Emakundek, EUDELek eta hiru aldundiek kanpaina bat sinatu dute “Eman tokia berdintasunari” lelopean
Aurrerapenen bidea estutu nahi duten diskurtso antifeministen aurrean, kanpainak emakumeen eskubideetan aurrera egiten jarraitzeko deia egiten du
Gasteiz, 2026/2/23
“Eman tokia berdintasunari” da Emakundek, EUDELek eta hiru foru-aldundiek bultzatu duten martxoaren 8ko erakundeen arteko kanpainaren leloa. Kanpaina bizitzako eremu guztietan berdintasunezko guneak defendatzeko eta zabaltzeko gonbita da, berdintasuna ez baita lorpen bermatua, zaindu eta babestu beharreko espazioa baizik.
Kanpainaren aurkezpenean parte hartu dute Miren Elgarresta Emakundeko zuzendariak, Esther Apraiz EUDELeko elkarteburuak, Iñaki Gurtubai Arabako Berdintasun, Euskara eta Gobernantzako foru diputatuak, Nerea Isasi Gipuzkoako Foru Aldundiko Berdintasun zuzendariak, eta Trinidad Vicente Bizkaiko Foru Aldundiko Berdintasun zuzendariak.
Gainditutzat jotzen ziren eta berdintasunaren eta justizia sozialaren aurkako oinarrizko eskubideak zalantzan jartzen dituzten diskurtsoen berpiztearen aurrean, euskal erakundeek bizitzako eremu guztietan berdintasunerako espazioak berreskuratzera eta kontserbatzera animatu nahi dute.
Miren Elgarresta Emakundeko zuzendariak ohartarazi duenez, “berdintasunaren aurrerapenen eta feminismoaren lorpenen aurrean mundu mailako erantzuna dago. Eta diskurtso horiek aurrera egiten dutenean, berdintasunak atzera egiten du “. Mehatxu horren aurrean, eta atzera bueltarik ez izateko, kanpainak berdintasun-guneak zabaltzera animatzen du. “Berdintasunaren espazioa
babestu behar dugu atzerapausorik ez izateko”, berretsi du Elgarrestak.
Emakundeko zuzendariak hainbat adibide erakutsi ditu berdintasun-ingurune horiek nola berreskura daitezkeen azaltzeko: lan-eremuan berdintasun-planak benetan aplikatuz, hezkuntza-arloan estereotipoak ezabatzen laguntzen duen Hezkidetza bultzatuz edo etxeko zereginen eta zainketen banaketa orekatua sustatuz. “Baita hedabideetan eta sare sozialetan ere, gorroto- eta desinformazio-diskurtsoak salatuz; administrazioetan, genero-ikuspegia txertatuz erabaki politiko bakoitzean; eguneroko bizitzan, gure jarrerak berrikusten berdintasunaren ikuspegitik, eta emakumeei askatasunez eta indarkeria matxista jasateko mehatxurik gabe bizitzeko aukera emanez”.
Esther Apraiz EUDELeko elkarteburuak eta Derioko alkateak udalen inplikazioa azpimarratu du diskurtso antifeministei aurre egiteko. “Funtsezko zeregina dugu gure udalerrietan berdintasun-guneak hedatzeko eta babesteko. Herritarren eskutik, berdintasuna egunerokotasunean eraikitzen da: auzoetan, eskoletan, bulegoetan, elkarteetan, plazetan eta gune digitaletan, giza harreman bakoitzean.”
Kanpainaren leloaren ildotik, Iñaki Gurtubai Arabako Foru Aldundiko Berdintasun, Euskara eta Gobernantza foro diputatuak berdintasunaren aurrerapenak geldiarazi nahi dituzten diskurtsorik gabeko espazioak eskatu ditu. “Martxoaren 8an duintasun, atseden eta aukera gune berriak eraikitzeko konpromisoa berretsi nahi dugu, emakume guztiak askatasun eta berdintasun
osoz bizi, erabaki eta aurrera egin ahal izateko”, gaineratu du.
Bestalde, Trinidad Lourdes Vicente Bizkaiko Berdintasun zuzendariak adierazi duenez, “martxoaren 8an, emakumeek lekua eta ahotsa irabazten dutenean, demokrazia indartu egiten da. Horregatik, kanpaina honekin kontzientzia sortu nahi dugu, benetako aldaketak sustatu eta herritar guztiak inplikatu erronka partekatu honetan “.
Gipuzkoako Berdintasun zuzendariak, Nerea Isasik, hedabideetan, sareetan eta elkarrizketetan leku gehiago hartzen saiatzen diren diskurtso erreakzionarioak
izan ditu hizpide. “Emakumeen eta gizonen berdintasunean nagusiki sinesten duen gizartea da gurea, berdintasun erreal eta eraginkor baterantz aurrera egiten jarraitu nahi duena. Ezin ditugu diskurtso horiek normalizatu edo onartu, eta garrantzitsua da ohartaraztea eta erne egotea “.
Kanpaina otsailaren 23tik martxoaren 8ra bitartean egongo da martxan kanpoko euskarrietan, egunkarietan, irratietan, sare sozialetan eta telebistan.
EUDELen Batzarrak 2026ko ekitaldirako Elkartearen aurrekontua bozkatu du, baina udalerri bazkideen gehiengo kualifikatuaren onespenik ez du jaso (3/5), elkartearen Estatutuek ezartzen dutenaren arabera. Botoen % 57,4 aldekoak izan dira eta gainerakoak abstentzioak.
Esther Apraiz elkarteburuak deitoratu egin du “Elkartearen funtzionamendu egokirako funtsezko tresna” ezin izan dela aurrera atera. Azaldu duenez, urteko aurrekontuak aukera ematen du proiektu estrategikoak abian jartzeko edo udalerrien egunerokotasunari zuzenean eragiten dioten funtsezko lan-ildoei jarraipena emateko, hala nola tokiko enplegu publikoa hobetzeko Udalhitz akordioa, udalen lankidetza edo tokiko administrazioaren modernizazioa.
Zumarraga, 2026ko otsailaren 19a. Euskadiko Udalen Elkartearen Batzar Orokorrak Euskadiko udaletako agintedunak bildu ditu gaur Zumarragan, udal-agintaldiaren une garrantzitsu batean, eta ziurgabetasunak, polarizazioak eta balio demokratikoen auziak markatutako testuinguru global batean.
Bere hitzaldi nagusian, EUDELeko elkarteburu eta Derioko alkate Esther Apraizek “udalen unea” dela aldarrikatu du, herritarrengandik hurbilen dauden erakundeak diren aldetik, “herritarrei egonkortasuna eskaintzeko” eta “gure udalerrietan aukera-, ilusio- eta itxaropen-leihoak irekitzeko, konfiantza publikoa ahultzen duten zarataren eta krispazioaren aurrean”.
Elkarteburuak “lankidetzarako garai berri bat” eskatu du EUDELen baitan, “sigletatik eta bidezko desberdintasun politikoetatik haratago”. Eta garai berri honek “erantzukizuna eta maila” eskatzen dituela azpimarratu du, “gure udalerria ez ezik, herrialdeko herri eta hiri guztiak ordezkatzeko”. Horretarako, Esther Apraizek Elkartea balioan jarri du, “espazio komun eta plural bakarra” delako, non udal sentsibilitate guztiek jarrera partekatuak eraiki ditzaketen, “eta akordio zabalak lortu euskal herritarren bizi-kalitatea hobetzeko”.
“Udalerri bat gobernatzea politika lurra zapalduz egitea da, gure auzokideen errealitatetik abiatuta. Horregatik, akordio gehiago eta norgehiagoka gutxiago behar ditugu. EUDELen eredua adostasunaren eta lankidetzaren eredua da, aliantzek indartu egiten gaituztelako “, adierazi du.
EUDELeko elkarteburuak alkateen konpromisoa eskertu du, ordezkari publikoek duten testuinguru konplexuan: “Ziurgabetasun-garaietan, demokraziaren erreferentzia sendoena eta hurbilena zarete. Akordio eta konpromiso politikoak zerbitzu publiko eta ongizate bihurtzen dituzue”.
2026ko ekintza-ildoak
Elkarteburuak gogorarazi du aurrekontua “funtsezko tresna” dela “Elkartearen funtzionamendu egokirako” eta Euskadiko udal guztiei “zerbitzu zuzena, politikoa eta teknikoa” emateko. Ekitaldi honetarako EUDELen aurrekontua 5,3 milioi eurokoa da, eta horren % 39,78 langile-gastuetarako da (1. kapitulua). Gainerakoen artean, diru-sail garrantzitsuenak hauek dira: “azterlanak eta lanak” (683.150,67 euro), EUDELen ekintza-ildo nagusiak biltzen dituena, eta “proiektuak eta programak”, hala nola, prestakuntza (392.450 euro).
Landa-eremuko eta biztanle gutxiko udalerriak
EUDELek azterketa espezifiko bat egingo du 5.000 biztanle baino gutxiago dituzten udalerrien —% 80 inguru— erronkei buruz, eta, besteak beste, gai hauek landuko ditu: udal-kudeaketaren jasangarritasuna, oinarrizko zerbitzuak, etxebizitza, mugikortasuna eta hiri-berroneratzea.
UDALHITZ hitzarmena, tokiko enplegu publikoa arautzen duena
232 udal eta udalez gaindiko 36 erakunde atxikita daude UDALHITZ hitzarmenari, eta 20.000 udal-langile baino gehiagoren lan-baldintzak arautzen ditu. Beraz, funtsezkoa da erakundeen egonkortasuna, enplegu publikoaren kalitatea eta udal-zerbitzuen funtzionamendu egokia bermatzeko.
EUDELek hitzarmen horren negoziazio kolektiboa koordinatzen du euskal udaletan gehiengoa duten zentral sindikalekin. 2025eko otsaileko Batzarretik 18 bilera eta 5 Negoziazio Mahai egin dira, eta hurrengo Mahaia otsailaren 27an izango da.
Etxebizitza eta hirigintza
Etxebizitza izan da hitzaldiaren ardatz nagusietako bat. Esther Apraizek adierazi du “herritarren kezka handienetakoa eta udalentzako lehentasun saihetsezina” dela. Elkarteburuaren hitzetan, Premiazko Neurrien Legea aurrerapauso garrantzitsua da, etxebizitza babestuen eta libreen sustapena trabatzen zuten oztopo administratiboak kentzea eragin duelako.
EUDELeko elkarteburuak adierazi du udalek funtsezko zeregina dutela bizitegi-larrialdiaren aurrean. “Udal-eskumena betetzen ari gara etxebizitzari dagokionez, Eusko Jaurlaritzarekin lankidetzan, lurzoruaren erreserba estrategiko batekin, eta, gainera, iniziatiba hartzen ari gara, adibidez, eremu tentsionatuak deklaratuz”. Hala ere, udal-errealitatea askotarikoa dela azpimarratu du eta hiri eta herri bakoitzak behar bereziak dituela; beraz, ez dago lurralde osoan aplikatzeko moduko irtenbide bakarra.
Testuinguru horretan, EUDELek udal-beharrei erantzungo die eta neurriak hedatuko ditu, Eusko Jaurlaritzarekin koordinatuta. Gainera, ikaskuntza eta esperientzia berritzaileak elkarbanatzeko udal-eremu bat finkatuko da.
2026ra begira, lehentasunezko hiru lan-ildo planteatu dira: udal-jardunbide egokien datu-base bat sortzea –eremu tentsionatuak, etxebizitza hutsen mobilizazioa, gazteen alokairua bultzatzea eta ostatu-formula berriak barne–; bizitegi-tipologia berriak eta erabilera malguagoak txertatuko dituzten hirigintza-gidalerroak egitea, hiri-kalitatea galdu gabe; eta udal-diagnostiko bat prestatzea etorkizuneko Lurzoruaren Lege bati begira, hirigintza-arloko toki-eskumenak sendotzeko.
Egonaldi turistikoen gaineko zerga
EUDELek ordenantza fiskalaren eredu bat prestatuko du tokiko zerga berriaren aplikazioa errazteko. Horrela, hiru lurraldeetan segurtasun juridikoa eta koordinazioa bermatuko da eta udalerri bakoitzaren errealitate espezifikoaren araberako malgutasuna egongo da. Lan horretarako, udalen lantalde tekniko bat eratuko da, Foru Aldundiekin eta Turismo Sailarekin estu koordinatuta.
Udal guztiei eragiten die tokiko zerga berriak. Turismo-presio txikiena dutenek –25 plaza baino gutxiagokoek– % 100eko hobaria ezartzeko aukera izango dute. Gainerako guztiek, Euskadiko 194 udalerrik, zerga aplikatu egin beharko dute. Hala, EUDELen Ordenantza Fiskalaren ereduak zerga aplikatzea erraztuko du Gipuzkoako 62 udalerritan (% 70etik gora), Bizkaiko 94 udalerritan (ia % 86) eta Arabako 38 udalerritan (% 74).
Euskara
Elkarteak euskara teknikari lanpostu bat izango du, eta haur eta nerabeen aisialdian euskara sustatzeko gida bat argitaratuko da, hezkuntzaren esparrutik harago.
Gizarte-kohesioa, zaintzak, berdintasuna
EUDELek udaletako gizarte zerbitzuen diagnostiko propioa egingo du, 2027rako aurreikusitako legeari begira, eta tokiko ikuspegia txertatuko du bertan. EUDELek 2025ean egindako erroldatze sozialaren oinarrien jarraipen gisa, aurten prozedura komun bat egingo da, udalek irizpide homogeneoetan eta segurtasun juridikoan oinarrituta aplikatu ahal izan dezaten. Berdintasunean eta zaintzan, ikuspegi feminista eta erantzunkidea duten zaintza-sistema lokalak eraldatzeko gida bat aurkeztuko da.
Segurtasuna eta Enplegua
Segurtasunaren alorrean, udaltzaingoen eta Ertzaintzaren arteko koordinazioa indartuko da, eta EUDELek Euskal Segurtasun Foroan parte hartzen jarraituko du, gainerako erakunde eta eragileekin batera.
Enpleguaren inguruan, tokiko planen proiektu pilotuak hedatzen lagunduko du elkarteak, Sailarekin eta Lanbiderekin lankidetzan.
Herri-Dirubideen Euskal Kontseiluak gaur, 2026ko otsailak 12, Lakuan (Vitoria/Gasteiz) egindako bileran, Eusko Jaurlaritzak, hiru foru-aldundiek eta Euskadiko udalek, beste gai batzuen artean, tributu itunduen 2025eko diru-bilketa bateratua jaso dute. Zenbatekoa 20.324,5 milioi eurokoa izan da, hau da, 2024an baino 2.014,5 milioi gehiago. Bestalde, Egokitzapenerako Funts Orokorrak 121,2 milioi euroko zuzkidura izango du, eta Araba eta Gipuzkoako lurralde historikoetan banatuko da. Zenbatekoak, hurrenez hurren, 75,5 eta 45,7 milioi eurokoak izango dira.
2025eko diru-bilketaren itxiera honela banatuko da lurralde bakoitzean:
Arabako Foru Aldundiak 3.157,5 milioi euro bildu ditu tributu itunduen bidez, 2024an baino % 11,5 gehiago.
Bizkaiko Foru Aldundiak 10.442 milioi euro bildu ditu, 2024an baino % 11 gehiago.
Gipuzkoako Foru Aldundiak 6.725 milioi euro bildu ditu, 2024an baino % 10,8 gehiago.
Herri-Dirubideen Euskal Kontseilua
Bileraren ondoren egindako agerraldian, EUDELeko elkarteburuak, Esther Apraizek, positiboki baloratu ditu Herri-Dirubideen Euskal Kontseiluak otsaileko saioan aurkeztutako datuak. Datu horiek baieztatzen dutenez, foru-aldundien zerga-bilketaren bilakaera ona da, urte arteko igoera % 11koa izan baita, eta 231,8 milioi euro gehiago batu dira Herri-Dirubideen Kontseiluak urriaren 13an egindako bilkuran aurreikusi zuena baino. Hazkunde horri esker, gora egingo dute Euskadiko 252 udalerriek udal-finantzaketarako foru-funtsen bitartez jasotzen dituzten zenbatekoak. Hala ere, EUDELeko elkarteburuak adierazi du zorroztasunari eta zuhurtziari eutsi behar zaiela gaur egungo testuinguru ekonomiko eta geopolitikoan, zeinaren ezaugarri nagusiak ziurgabetasuna eta Sozietateen gaineko Zergaren eta beste zerga-figura batzuen jokabide aldakorra diren, baita zenbait enpresa traktorek dituzten zailtasunak ere.
Udalerrien arteko banaketaren zenbateko zehatzak Araba, Bizkai eta Gipuzkoako Finantza Kontseiluen hurrengo saioetan aztertuko dira. Kontseilu horiek dira foru-aldundien eta lurralde bakoitzeko udalen –EUDELek ordezkatuta– arteko topaguneak. Elkarteburuak nabarmendu du laster egingo dela bilkura horietarako deialdia, eta azpimarratu du garrantzitsua dela udalerriek lehenbailehen jakitea zer baliabide duten eskura, funtsezko zenbait arlo planifikatzeko: etxebizitza, gizarte-zerbitzuak, enplegua, energia-trantsizioa, mugikortasuna… Era berean, adierazi du guztiz beharrekoa dela udalen finantza-nahikotasuna bermatzea. Bereziki aurten, 2026an, aurreikusten baita bizitasun handiko urtea izango dela proiektu estrategikoei eta eraldaketa sozial, ekonomiko eta ekologikoen bultzadari dagokienez.
Bestalde, Elkarteburuak Egonaldi Turistikoen gaineko Zerga izan du hizpide, eta gogorarazi du EUDELek udal-bilketarako zerga berriaren aldeko iritzia eman duela. Tributu horrek udal-finantziazioa indartzen du, turismoak herri eta hirietako zerbitzu publikoetan duen eragina berdintzeko. Esther Apraizek nabarmendu du garrantzitsua dela Euskadi osoan koordinatutako tributu bat izatea eta zerga-ekitatean oinarritutako ikuspegi progresiboa edukitzea. Gainera, udal bakoitzak bere errealitatera egokitu ahal izango du, hobari eta errekarguen bidez. Elkarteburuak iragarri du EUDELek ordenantza fiskalen eredu komun bat landuko duela aldundiekin batera, udalen zeregina errazteko. Izan ere, tributu hori Batzar Nagusietan onartu, eta hurrengo sei hilabeteetan egin beharko dituzte ordenantzak.
Udalerrien ordezkariak
Euskadiko udalerrien aldetik, hiru alkatek hartzen dute parte Herri-Dirubideen Euskal Kontseiluan, hiru lurralde historikoak ordezkatuz:
Esther Apraiz Fernandez la Peña, Derioko alkatea (EUDELeko elkarteburua).
Nagore Alkorta Elorza, Azpeitiko alkatea (EUDELeko elkarteburuordea)
Natividad López de Munain Alzola, Burguko alkatea (EUDELen Batzorde Eragileko kidea)
BILBOk, LEIOAk, ERRENTERIAk eta URRETXUk Europako Kontseiluaren Gobernantza Bikaintasunaren Zigilua (ELoGE) lortu dute. TOLOSAk gobernu onaren printzipio europarrekiko konpromisoa berretsi du.
Sei ediziotan zehar, EUDELek 25 udalerriri lagundu die ebaluazio zorrotz honetan, eta 16 euskal Zigilu lortu ditu 370 udalerri eta 21 herrialdetako Europako sare baten barruan.
Bost udalerriek 72 adierazletan oinarrituta ebaluatu dituzte beren gobernu-jarduerak, eta dokumentu-ebidentziak eman dituzte. Euskal udalak parte-hartzean eta segurtasun juridikoan nabarmentzen dira bereziki.
Esther Apraiz: “EUDELek, gainerako erakundeekin batera, gobernantzaren eta kalitate demokratikoaren euskal eredua bultzatzen jarraituko du, dagoeneko Europan erreferente dena”.
Bilbon, 2026ko otsailaren 5ean. EAEko udalek Europan duten lekua indartzen jarraitzen dute kalitate demokratikoari eta gobernu onari dagokienez. EUDELek eta Europako Kontseiluak sustatutako Gobernantza Bikaintasunaren Europako Zigiluaren (ELoGE) VI. edizioak berretsi egiten du parte hartzen duten udalerriek lerrokatze-maila handia dutela berrikuntza demokratikoko eta kudeaketa publiko efiziente eta jasangarriko Europako estandarrekin.
Gaur goizean, EUDELen Bilboko egoitzan, aintzatespen-banaketa egin da, eta bertan izan dira Errenteriako alkate Aizpea Otaegi, Bilboko alkate Juan Mari Aburto, Leioako alkate Iban Rodriguez, Tolosako alkate Andu Martinez de Rituerto eta Urretxuko alkate Jon Luqui. Ekitaldiaren buru Esther Apraiz EUDELeko elkarteburua eta Mathieu Mori Europako Kontseiluaren Tokiko eta Eskualdeko Botereen Kongresuko idazkari nagusia izan dira. Eusko Jaurlaritzak eta hiru foru-aldundiek ere babesten dute proiektua, eta sari-banaketan parte hartu dute: (Eusko Jaurlaritza) Xabier Ochandiano, Gobernantza, Administrazio Digitala eta Autogobernuaren Sailaren Erakunde Harremanetarako sailburuordea; (GFA) Irune Berasaluze, Gobernantzako foru-diputatua, eta Mikel Pagola, gobernu oneko zuzendaria; (BFA) Imanol Landa, udal harremanen zuzendaria, (AFA) Javier Gorbeña, Lurralde Orekaren zuzendaria. Agintariek udalak zoriondu dituzte udal gobernuaren eta kudeaketaren kalitatea etengabe hobetzeko “anbizio eta konpromisoagatik”.
2025eko irailaz geroztik, Europako Zigilurako hautagai diren udalerriek EUDELek koordinatuta eta Europako Kontseiluaren metodologia komunarekin lan egin dute. Bost udalek72 adierazleko ebaluazio zorrotza egin dute, Gobernu Onaren hamabi printzipiotan bildutakoak, besteak beste, giza eskubideak, etika publikoa, gardentasuna, parte-hartzea, kontuak ematea, kudeaketa ekonomiko-finantzarioaren sendotasuna, berrikuntza edo jasangarritasuna eta epe luzeko plangintza.
Edizio honetako 4 zigilu
Aurtengo edizioan, Bilboko, Leioako, Errenteriako eta Urretxuko udalek 4tik 3,17ko batez bestekoa gainditu dute, Europako Kontseiluak hamabi printzipioetako bakoitzean eskatzen duen puntuazioa (4tik 2) gaindituz. Emaitza horri esker, EAEko udalerriak Europan ondoen posizionatuen artean daude, eta gobernantza sendoa erakusten dute, bikaintasunera bideratutako hobekuntza-marjinarekin.
Autoebaluazioarekin batera, udalek konparaziozko inkestak egiten dizkiete hautetsiei, funtzionarioei eta herritarrei. Emaitza horiek udalerri bakoitzari egokitutako hobekuntza-planak definitzeko balio dute.
ELoGEren balantzea Euskadin
Seigarren edizio honekin, Euskadiko 25 udalerrik parte hartu dute ELoGEn, eta, ondorioz, 16 euskal Zigilu sartu dira Europako Kontseiluaren zerrenda bikainean; hirurehun inguru toki-erakundek osatzen dute zerrenda hori.
Udal batzuek behin baino gehiagotan lortu dute bereizgarri hau, hala nola Bilbok (2021, 2026) eta Leioak (2017, 2026), bientzat bigarren ELoGE Zigilua da.
ARABA (2)
Laudio; Vitoria-Gasteiz
BIZKAIA (5)
Basauri; Bermeo; Bilbao; Ermua; Leioa
GIPUZKOA (9)
Andoain; Azkoitia; Donostia; Eibar;
Errenteria; Irun; Legazpi; Urnieta; Urretxu
Etengabeko hobekuntzarako tresna praktikoa
EUDELeko elkarteburu Esther Apraizek azpimarratu duenez, “ELoGE Zigilua aintzatespen bat baino gehiago da, politika eta zerbitzu publiko hobeagoak eskaintzeko eta gure herri eta hirietan bizi-kalitate handiagoa lortzeko tresna praktikoa da”. Apraizek baieztatu duenez, “polarizazioaren eta autoritarismoaren aurrerapenaren aurrean, euskal udalok Europako balioekin eta gobernu onaren printzipioekin bat gatoz. Alkateok demokrazia defendatzeko lehen lerroa gaude Europan, eta orain, inoiz baino gehiago, gobernantza kolaboratiboa indartu behar dugu, tokiko politikan eta komunitatean parte hartzen duten herritar informatuak eskutik hartuta”.
Bestalde, Mathieu Morik, Europako Kontseiluko Tokiko eta Eskualdeko Botereen Kongresuko idazkari nagusiak azpimarratu duenez, “Erronka demokratiko eta larrien une honetan, ELoGEk herritarren eta erakundeen arteko konfiantza sendotzen laguntzen du. EUDELen eta euskal udalerrien lidergoa txalotzen dugu gure balio komunen sustapenean.”
Ekitaldiaren amaieran, Eusko Jaurlaritzako Erakunde Harremanetarako sailburuorde Xabier Ochandianok nabarmendu duenez, “ELoGE zigilua udalen eta herritarren arteko harremana hobetzeko eta zerbitzu publikoak hobeto ematen jarraitzeko tresna praktikoa da. Zigiluaren printzipioak gobernu onaren benetako praktikak bihurtzen dira, ongizatea eta bizi-kalitatea hobetzen dituztenak egungo polarizazioaren aurrean. Eusko Jaurlaritza bat dator udalekin elkarlaneko gobernantza indartzeko eta administrazio hurbilago, moderno eta digitalago baterantz aurrera egiteko, beti ere elkarreragingarritasunean, sinplifikazio administratiboan eta bikaintasuneko zerbitzu publikoetan oinarrituta.”
Herritarren parte-hartzea eta segurtasun juridikoa, ondoen baloratutako arloak
Batez beste, VI. edizio honetan puntuazio onena lortu duten adierazleak Herritarren Parte-hartzea (4tik 3,67) eta Zuzenbidezko Estatua (4tik 3,53) izan dira. Bi eremu horiek funtsezkoak dira herritarrek tokiko erakundeetan duten konfiantza sendotzeko.
Parte-hartzeari dagokionez, udalak hauengatik nabarmentzen dira:
Parte-hartze prozesu egituratuak ezartzea politika publikoak diseinatzeko.
Aurrekontu parte-hartzaileak eta herri-kontsultak, benetako erabaki-tresna gisa.
Auzo/barruti kontseiluak eta organo aholku-emaile egonkorrak.
Metodologia inklusiboak, behar baino ordezkaritza urriagoa duten kolektiboen parte-hartzea errazten dutenak.
Zuzenbidezko Estatuari dagokionez, ebaluatutako udalerriak hauengatik nabarmentzen dira:
Segurtasun juridikoa eta gardentasun administratiboa bermatzen duten protokoloak.
Kontuen kanpo-auditoriak eta aldizkako legezkotasun-kontrolak.
Herritarrei informazio juridikoa emateko sistema eskuragarriak.
Kontrako ebazpenen jarraipena egiteko mekanismoak, kudeaketa hobetzeko.
Udal langileen prestakuntza espezifikoa erabaki administratiboen kalitatea indartzeko.
Udalen balorazioa
Juan Mari Aburto Rike, Bilboko alkateak Europako aitorpena berrestearen garrantzia nabarmendu du. Izan ere “agerian uzten du udal-gobernantzaren ereduaren heldutasuna eta eredu hori berrikuntzara, gardentasunera eta herritarren ongizatearekiko konpromisora bideratutako Europako estandarrekin bat datorrela”. Era berean, nabarmendu duenez, “lorpen honek indartu egiten du hiriaren posizioa kalitate demokratikoaren eta gobernu onaren arloko Europako jardunbide onenen artean, eta mugarri hori ez da kasualitatea. Udal-organoen, langile publikoen eta herritar guztien ahalegin kolektiboa da, herritarrek gero eta inplikazio handiagoa baitute pertsona guztientzako Bilbo komun bat eraikitzeko”.
Aizpea Otaegi Mitxelena, Errenteriako alkateak azpimarratu duenez “Errenteriako Udalean garbi dugu gure herrikideen eta elkarrekin osatzen dugun komunitatearen zerbitzura gaudela eta egon behar dugula. Horrek etengabeko hobekuntza eskatzen du, inoiz eskuratzen ez den bikaintasunaren alde etengabe aritzea eta saiatzea. Hori da gure motorra eta gure bidea”, era berean Errenteriako alkateak azaldu du “ELoGE bezalako aitortzak pozgarriak dira, parametro estandar eta konparatiboetan bide onetik goazela adierazten digutelako, baina, bereziki, ELoGE eskuratzeko balorazio-prozesuari ematen diogu balioa, bidean geldialdia egin eta orain arte egindakoaz eta etorkizuneko mugarri berriez pentsatzeko aukera ere eskain digulako.”
Iban Rodriguez Etxebarria, Leioako alkateak adierazi duenez “ELOGE Europako zigiluarekin jasotako bigarren aitortza honek Leioako Udala erreferentziazko erakunde gisa sendotzen du Gobernantza Onean, gardentasunean eta kalitate demokratikoan, eta erantzukizunean eta kontu-emateko kulturan oinarritutako kudeaketa publikoaren eredua berresten du”, era berean, Leioako alkateak azpimarratu du “Leioatik erakusten jarraitzen dugu tokiko esparrutik ere posible dela gobernu-ekintza moderno, eraginkor eta Europako estandar gorenekin bat datorrena gidatzea, herritarrak politika publikoen erdigunean kokatuz”.
ELoGE Zigilua lortzen tamaina txikiko udalerrietako bat izateagatik, Urretxuko alkate Jon Luqui Albisuak mezu hau helarazi du: “Urretxu giza dimentsioa duen udalerria da, biztanleria doitua duena, baina tokiko gobernantza nola gauzatu behar den oso argi dauka: hurbiltasunetik, entzutetik eta plangintzatik. Horregatik, aintzatespen honek balio berezia du guretzat, Euskadin ELoGE zigilua lortu dutenen artean biztanle gutxien dituen udalerrietako bat baikara. Gure ustez, horrek erakusten du gobernantzaren bikaintasuna ez dagoela tamainaren mende, konpromisoaren eta ondo egindako lanaren mende baizik “. Urretxuko alkateak adierazi duenez “Gure kasuan, ebaluazioak bereziki nabarmendu du oso nota ona atera dugula parte-hartze demokratikoan, plangintzan eta garapen jasangarrian. Hiru printzipio horiek ez dira kontzeptu teorikoak, baizik eta gure udal-ekintzaren zutabe oso zehatzak.”
Bestalde, Andu Martinez de Rituerto, Tolosako alkateak ELoGE proiektuan parte hartu izana baloratu du. Alkatearen hitzetan: “Ebaluazio prozesu honen bidez Tolosako Udalak bere indarguneak eta hobekuntza eremuak identifikatu ditu, eta argi geratu zaigu non dauden hemendik aurrerako erronkak bikaintasunera iritsi arte. Lortutako emaitzekin, etengabeko hobekuntza eta berrikuntza sustatzeko bi urtetarako plangintza abiatu dugu, herritarrei gero eta zerbitzu hurbilagoa, eraginkorragoa eta kalitate handiagokoa eskaintzeko helburuarekin.” Alkateak nabarmendu duenez “beste udal batzuetako adibide eta ereduak partekatzea ahalbidetu digu prozesu honek, eta elkarrengandik ikastea ere ezagutzaren kudeaketa egokia dela azpimarratu nahi dugu.”
Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza eta Hiri Agenda Sailak eta EUDELek Euskal Autonomia Erkidegoko alkateak eta zinegotziak bildu dituzte gaur Lakuan, Eusko Legebiltzarrak abenduaren 11n onartutako Etxebizitza, Lurzoru eta Hirigintza Arloko Premiazko Neurrien Legearen hedapenari buruzko prestakuntza-saio batean. 100 bat udal-ordezkarik hartu dute parte. Helburua: arauak biltzen dituen tresna berriak modu praktiko eta koordinatuan helaraztea, udalaren hirigintza-plangintza bizkortzeko eta bereziki etxebizitzen —bereziki babestuak— ekoizpena maximizatzeko, bizitegi-tentsionamenduaren testuinguruan.
EUDELeko elkarteburu eta Derioko alkate Esther Apraizek eta Etxebizitza eta Hiri Agendako sailburu Denis Itxasok inauguratu dute jardunaldia.
Bere hitzaldian, EUDELeko elkarteburuak azpimarratu du etxebizitza lehentasun komuna dela alkate guztientzat. Esther Apraizek erantzunkidetasuna eta erakundeen arteko lankidetza eskatu du, baita udalerrien arteko elkarlana ere, “tokiko erantzuna” emateko aukera guztiak aprobetxatzeko. Ildo horretan, arau berriak “ez ditu egun batetik bestera etxebizitza-behar guztiak konponduko, baina gure hiri eta herrietako egoera hobetzen lagundu dezake”, adierazi du. Hori dela eta, udalen lidergoan jarri du arreta, “tokiko ordezkariak gure bizilagunei benetako emaitzak eskaintzeko lehen erantzun-lerroa garela” azpimarratuz. Bestalde, elkarteburuak “udalerri aitzindarien” esperientzia nabarmendu du —hala nola, eremu tentsionatuen adierazpenak edo etxebizitza hutsen mobilizazioa—, erreferentzia gisa balio baitute.
Azkenik, EUDELeko elkarteburuak nabarmendu du udalek etxebizitza publikoa handitzeko konpromisoa hartu dutela, eta tresna berriak aprobetxatzeko beharra dagoela, hala nola prozedurak bizkortzea eta sinplifikatzea, tamaina eta behar ezberdinak dituzten udalerrietako bizitegi-tentsionamenduari erantzuteko.
EUDELek gaitzespenik irmoena azaldu nahi du Barakaldon izan zen emakumearen erailketaren aurrean, eta elkartasuna adierazten die biktimaren senideei eta hurbilekoei.
EUDEL-Berdinsareak gogorarazten du heriotzek emakumeenganako indarkeriaren arazoaren alderdi bat baino ez dutela erakusten, izan ere, egoera hori emakumeen eta gizonen arteko desberdintasunean sortzen da.
Emakumeenganako indarkeria (psikologikoa, ekonomikoa, fisikoa, sexuala, bikarioa…), emakumeen duintasunaren eta segurtasun fisiko nahiz moralaren aurkako eraso larria da, eta, ondorioz, giza eskubideen urraketa larri eta onartezina.
Tragedia honek berriro dakarkigu gogora hala erakundeek no8la euskal gizarte osoak daukagun erantzukizuna, gure udalerrietan Berdintasuna eraginkor egiteko. Zentzu horretan, gure sentsibilizazio eta prebentzio ekintzak indartzen jarraitu behar dugu, etorkizuna ordezkatzen dutenei zuzenduta, gure herritar gazteenei zuzenduta, alegia.
EUDELek bat egin du Barakaldoko Udalak deitutako elkarretaratzearekin, bihar, asteartea, 12:00etan, Herriko plazan; eta bat egiten du euskal udalerrietan antola litezkeen gaitzespen-ekimen guztiekin.
Etxebizitza, Lurzoru eta Hirigintzaren arloko Premiazko Neurriei buruzko Legea onartu dela-eta, Eusko Jaurlaritzaren Etxebizitza eta Hiri Agenda Sailak eta EUDEL Euskadiko Udalen Elkarteak prestakuntza-plan bat elkarrekin garatuko dute, lege-testu berri horren helburuak eta abantailak jakinarazteko eta lege-testu horren aplikazioaren inguruko zalantzak argitzeko. Helburu horrekin, aurreikusi da udal-kargu publikoentzako aurkezpen-saio bat egitea eta etxebizitza eta hirigintzaren arloko teknikarientzako lan-jardunaldi bat egitea lurralde bakoitzean.
Arduradun politikoak aurkezteko saioa urtarrilaren 14an izango da, 10:00etatik 12:30era, Lakua-Eusko Jaurlaritzako auditorioan (Gasteiz).
Topaketa Esther Apraiz EUDELeko elkarteburuak eta Denis Itxaso Etxebizitza eta Hiri Agendako sailburuak zuzenduko dute, eta beraiekin izango dira analisi-lana egin duen eta lege-testua prestatzeko lanak egin dituen taldeko kideak. Lan-saio horretan, Legearen eduki nagusiak azaltzeaz gain, onartutako neurrien zentzu estrategikoan eta abian jartzearekin lortu nahi diren helburuetan sakonduko da. Era berean, araudi berria hedatu eta aplikatze aldera, Etxebizitza Sailak udalerrietan proiektu pilotuak garatzeko dituen planen berri emango du.
Etxebizitza eta hirigintza arloko teknikarientzako lan-jardunaldiak IVAPekin elkarlanean egingo dira, 09:30etik 13:30era, hiru lurraldeetan:
Joan den abenduaren 16an, EUDELek jardunaldi bat antolatu zuen udalentzat eta tokiko erakundeentzat, Giza Baliabideen Plangintza Estrategikoari eta horrek belaunaldi erreleborako eta ezagutzaren transferentziarako udal-plan espezifikoak egiteko duen garrantziari buruz. Saioa aurrez aurre eta online egin zen, eta administrazio publikoetako ehun bat ordezkari tekniko eta politiko bertaratu ziren.
Txosten nagusia Javier Cuencak aurkeztu zuen. Javier Cuenca Valentziako Herri Administrazioaren Institutuko (IVAP) zuzendariorde nagusi arduraduna da, aditua sektore publikoko giza baliabideen kudeaketan, eta irakasle eta ikertzailea Valentziako Unibertsitatean. Harekin batera, Haizea Corpa Consultores de Gestión Públicako bazkideak parte hartu zuen.
– 1. HITZALDIA. GIZA BALIABIDEEN PLANGINTZA ESTRATEGIKOAREN ZEREGINA BELAUNALDIEN ARTEKO ERRELEBORAKO PROZESUETAN
Javier Cuenca Cervera.Valentziako Herri Administrazioaren Institutuko (IVAP) zuzendariorde nagusi arduraduna, Sektore Publikoko Giza Baliabideen kudeaketan aditua eta Valentziako Unibertsitateko irakasle eta ikertzailea.
GALDERAK EGITEKO ETA ESPERIENTZIAK TRUKATZEKO TXANDA
ETENALDIA
– 2. HITZALDIA. NOLA EGIN ZURE ERAKUNDEAREN BELAUNALDI-ERRELEBOKO ETA EZAGUTZA-TRANSFERITZEKO PLANA
Haizea Corpa Burguillo. CGPko bazkide-aholkularia
GALDERAK EGITEKO ETA ESPERIENTZIAK TRUKATZEKO TXANDA
Esther Apraiz EUDELeko elkarteburuak eta Derioko alkateak udalen inplikazioa azpimarratu du diskurtso antifeministei aurre egiteko. “Funtsezko zeregina dugu gure udalerrietan berdintasun-guneak hedatzeko eta babesteko. Herritarren eskutik, berdintasuna egunerokotasunean eraikitzen da: auzoetan, eskoletan, bulegoetan, elkarteetan, plazetan eta gune digitaletan, giza harreman bakoitzean.”
Elkarteburuak gogorarazi du aurrekontua “funtsezko tresna” dela “Elkartearen funtzionamendu egokirako” eta Euskadiko udal guztiei “zerbitzu zuzena, politikoa eta teknikoa” emateko. Ekitaldi honetarako EUDELen aurrekontua 5,3 milioi eurokoa da, eta horren % 39,78 langile-gastuetarako da (1. kapitulua). Gainerakoen artean, diru-sail garrantzitsuenak hauek dira: “azterlanak eta lanak” (683.150,67 euro), EUDELen ekintza-ildo nagusiak biltzen dituena, eta “proiektuak eta programak”, hala nola, prestakuntza (392.450 euro).
