari, ekonomiko-digitalari eta

Trantsizio sozial-demografikoa: erronka demografikoa; erantzun egokia ematea jaiotza-tasa baxua dela-eta dagoen belaunaldi-erreleboari, gizartearen zahartzeari, jatorri-aniztasunari; erronkak, etorkinen hurrengo belaunaldiekin.

Trantsizio ekonomiko-digitala: lankidetzan aritzea gainerako erakundeekin fabrikazio aurreratua sustatzen, bai eta espezializazio ekonomikoan, espezializazio zientifiko-teknikoan, eta, oro har, euskal ekonomiaren oinarri diren sektore industrialen trantsizioan ere.

Aurrera egitea zerbitzu publikoen digitalizazioan eta administrazio elektroniko, irisgarri eta inklusiboan.

Trantsizio energetiko-klimatikoari:

EUDELeko elkarteburuak energia-eraginkortasunaren eta energia berriztagarrien aldeko apustu irmoa egin du: “Udalok zeregin aktiboa eta giltzarria dugu klima-aldaketari aurre egiteko, gure udalerrietan berriztagarriak bultzatuz.”

Finantzaketa-tresna gisa, EUDELek arreta berezia jarri du Europako Funtsak ekarriko duen aukeran. “Herri eta hirietako proiektu eraldatzaileak bultzatzeko beharrezko funtsak dira, gure lehiakortasun ekonomikoa hobetzeko gizarte- eta ingurumen-politiken bitartez”.

Elkarteak Next Generationeko deialdietan zerbitzua ematen die toki-erakundeei, batez ere neurri txikienekoei. Gaur egun, 187 udalek 122 M €-tik gorako kopurua jaso dute. Funts horiek udal-eskumenak biltzen dituzte, besteak beste: mugikortasun iraunkorra, hiri-berroneratzea eta energia-eraginkortasuna (% 66); turismo-sektorea modernizatzea eta lehiakor bihurtzea (% 28,2); tokiko ETEak bultzatzea (% 2,8); konektagarritasun digitala, zibersegurtasuna eta 5Ga (% 2,9) eta Lanbide Heziketa (% 0,1).

2030 Agenda: GJHekin lerrokatutako aurrekontuak

“Helburu global guztiek tokiko gobernuen erantzukizunekin zuzenean lotuta dauden jomugak dituzte”. Iazko Batzarrean, EUDELek tokian tokiko bultzada duten 15 proiektu aurkeztu zituen, udalerriek Euskadiko Agendari egindako ekarpen gisa. Aurten, proiektu aitzindari bat abiaraziko da berdintasunaren esparruan: ikuspegi feministadun zaintza erantzunkideen tokiko eredua bultzatzea.

Zaintzaren tokiko sareen eredu bat eraikitzean datza, zaintza bizitzaren erdigunean jartzearen paradigma oinarri hartuta, gizarte zerbitzuetatik eta komunitatetik abiatuta, eta zaintza-sisteman inplikatuta dauden eragile guztien arteko aliantzak lortuta.

Erakundeen arteko lankidetzaren testuinguruan, EUDELek bere ibilbide propioa sustatu nahi du 2030 Agendan. Hil honetan, Elkarteak EAEko udal guztien eskura jarri du udal-aurrekontuak Garapen Jasagarrirako Helburuekin lerrokatzeko lehenengo metodologia bateratua. Metodologia ikusi

Estatu mailan, tresna aitzindaria da, GJHak udal-errealitatera “jaisten” dituen lehena; horretarako, GJH bat edo batzuk identifikatu dira 92 programa funtzionaletarako, 24 gastu-politikatan multzokatuta.

3 tresnak osatu dute metodoa: prozesuaren Gida praktikoa, aurrekontua lerrokatzeko Excel bat, eta herritarrei komunikazioa bideratuko dien emaitzen txosten bat. Tresnak garapen iraunkorraren lau dimentsioak biltzen ditu: gizartea, ekonomia, ingurumena eta gobernantza (zeharkakoa).

Ekimen berritzailea da, eta 2023ko udal-aurrekontuak itxita daudela iritsi da; horrenbestez, aurten, tresna “pilotu” moduan balio ahalko du, hobetzeko eta hurrengo ekitaldietan udalen aurrekontu-kudeaketan integratu ahal izateko.