2024ko urriaren 3a. “Zenbat eta hurbilago, hobe” mezu nagusia helarazi du EUDELeko elkarteburu Esther Apraizek Bruselan deitutako tokiko liderren eta Europako Parlamentu berriko eurodiputatuen arteko eztabaidan, Europako legegintzaldi estreinatu berrian kohesio-politikari beste bultzada bat emateko.
Foroa atzo arratsaldean egin zen, EUDEL kide den Europako Udalerrien eta Eskualdeen Kontseiluaren (CEMR) egoitzan. Esther Apraizek lurralde-orekari eta hiri-landa orekari buruzko panelean parte hartu zuen, zehazki, Europako Parlamentuko bi kiderekin batera: Stefano Bonaccini, Emilia-Romaña eskualdeko presidente ohia, eta Vladimir Prebilic, Esloveniako udalerri zabaleneko alkate izandakoa; baita CEMRko presidentekide Christoph Schnaudigel alemaniarrarekin batera ere.
Esther Apaizen hitzak
Eztabaidan zehar, Apraiz deszentralizazioaren alde agertu zen, eta lurralde-ikuspegi bat proposatu zuen, «zuzenean eskualdeen esku utz dezan Europako kohesio-funtsen kudeaketa, udalerrietatik hurbilen dauden erakundeak diren aldetik, eta, ondorioz, pertsonen esku ere, funtsak sortu ziren helburuei modu eraginkorrean erantzun diezaieten ».
Esther Apraizek defendatu zuen, “lurraldekako kudeaketa” horrek desberdintasunei zehatzago heltzeko aukera emango duela, bai eta “udalerrien berariazko eta askotariko premiei” (landakoak, hirikoak, kostaldekoak…) erantzuteko ere, pertsonen eskubideak bermatzeko, bizi diren lekua edozein dela ere. “Hori da gizarte- eta lurralde-kohesioaren oinarria” azpimarratu zuen.
EUDELeko elkarteburuak argudiatu zuenez, Europako funtsak beti “lurralde batean eta tokiko komunitate batentzat” inbertitzen badira, logikoena da lurraldeetako agintariek haiek planifikatzea eta ezartzea, Europako finantzaketak tokiko proiektu estrategikoei ekarpena egin diezaien. Apraizek Suspertze eta Erresilientzia Mekanismoaz (Next Generation EU) hitz egin zuen, eta nabarmendu zuen deialdi arrakastatsuenak euskal erakundeek zuzenean kudeatutakoak izan direla: «Lankidetzari eta jarduera horien banaketari esker, lurraldearen egituraketa handiagoan eta garapen sozial eta ekonomikoan duen eragiten dela» gaineratu zuen.
Azkenik, Derioko alkateak euskal udalen mezua helarazi zien Legebiltzarreko kideei: “Berriro adierazi nahi dugu Europaren finantzaketa-aukerak udalerrietara iritsi behar direla, txikienetik handienera, dagoeneko martxan dauden trantsizioetan guztiok parte hartu ahal izan dezagun: trantsizio sozial-demografikoan, digitalean eta energetiko eta ingurumenekoan”.
Lehenengo topaketa horretan, Etxebizitza eta Hiri Agenda Saileko eta EUDELeko taldeak bat etorri dira, babestutako etxebizitzak eraikitzeko eta hiri-lurzoruaren erabilgarritasuna hobetzeko plangintza eraginkorragoa ahalbidetuko dituzten ekimenak aztertzeko, eta lankidetzan aritzeko beharrarekin. Bi erakundeek lankidetzan aurrera egiteko asmoa dutela adierazi dute, betiere udal-autonomia errespetatuz, eta, ildo horretan, EUDELek proposatzen diren neurriak aztertuko ditu, udalen iritzia aintzat hartuta. Hori guztia Euskadi osorako erantzun eraginkorrak eta koordinatuak lortzeko, eta arreta berezia jarriz gazteengan eta etxebizitza lortzeko zailtasun handienak dituzten pertsonengan.
Gaurtik, irailaren 20tik, azaroaren 8ra bitartean, 12 eta 20 urte bitarteko euskal gazteek ikus-entzunezko lanak aurkeztu ahal izango dituzte 
Estrasburgon, 2024ko irailaren 13an. Esther Apraiz EUDELeko elkarteburu eta Derioko alkateak Europako Kontseiluak irailaren 12 eta 13rako deitutako bileran parte hartu du, Demokraziaren Nazioarteko Egunarekin bat eginez, tokiko agintariek “kontinentearen egonkortasun demokratikoari” egindako ekarpena aldarrikatzeko. Tokiko eta Eskualdeko Botereen Kontseiluak Estrasburgon duen egoitzan tokiko eta eskualdeko gobernuen 110 elkarte inguruk hartu dute parte.
EUDELeko elkarteburuak, beste behin ere, maila anitzeko gobernantzan “tokiko sentsibilitatea” txertatzearen alde egin du, erronka demografiko, sozial, teknologiko eta klimatiko handiei herri eta hirietatik erantzuteko, eta, bereziki, “herritarrek beren erakundeetan duten konfiantza sendotzeko”. EUDELek bultzatutako tresna praktiko bat Gobernantzaren arloko 
Donostia, 2024ko uztailaren 18a. Gaur goizean, bost euskal udal sartu dira “ELoGE zigiluaren” zerrenda entzutetsuan, hau da, Gobernantzako Bikaintasunagatik aintzatetsitako tokiko gobernuek osatzen duten horretan. Azkoitiak, Donostiak, Legazpik, Irunek eta Ermuak lortu dute Europako ziurtagiririk altuena. Beste hiru hautagaiek, Erandiok, Errenteriak eta Laudiok -azken horrek aurretik zigilu bat zuena- autoebaluazioa burutu dute, eta autoebaluazioarekin euren hobekuntza-planak bultzatu ahal izango dituzte.
EUDELek, Eusko Jaurlaritzak eta hiru Foru Aldundiek osatutako Erakunde Batzorde batek ELoGE ematea onartzen du. Ekitaldian, Batzordeko kide hauek izan dira: Maria Ubarretxena, Gobernantza, Administrazio Digital eta Autogobernu sailburua; Irune Berasaluze, Gipuzkoako Gobernantzako foru diputatua; Anartz Gorrotxategi, Arabako Lurralde Orekaren eta Lurralde Antolaketaren foru diputatua, eta Bizkaiko eta Gipuzkoako Foru Aldundiko zuzendariekin batera, Imanol Landa eta Mikel Pagola, hurrenez hurren.