Errusiak Ukraina inbaditu zuenetik lehen urte bete denez eta Ukraina eta Euskadiren arteko lankidetza aitortu zenez, EUDELek dei egiten die euskal udalei ostiral honetan, otsailaren 24an, 12:00etan, bost minutuko elkarretaratze isila egiteko, udaletxearen edo udalerri bakoitzeko ohiko lekuaren aurrean, gerrako biktimei, desplazatutako pertsonei eta ukraniar herri osoari elkartasuna adierazteko.

EUDELen Batzorde Eragileak babesa eta elkartasuna adierazten die Anatoliako failako lurrikararen hondamendia jasan duten herriei, eta erabat nahigabetuta dago hainbeste bizitzaren galera konponezinagatik.

Euskadiko Udalen Elkarteak doluminak helarazten dizkie hildakoen familiei, eta hondamendiaren ondorioak pairatzen ari direnak ahalik eta azkarren errekuperatu daitezen espero du.

EUDELek bat egiten du, une zail hauetan, lurrikarak eragin dien lurraldeetako herritarrenganako elkartasun eta maitetasun adierazpen guztiekin.

2023ko otsailaren 9an

Bi erakundeen arteko hitzarmena abiapuntu bat izango da, udalei hiru ekimenetan parte hartzeko aukera emango diena: etorkizuneko euskal nortasun kolektiboaren azterketa; “Herri Txikien Akademia” bat; eta, nabarmentzeko modukoa, GizarteLab, Euskadiko hainbat herritan dagoeneko funtzionatzen duen herritarren laborategien proiektua.

Bilbon, 2023ko otsailaren 9an. Gorka Urtaranek, Euskadiko Udalen Elkartea-EUDELeko elkarteburuak, eta Ana Urkizak, Eusko Ikaskuntzako lehendakariak, elkarrekiko lehen lankidetza-hitzarmena sinatu dute gaur. Hitzarmen horren bidez, bi erakundeek proiektuak partekatuko dituzte, ingurune hurbilenetik, udalerrietatik eta tokiko komunitateetatik, euskal gizartea murgilduta dagoen trantsizioei heltzeko.

Gorka Urtaranek nabarmendu duenez, “Hitzarmen hau berri ona da euskal udal guztientzat. Pandemia garaian, konturatu ginen egunez eguneko udal politikari zientzia eta ezagutza gehitu behar zitzaiela, gizarte eraldaketei eta herrialde gisa ditugun erronka handiei erantzuteko. Udalerriok, errealitatea behatzen dugun aldetik, lankidetzan dihardugu, eta Eusko Ikaskuntzak, ikerketa-gaitasuna emateaz gain, gure herri eta hirien etorkizuna eraikitzeko beharrezkoak diren proiektuetan parte hartzeko aukera ere ematen du.”

Ana Urkizak, berriz, azpimarratu nahi izan du hitzarmenak ahalbidetuko duela “lurralde garapena, udalek komunean dituzten beharren gainean diagnosiak egiteko eta ikerlan esparruak eratzeko. Halaber, gizarte berrikuntzarako metodologia berritzaileak aplikatzeko balioko du, lurralde esparru ezberdinetan”. Gainera, udalek Eusko Ikaskuntzak garatzen dituen egitasmoetan aktiboki parte hartu ahal izango dute. Beraz, jakintza gizartetik sortu eta gizartera itzuliko da hazkunde eta ahalduntze moldeetan, lurraldearen eta herritarren mesedetan.

Zehazki, akordioak helburu hauek ezartzen ditu: Eusko Ikaskuntzaren azterketa- eta ikerketa-programetan eta horien balioespen- eta kontraste-faseetan udalek parte hartzea, udalerrien beharrizan komunei buruzko diagnostikoak egitea ikerketa-esparru komun baten barruan, eta gizarte-berrikuntzako metodologiak eta prozedurak batera ezartzea Euskal Autonomia Erkidegoko eremu guztietan.

Testuinguru horretan, hitzarmenak, bere eranskinetan, elkarlanean jarduteko moduko proiektu batzuk jasotzen ditu, hala nola XXI. mendeko euskal nortasunari/ei buruzkoa. Proiektu horren bidez, gizarte plural eta moderno batean identitate komuna eraikitzeko gai diren elementuak identifikatu nahi dira, bai eta horretarako tresnak proposatu ere, honako premisa honetatik abiatuta: identitateak kohesioa sortzen du eta harremanak eta loturak errazten ditu, etorkizuneko euskal identitate plural eta integratzailera iristeko. Hain zuzen ere, EUDELek proiektuaren ikerketa-fasetik eratorritako emaitzak alderatzeko fasean parte hartuko du.

“Herri Txikien Akademia” da hitzarmenak jasotzen duen bigarren proiektua, zehazki, lurralde-orekaren arloan. EUDELek arreta berezia ematen die udalerri txikienei, 5.000 biztanletik beherako herriak EAE osoaren % 73 baitira. Horregatik da interesgarria proiektu hau, hausnarketarako, ezagutza zabaltzeko eta interes komunak dituzten udalerrien arteko lankidetzarako gunea. Izan ere, 2022an Arabako lau herritan jarri zen abian edizio pilotua: Kuartangon, Laudion, Urturin eta Zalduondon.

Akordioan jasotako hirugarren ekimena herritarren prestakuntzarako programa bat da, Eusko Ikaskuntzak diseinatu eta inplementatua, erantzunkidetasunetik eta balio sozialetatik udalerriek eta biztanleek aurre egin beharreko trantsizioei erantzuteko. GizarteLab du izena, 2019an bultzatu zen, eta, ordutik, Euskadiko hainbat udalerritan jarri da martxan, tokian tokiko ezaugarrietara egokituta. Nabarmentzekoak dira, besteak beste, Arrasate, Aia, Beasain, Deba, Donostia, Laudio, Orio eta, eredu gisa, Legazpi, non dagoeneko Trantsizio Erkidego batek lanean diharduen, tokiko erronkei modu autonomoan erantzuteko.

EUDELeko elkarteburuak Gorka Urtaranek eta Estatuko Idazkari Tontxu Rodríguezek bilera instituzionala egin dute gaur, Justizia antolatzeko Euskadiko udalerrien esparrurako plan berria lantzeko.

Mar Zabalak, Euskadiko Udalen Elkarteko zuzendari nagusiak, eta gobernu ordezkariak, Denis Itxaso, ere parte hartu dute gaurko bileran.