EUDELek tresna praktiko bat jarriko du eskura, tokiko gobernuak Garapen Jasangarrirako Helburuekiko duen konpromisoa udal aurrekontuetan islatze aldera.

Gida hori Batzorde Eragileak baliozkotu du, eta 2021eko Batzar Orokorrean ekimena bultzatzeaz arduratu izan da. Metodologia udal talde batekin kontrastatu da, tamaina desberdinetako erakundeetan aplikatzeko erraza eta erosoa izateko asmoz.

Tresna bizia da, etorkizuneko garapenei irekia, Euskadiko 2030 Agendaren eta Eragile Anitzeko Foroaren erakundeen arteko lanaren esparruan.

Erantsitako dokumentuak:

• “Gida praktikoa, udal-aurrekontua GJHekin lerrokatzen hasteko”.
• Excel-a, gastu-programak eta GJHak lerrokatzeko.
• Emaitzen txostenaren txantiloia.

Webinarra, 2022/10/24 (Zoom)

Euskadiko udaletan ekimen aitzindaria denez, informazio-webinar batera deitzen zaituztegu. Bertan zehaztasun osoz azalduko dizuegu tresna, eta erabiltzen hasteko moduari buruzko zalantzak argituko dizkizuegu.

• Urriaren 24a, astelehena, 12:00etatik 13:30era (bideokonferentzia, ZOOM bidez).

Beharrezkoa da aldez aurretiko izen-ematea, konexio-esteka jaso ahal izateko.

IZEN-EMATEA

EUDEL-Euskadiko Udalen Elkarteak bere gaitzespenik irmoena azaldu du Benidormen gertatutako hilketa matxistaren aurrean. Emakumea Soraluzekoa zen eta egun Alicanteko udalerrian bizi zen. EUDELek elkartasuna adierazten die biktimaren senideei eta hurbilekoei.

EUDEL-Berdinsareak gogorarazten du heriotzek emakumeenganako indarkeriaren arazoaren alderdi bat baino ez dutela erakusten, izan ere, egoera hori emakumeen eta gizonen arteko desberdintasunean sortzen da.

Emakumeenganako indarkeria, era guztietan (psikologikoa, ekonomikoa, fisikoa, sexuala, bikarioa…), emakumeen duintasunaren eta segurtasun fisiko nahiz moralaren aurkako eraso larria da, eta, ondorioz, giza eskubideen urraketa larri eta onartezina.

Tragedia honek berriro dakarkigu gogora hala erakundeek nola euskal gizarte osoak daukagun erantzukizuna, gure udalerrietan Berdintasuna eraginkor egiteko. Zentzu horretan, gure sentsibilizazio eta prebentzio ekintzak indartzen jarraitu behar dugu, etorkizuna ordezkatzen dutenei zuzenduta, gure herritar gazteenei zuzenduta, alegia.

EUDELek bat egiten du gaur, asteartean, Elgoibarren, biktima bizi izan zen udalerrian, eta bihar, asteazkenean, Soraluzen, bere jaioterrian, deitutako gaitzespen-elkarretaratzeekin. Biak egingo dira arratsaldeko zazpietan. Bat egiten du ere antolatuko diren gainontzeko gaitzespen-ekintza guztiekin.

Ane Beitiak, Elgoibarko alkatea eta EUDELeko Batzorde Eragilearen ordezkaria, gaurko elkarretaratzean parte hartuko du.

Donostia, 2022ko irailaren 12a. Gaur goizean Donostiako Tabakalera zentroan egindako ekitaldi instituzionalean, euskal udaletako berrehun ordezkari inguru bildu dira, jasangarritasunaren alde egindako bi hamarkadako lan partekatua ospatzeko.

Lehendakariarekin, Donostiako alkatearekin eta Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumeneko sailburuarekin batera, Legazpiko alkate eta EUDEL-Euskadiko Udalen Elkarteko Batzorde Eragileko kide Koldobike Olabidek parte hartu du.

Hitzaldian, Olabidek nabarmendu du “bultzada, laguntza eta lankidetza” funtsezko hiru balio direla, laguntza gisa eta trukerako eta ezagutzarako foro gisa diharduen berezko udal-sare batean. “Hemen, jardunbide egokiak partekatzen ditugu, eta ekimen aitzindariak garatzen dira herri mailan”, azpimarratu du alkateak.

EUDELeko ordezkariak bereziki nabarmendu du euskal toki-erakundeetako teknikarien lana: “Udalsarea, neurri handi batean, udal-taldeen lan tekniko horren guztiaren emaitza da, beharrezkoa baita tokiko gobernuetan erabakirik onenak hartzeko. Zuek zarete sare honen benetako motorra. Eskerrik asko guztioi.” esan du Olabidek.

Alkateak adierazi duenez, “Klima-aldaketara egokitzea eta hori arintzea dagoeneko ez da etorkizuneko erronka, baizik eta gaur egungoa. Helburu orokorrak ez daude Estatuen erabakien mende soilik; aitzitik, pertsonengandik hurbilen dauden gobernuen ekintzen mende ere badaude.”

Koldobike Olabideren hitzetan: “Planetaren osasuna herrietan eta hirietan dago; tokiko eragile guztiek hartu behar dute parte, publikoek zein pribatuek, eta, bereziki, herritarrek.”

Konpromiso politikoa eta lan teknikoa

Koldobike Olabidek adierazi du Udalsarea 2030ek jarraitzen duela bultzatzen tokiko gobernuek jasangarritasunarekin duten etengabeko konpromisoa. Udal-ordezkariak zoriondu egin ditu, “Euskadin erreferentziazko sare bat” elkarrekin ehuntzeagatik. “Harro gaude sare honetaz, bat dator Europako politikarik aurreratuenekin, eta gure ingurunetik kanpo ere ezagutarazten du gure lana”, adierazi du.

Era berean, alkateak nabarmendu du Udalsareak egindako ekarpena, hausnarketarako eta herritarren partaidetzarako lehen foroen sustatzailea den aldetik, “herritarrak sentsibilizatzeko eta kontzientziatzeko orain abian ditugun tokiko ekintza askotan: Alkateen itunean eta klima-aldaketaren aurkako borrokan, besteak beste”, azaldu du Olagibelek.

Azkenik, Euskadiko 2030 Agendaren esparruan, Olabidek hitz egin du instituzioen eta eragile publiko eta pribatuen arteko lankidetzaren garrantziaz, ezinbestekoa baita garapen iraunkor eta inklusiboko eredu baterantz aurrera egiteko, “inor atzean ez uzteko”. Alkateak gogoratu du EAEko udalak laguntzen ari direla GJHak “behetik gora” doan gobernantzatik aurkitzen.

Ildo horretan, EUDELeko ordezkariak azpimarratu du “sare honek eta, oro har, udalerri guztiek berebiziko garrantzia eta zeregin aktiboa izan dezakegula garapen jasangarriaren helburuak ezartzeko. Euskadiko 2030 Agendaren bidez eta Agenda gure udalerrietan kokatuz”.

Azkenik, Koldobike Olabidek jakinarazi du EUDELek akordio berria sinatu duela tokiko ekintza jasangarria Udalsarea 2030en bidez sustatzeko. Gainera, gogoratu du EUDELek udal-gobernuen parte-hartzea egituratzen duela Euskadiko 2030 Agendan, eta “gure ekintza guztiek eragin biderkatzailea izan dezaketela 2030 Euskadi Agendaren Maila Anitzeko Foroan“.

Bi hamarkada tokiko jasangarritasunaren zerbitzuan

Bi hamarkada hauetan, udal sare horrek lortu du 240 euskal udalerrik ekintza-planak izatea tokiko jasangarritasunaren, klimaren eta energiaren alorretan. Euskadiko biztanleriaren % 98arenganaino iritsi da

Udalsarea 2022ko abenduan eratu zen, 16 udalerrirekin soilik, euskal administrazio publikoen arteko koordinazio-foro gisa, jasangarritasuna udal mailan sustatzeko xedez. Hogei urte hauetan, sareak 60 topaketa egin ditu bazkidetutako toki-erakundeen artean, ekimenak eta jardunbide egokiak konpartitzeko, besteak beste alor hauetan: materia organikoa etxez etxe batzeko sistema aurreratuan; klima-ekintzarako udal proiektuak, irtenbide naturaletan oinarrituak; elikadura-ekimenak eta elikagaien xahuketa sektore espezifikotan murrizteko ekimenak; kutsadura akustikoaren aurka borrokatzeko neurriak; uraren kalitatea; ingurumen-osasuna; garapen jasangarrirako hezkuntza; eta genero-berdintasuna.

Informazio gehiago eta argazkiak: https://www.irekia.euskadi.eus/mobile/eu/news/79756

• Koldobike Olabidek, EUDELen izenean parte hartu du gaur 2030 Agendari buruzko udako ikastaroan (uztailaren 12an eta 13an, Donostian).
• Euskal erakundeak bat etorri dira GJHak “politika publikoak hobetzeko hizkuntza komun” gisa definitzean; eta aditzera eman dute adierazle partekatuak behar direla emaitzak eta eraginak neurtzeko.

Donostia, 2022ko uztailaren 12a. Koldobike Olabidek, Legazpiko alkateak eta EUDELen Batzorde Eragileko ordezkariak, parte hartu du gaur goizean “Agenda 2030, kontratu sozial berri bat” udako ikastaroko erakundeen arteko mahaian. Udalek, Foru Aldundiek eta Eusko Jaurlaritzak beren estrategiak helarazi dituzte Garapen Jasangarriko Helburuak zehazteko, ekintza eta proiektu eraldatzaileen bidez.

Olabidek udal esparruaren esperientzia eta ikuspegia partekatu ditu 11:30ean egin den erakundeen mahaian. EUDELekin batera, hiru foru-aldundietako eta Eusko Jaurlaritzako ordezkariek parte hartu dute: Leixuri Ugartek, GJHen aldeko Arabako Aliantzaren arduradunak eta Arabako Foru Aldundiko zuzendariak; Maitane Leizaolak, Bizkaiko Foru Aldundiko kabinetearen koordinazioko zuzendari nagusiak; Sebas Zurutuzak, Gipuzkoako Foru Aldundiko proiektuen zuzendariak; eta Jone Berriozabal, Eusko Jaurlaritzako Gobernantza Publiko eta Autogobernu Saileko erakunde harremanetarako sailburuordeak.

Euskadiko Udalen Elkarteko ordezkariak nabarmendu du EUDELek konpromiso irmoa duela 2030 Agendarekin; proiektu “estrategiko” bat da, eta hainbat biztanleria-tamainatako eta sentsibilitate politikoko udalek parte hartzen eta laguntzen dute.

Olabidek azaldu du nola antolatzen den EUDELeko alkateen lana nola antolatzen den, arlo honetan: EUDELen Batzorde Eragilearen bidez, “lidergo” batzorde baten bidez eta Eusko Jaurlaritzako Lehendakaritzak sustatutako Eragile Anitzeko Foroari lotutako hainbat lantalderen bidez.

EUDELen lana oinarritu izan da udalek Euskadiko 2030 Agendari egin beharreko  “udal-ekarpena”  egitean. Zehazki, Euskadiko udalerrien sareekin lan egin da, tokiko sustapeneko 15 proiektu identifikatzeko. Euskadiko 2030 Agendaren proiektu enblematikoekin  daude lerrokatuta. Gizarte-inklusioa, berdintasuna, ingurumen-jasangarritasuna, enplegua eta tokiko garapena, garapenerako lankidetza, edo gobernantza ona eremuetan.

Olabidek aurreratu duenez, une honetan EUDELek garapen jasangarriaren helburuekin lerrokatutako udal-aurrekontuen eredua lantzen ari da, “GJHen hizkuntza kudeaketa ekonomikora eramateko eta herritarrei kontuak emateko”.

Alkateak udalen funtsezko parte-hartzea defendatu du: “Helburu globalak ekintza gisa eta lankidetza gisa planteatu behar ditugu. GJHak inpaktuetan islatu behar dira; gizartearentzako onuretan eta aurrerapenetan.”

Gizarte-kontratu berri bat eta GJHen adierazleak

Koldobike Olabidek gailendu du  “paradigma-aldaketa” bizi dugula, eta “pertsonen arteko kontratu sozial berri bat bultzatzeko unea dela, eta gurearen eta planetaren artekoa” ere bai. “Tokiko gobernuok aldaketaren protagonista izateko aukera dugu, gainerako erakunde eta eragileekin batera”.

“Euskadiko 2030 Agenda palanka gisa baliatu behar dugu gizarte hobea bilakatzeko, udalerrien barruan eta lurralde mailan beharrezkoak diren sare eta adostasunak sortuz, lankidetza publiko-pribatu-soziala sustatuz”, azaldu du Koldobike Olabidek.

Olabidek azpimarratu du udalerriak direla gizarte-kontratu berri hori garatzeko espaziorik egokiena, hiru arrazoirengatik: lehenik, GJHak herritar eta gizarteko eragile bakoitzari helarazteko lotura-puntu gisa (Hirugarren sektorea, enpresak, ezagutza…); bigarrenik, esperimentazio-gune edo -laborategi gisa, proiektu berritzaileak testatzeko; hirugarrenik, ingurune hurbileko eta zehatzeko inpaktuak neurtzeko behatoki gisa, eta, horrela, emaitzen berri emateko.

Azken helburu horri buruz, erakundeek ebaluazio-sistema bat izatearen garrantzia partekatu dute. Koldobike Olabidek azaldu duenez, udalerriek Udalsarearen adierazle espezifikoak dituzte. Baina neurketa-tresna bat behar da maila guztietarako, adierazle koordinatu eta partekatuetan oinarritua. “GJHen adierazleak udal-mailaraino jaitsi behar dira, baina, aldi berean, herrialde mailako adierazleekin lerrokatuta egon behar dute”. “EUDELek udalerri txikien egitekoa aldarrikatzen du; hori dela-eta, adierazleek herri eta hiri guztiok barne hartzen dituztenen aldeko apustua egiten dugu, inor atzean gera ez dadin”.

Alkateak azpimarratu du ere herri eta hiri bakoitzean GJHak ekintza zehatzekin praktikan jartzearen garrantzia, eta aitortu du udalek beren Tokiko 2030 Agendak bultzatzeko egindako lana. “Pertsona, herritar eta tokiko komunitate bakoitzak konpromisoa hartu behar du helburu globalekin, bai eta udalerri-mailako helburu zehatzekin ere”.

Ikastaroa

Ikastaroa uztailaren 12an eta 13an egingo da, Donostiako Miramar Jauregian, eta Eusko Jaurlaritzako Trantsizio Sozialaren eta 2030 Agendaren Idazkaritza Nagusiak antolatu du, EHUrekin batera. Iñigo Urkullu Lehendakariak bihar, asteazkena, egingo du ikastaroaren amaiera instituzionala.

Inaugurazioa Jonan Fernandezek, Trantsizio Sozialaren eta 2030 Agendaren idazkari nagusiak, eta Asier Arambarri zuzendariak egin dute, eta ikastaroaren helburuak aurkeztu dituzte: 2030 Agendan oinarritutako gizarte-kontratu berri bati buruzko hausnarketa estrategikoa. Adostasunak identifikatzea; ekarpenak zehaztea; aukerak aztertzea; printzipioak eta balioak; inplikatutako eragileen arteko aliantzak; erronkak eta aukerak.

Euskadiko Udalen Elkarteak (EUDEL) Euskadiko 2030 Agendaren Eragile Anitzeko Foroko kide gisa parte hartzen du programan. Aipatutako Idazkaritza Nagusiarekin (Lehendakaritza) iaz sinatutako lankidetza-hitzarmenaren esparruan, EUDEL udalek Euskadiko 2030 Agendan izandako parte-hartzea eta ekarpena bideratzen ari da.