EUDELeko elkarteburuak, Gorka Urtaranek, parte hartu du gaur, asteazkenean, (2022-2036) Euskadiko Etxebizitzaren aldeko Itun Sozialaren ekitaldi ofizialean, Iñaki Arriola Etxebizitzako sailburuarekin, Idoia Mendia lehendakariorde eta Lan eta Enplegu sailburuarekin, eta erakundeetako, enpresetako, hirugarren sektoreko erakundeetako eta gizarte zibileko beste eragile batzuetako edo kolektibo profesionaletako ordezkariekin batera.

Gorka Urtaranek, euskal udalerrien ordezkari eta Vitoria-Gasteizko alkatea den aldetik, akordio hORI sinatu du, eta 88 erakundek egin dute bat, Euskadik arlo horretan dituen erronkei era eraginkorrean aurre egiteko datozen hamabost urteetan. Helburuetako bat da etxebizitzaren esparruan herritarrekin diharduten eragileek modu lerrokatuan, partekatuan eta lankidetzan oinarrituta lan egiten dutela bermatzea, epe ertain eta luzerako ikuspegiarekin.

• Itunak alokairu eskuragarriaren eskaintza publikoa handitzeko eta 50.000 etxebizitzako parke batera iristeko, babes-etxebizitza iraunkorren kopurua parkearen guztizkoaren % 12ra igotzeko edota 2036. urtea amaitu baino lehen hiru etxetik bat birgaitzeko helburuak ezarri ditu

(Iturria: IREKIA)

Eusko Jaurlaritzako Etxebizitzako sailburuak ekitaldian azpimarratu duenez, Euskadi erreferentzia da etxebizitza-politiken arloan. Ildo horretan, Autonomia Erkidegoko lege bat du, eta Estatuan inspirazio-iturri diren hainbat neurri zehatz hartu ditu, hala nola gazteei laguntzeko hartutakoak. Sailburuak gogorarazi du Euskal Autonomia Erkidegoan etxebizitza duina eta kalitatekoa izateko aukera eskubide subjektiboa dela, eta, azpimarratu duenez, hain oinarrizkoa da, beste eskubide batzuen lorpena baldintzatzen du.

Etxebizitzaren aldeko Itun Sozial berrian, gizarte-erakundeak, etxebizitza-kooperatibak, sindikatuak, enpresa pribatuak, profesionalen elkargoak, unibertsitateak, zentro teknologikoak eta klusterrak daude ordezkatuta.

Etxebizitzaren aldeko Itun Sozialean, lau xede kuantitatibo ezartzen dira 2036rako, baita lehentasunezko sei jarduketa-ildo ere, helburu horiek lortzeko.  Haien artean, azpimarratu beharra dago 2036. urterako Autonomia Erkidegoko etxebizitza nagusien % 5 alokairu eskuragarriaren eskaintza publikora bideratzeko helburua (50.000 etxebizitza). Halaber, babes publikoko etxebizitza-parke iraunkorra etxebizitza nagusien % 12ra igotzeko helburua nabarmentzen da. Era berean, hamabost urteko epean urtean eraikinen % 3 birgaitu daitezen lortzea planteatzen da (gaur egun % 1,5 birgaitzen dira). Horrela, beraz, 350.000 etxebizitza eraberritu behar dira epe horretan (eraikitako hirutik bat, gutxi gorabehera). Xedeen artean, halaber, baliabide ekonomiko nahikoak dituzten kolektiboentzat etxebizitza libreen (obra berrikoen zein birgaitutako etxebizitzen) parke bat izateko beharra ezartzen da.

Xede horiek lortzeko, itunak lehentasunezko jarduketa-ildo batzuk eta haiek abian jartzeko jarraibideak aurreikusten ditu:

• Inbertsio handiagoa etxebizitzan, pizgarri fiskaletan oinarritua. Etxebizitza-arloko gastu publikoa pixkanaka handitzea, BPGaren % 1,5 ingurura iritsi dadin, eta birgaitzeari lotutako inbertsio pribatua BPGaren % 5 ingurukoa izatea, Europako herrialderik aurreratuenen antzera.
• Etxebizitza-politikaren gizarte-dimentsioan sakontzen jarraitzea. Etxebizitza-politikaren eta gainerako gizarte-politiken (gizarte-zerbitzuak, gazteak, adinekoak, desgaitasuna, berdintasuna, enplegua eta abar) arteko integrazio handiagoa lortzearen aldeko apustua egiten da. Horretarako, hainbat errealitateri (hala nola etxegabetasunari, familia ugariei eta gazteek etxebizitza eskuratzeko aukerari) erantzun integralagoak emango dizkieten zerbitzuak eta programak jarriko dira abian.
• Udal-agenda estrategikoan etxebizitza txertatzeko aukera zabaltzea, eta, ildo horretan, tokiko etxebizitza-planak lantzeko babes-ildo bat abian jartzea.
• Eraikuntza-sektore erakargarri, lehiakor eta berritzaile bat osatzea, eta, horretarako, sektoreko talentuaren trebakuntza eta garapena eta haren berrikuntza-proiektuak bultzatzea eta sektorean emakume gehiago sartzeko aukera erraztea.
• Datu-adimena eta ebaluazio aurreratua; ildo horretan, Etxebizitzako Behatokiaren zeregina indartu eta instituzionalizatu egingo da.
• Inplikazio eta lankidetza publiko-pribatu-soziala; Etxebizitzaren Foroa abian jarri eta dinamizatuko da (Itunaren bitartez konprometitutako eragileen parte-hartzerako eta haien arteko lankidetzarako gune egonkor gisa), eta herritarrek parte hartzeko prozesuak bultzatuko dira.

• Innobasquek sortu du eta, orain, Eusko Jaurlaritzak, Familia eta Haurren Zuzendaritzaren bidez, kudeatzen du; gaur egun, 16 udalerri ditu sareak
• Artolazabal: “Gure haurrak ‘eskubideen subjektu’ dira; hori dela eta, entzun egin behar ditugu, hurbilenetik hasita: udalerritik”
• Aitziber Oliban, EUDELeko ordezkaria eta Erandioko alkatea: “Garrantzitsua da haurren eskubideak sustatzen eta babesten dituzten udalerri gehiago batzea; bai eta haurren “begirada” geure egitea ere”.
• Francesco Tonucci´ren “Haurren Hiria” (La Citta dei bambini) proiektuari lotutako taldea
• HaurEkin – Haurren Hiri eta Herrien Euskal Sarea izena berritu du.

DSS, 2022 11 23

Eusko Jaurlaritzak, Eusko Jaurlaritzaren Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako Sailaren bidez, Haurren Hirien Sarea udalerrien sarea sustatuko du, toki-bizitzan haur eta nerabeen parte-hartzea bultzatzeko.  Sarea Innobasquek sortu du eta, orain, Familia eta Haurren Zuzendaritzak ere kudeatzen du; gaur egun, autonomia-erkidegoan, 16 udalerri ditu sareak: Amorebieta-Etxano, Arrasate, Bakio, Balmaseda, Bilbo, Derio, Durango, Erandio, Ermua, Galdakao, Gatika, Larrabetzu, Leioa, Sopuerta, Tolosa eta Zumaia.

16 udalerri dira, EAEko 251 udaletatik. 770.000 biztanle inguru dira, EAEko biztanleriaren ia heren bat. Autonomia-erkidegoan 0 eta 14 urte bitarteko 302.000 adingabe daude, biztanleria osoaren % 14.

Aitziber Oliban, EUDELeko Batzorde Eragilearen ordezkari eta Erandioko alkatearen arabera, “Garrantzitsua da haurren eskubideak sustatzen eta babesten dituzten udalerri gehiago batzea; bai eta gure herri eta hirietan haurren “begirada” geure egitea ere. Ildo horretan, beharrezkoa da haur eta gazteentzako politika publikoak bultzatzea, etorkizuneko gizartearen erronkei erantzuteko”.

“Oso sare interesgarria da, duen balio komunitario eta sozialagatik. EUDELen azpimarratu nahi dugu sarea osatzen duten udalek egindako ekarpena. Horrez gain, haurren parte-hartzerako proiektu-pilotu gisa batzen hasi diren udalen laguntzari ere erreparatu nahi diogu.”

Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako Sailburu Beatriz Artolazabalen arabera, HauEkin proposamenak gure harremanak, baliabideak eta espazio komunak eraldatuko ditu, gure herri eta hirietan konfiantza, autonomia, partaidetza eta osasun baldintzak berrezarriz. Haurrak gure gizartearen eta Herriaren oraina eta etorkizun hurbila dira. HaurEkin´ek ateak irekitzen dizkie urrats sozial berri eta handi horiek eman nahi dituzten euskal udalerri guztiei.

“Gaurko jardunaldiaren bidez, Haurren Hirien Sarea sustatu nahi dugu, toki-eremuko parte-hartzea bultzatzeko. Gure asmoa da toki-eremuko sare bat sortzea, adinekoentzako Euskadi Lagunkoiaren eredua eta lan egiteko modua duena, baina, kasu honetan, adingabeekin, eta helburua da EAEko Haur eta Nerabeen Parte hartze Foroa sortzeko oinarri izatea, orain prestatzen amaitzen ari garen lege-aurreproiektuan jasotzen denez”, esan du Beatriz Artolazabal Sailburuak, jardunaldiaren irekieran.

“Gure lana – berretsi du Beatriz Artolazabal´ek – haur eta nerabeekin parte hartzeko prozesuak abian jartzeko udalerriei aholkularitza teknikoa ematea da: baita lantaldeak eta prestakuntza-ekimenak bultzatzea ere. Aldian-aldian, esperientziak koordinatzeko eta trukatzeko saioak, kongresuak eta jardunaldiak antolatuko ditugu, jardunbide egokiak partekatzeko.

Artolazabalek esan duenez, “parte-hartzea NBEren Haurren Eskubideen Konbentzioan jaso den eskubideetako bat da eta garapen gutxien izan duenetako bat. Gure haurrak ‘eskubideen subjektu’ dira, eta, hori dela eta, entzun egin behar ditugu, hurbilenetik hasita: udalerritik. Hura da sarea sortzeko motiboa, HHS-k ordurako EAEko sare baten inguruan bazuen oinarritik hasita”.

Erronka berriak

Tabakaleraren instalazioetan, toki-eremuko teknikariak eta politikariak batu dira, eta bi sare gonbidatu dira: Gaztematika, Gipuzkoako Foru Aldundiak sustatzen duena, eta Oinherri, Herrihezitzaileak. Topaketan, Aitziber Oliban EUDELeko Batzorde Eragilearen ordezkariak eta Erandioko alkateak eta Gotzon Bernaola Innobasquekoak hitz egin dute.

Francesco Tonucci irakasleak “HaurEkin lan egitea hazteko” ideia azaldu du. “Udalerri berriak, erronka berriak” izan da Durangoko eta Aguraingo zinegotziek eztabaidatu duten gaia. “Haurren parte-hartzea Kontseiluaz gain” izan da Iban Rodríguez Etxebarria Leioako alkatearen proposamena. Ermuko, Bilboko eta Arrasateko langile teknikoek “Sarerako jolas berriak” gaiari heldu diote.

Irakaslearen proposamena bide horri hiru ekintza zehatzen bidez ekitea da: udalerri bakoitzean Haurren Kontseilu bat sortzea, alkatearen eta haur talde baten arteko komunikazio-bide gisa; “A la Escuela con Amigos y Amigas” proiektua abian jartzea -edo haurrarekin espazio osoa eta publikoan elkarbizitzea-; eta jolasarekin eta kalean jolastearekin lotutako proiektuak hastea, jolasak osasuna hobetzen baitu eta haurren eskubidea baita.

Goizalde Atxutegik (Innobasque) eta Eneko Galletebeitiak (Eusko Jaurlaritzako Familia eta Haurren Zuzendaritzako zerbitzuburua) sareari atxikitzeko xehetasunak eman dizkiote ekitaldian parte hartu duten zinegotzi eta alkateen taldeari.

Irune Muguruza, Eusko Jaurlaritzako Familia eta Haurren zuzendariak “Haurrak EAEko Haur Kontseiluetan” bideoa aurkeztu du, jardunaldia ixteko. “Haurren Hirien Sarea proiektua Innobasquek sustatzen du, duela sei urtetik hona, Herri Laborategiarekin elkarlanean, toki-mailan administrazio publikoetan berrikuntza politikoko prozesuak sustatu eta laguntzeko. Orain, Eusko Jaurlaritzako Familia eta Haurren Zuzendaritzak koordinatzen du, eta atxikipenak bilatzen ari gara”.

EAEko Haurren Hirien Sarea Francesco Tonucciren Haurren Hiria (La citta dei bambini) proiektuari lotutako ekimen bat da, hiria haurraren parametrotik eraldatzeko proiektu politikoa, “Begirada aldatzea edo begirada haurren altuerara arte jaistea, inor bistatik ez galtzeko” lemapean.

Ekintza zehatzak

Irune Muguruzak zehaztu duenez, “proposamena bi ekintza zehatzen bidez hastea da: udalerri bakoitzean Haurren Kontseilu bat sortzea, edo alkatearen eta haur-talde baten arteko komunikazioa eta Eskolara lagunekin proiektua abian jartzea edo baterako espazio publikoan haurrekin bizikidetzan jardutea”.

“Innobasquek EAEko udalerriei laguntzarako eta elkarlaneko ikaskuntzarako prozesua proposatzen die, La Citta dei Bambini nazioarteko sarean sare gisa parte hartzeko bide emateko; nazioarteko sare hori CNR-k (Italiako Ikerkera Zentro Nazionala) koordinatzen du, Erroman, 2001etik, eta Italian, Espainian eta Latinoamerikan dihardu. Sare horrek 150 hiri eta herri baino gehiago batzen ditu, eta ezagutza eta proiektuaren inguruko esparru-informazioa ematen du eta barneko konplizitateak bilatzen eta transmititzen laguntzen du –besteak beste, osoko bilkuran aurkeztea edo ikastetxeekin bilera–”, esan du Irune Muguruzak.

Udalekiko lankidetza horretan, atxikitzen diren udalerriei ikas-prozesu bat eskaintzen zaie abiarazteari lotutako pertsonentzat, proiektuaren diseinu pertsonalizatua barne hartzen duena –Haurren Kontseilua eta “Eskolara lagunekin”–, bai eta haiek udalerrian ezartzeko behar diren baliabideen aurreikuspen bat ere.

«Umeen kontseilua: herria eraikitzeko beste begirada bat» mahai-inguruan Iosune Herrarte Zumaiako Udaleko euskara eta hizkuntza teknikariak eta Maialen Fidalgo Urretxuko zinegotziak hartu dute parte.  «Umeen kontseilutik haratago: aurrekontu parte-hartzaileak» mahai-inguruan Esther Apraiz, Derioko alkatea eta Iban Rodríguez Etxeberria Leioako alkatea izan dira protagonista.

«Kaleak jolastuz: autonomia, espazioa eta jolasa» mahaian Marian Bilbatua Durangoko zinegotzia eta Sandra Cid, Ermuako gizarte politiken teknikaria izan dira.