EUDEL-Euskadiko Udalen Elkarteak bere gaitzespenik irmoena azaldu du Benidormen gertatutako hilketa matxistaren aurrean. Emakumea Soraluzekoa zen eta egun Alicanteko udalerrian bizi zen. EUDELek elkartasuna adierazten die biktimaren senideei eta hurbilekoei.
EUDEL-Berdinsareak gogorarazten du heriotzek emakumeenganako indarkeriaren arazoaren alderdi bat baino ez dutela erakusten, izan ere, egoera hori emakumeen eta gizonen arteko desberdintasunean sortzen da.
Emakumeenganako indarkeria, era guztietan (psikologikoa, ekonomikoa, fisikoa, sexuala, bikarioa…), emakumeen duintasunaren eta segurtasun fisiko nahiz moralaren aurkako eraso larria da, eta, ondorioz, giza eskubideen urraketa larri eta onartezina.
Tragedia honek berriro dakarkigu gogora hala erakundeek nola euskal gizarte osoak daukagun erantzukizuna, gure udalerrietan Berdintasuna eraginkor egiteko. Zentzu horretan, gure sentsibilizazio eta prebentzio ekintzak indartzen jarraitu behar dugu, etorkizuna ordezkatzen dutenei zuzenduta, gure herritar gazteenei zuzenduta, alegia.
EUDELek bat egiten du gaur, asteartean, Elgoibarren, biktima bizi izan zen udalerrian, eta bihar, asteazkenean, Soraluzen, bere jaioterrian, deitutako gaitzespen-elkarretaratzeekin. Biak egingo dira arratsaldeko zazpietan. Bat egiten du ere antolatuko diren gainontzeko gaitzespen-ekintza guztiekin.
Ane Beitiak, Elgoibarko alkatea eta EUDELeko Batzorde Eragilearen ordezkaria, gaurko elkarretaratzean parte hartuko du.
Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketarako sailak bultzatzen du Emakunderen bitartez, EUDEL eta Foru Aldundien laguntzarekin
Programaren helburua gazteen artean indarkeria matxista eta sexistaren prebentziorako jarrerak sustatzea da
Irailaren 19tik azaroaren 11 arte aurkeztu ahal dituzte lanak 12 eta 20 urte bitarteko gazteek
Sestaon aurkeztu da gaur aurtengo programa, bertan ospatuko baita abenduaren 2an Beldur Barik Topaketa Izaroren parte hartzearekin
Sestao, 2022/09/16
Beldur Barik Lehiaketaren 13. edizioari hasiera eman zaio gaur Sestaon, aurtengo Beldur Barik herrian, bi gaztek, Libe Beitia tiktokerrak eta Julen Portillo eduki sortzaileak, dinamizatu duten aurkezpen ekitaldian. Bertan Izaro artistak, bideo baten bitartez, lehiaketan parte hartzera eta Beldur barik jarrera zabaltzera animatu ditu gazteak, izan ere, Izaroren “Libre” izango baita aurtengo edizioaren abestia. Abenduaren 2an Sestaon ospatuko den Topaketan, gainera, bere abestiak zuzenean entzuteko aukera izango dute bertaratzen diren gazteek. Izaroren Bideoa.
Beldur Barik lehiaketak gazteen artean indarkeria sexista eta matxista prebenitzeko helburua du. Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketarako sailak, Emakunderen bitartez, gidatzen du eta Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Foru Aldundien zein EUDELen babesa eta laguntza du. 12 eta 20 urte bitarteko gazteek parte hartu ahal izango dute eta lanak aurkezteko epea irailaren 19an hasi eta azaroaren 11an bukatuko da.
Lehiaketak indarkeria matxistaren aurka jarrera eraldatzaileak islatzen dituzten adierazpen artistikoak saritzen ditu. Lan horiek erakutsi behar dute neska eta mutilek nola egiten dieten aurre ezberdintasun egoerei Beldur Barik jarrerarekin; alegia, parekidetasuna, askatasuna eta autonomia, elkarkidetza eta indarkeria matxista eta sexistaren bazterketa irmoa adierazten dituzten jarrerekin. Mutilek indarkeria matxistaren aurrean duten zereginean eta erantzukizunean ere jartzen da indarra eta mutilekin lantzeko baliabideak eskaintzen dira.
Parte-hartzeko hiru kategoria daude: Lehen kategoria12-14 urte bitartekoentzat, bigarren kategoria 15-17 urte bitartekoentzat eta hirugarren kategoria 18-20 urte bitartekoentzat. Lehiaketan bakarka edo taldeka aurkezteko aukera dago. Hala, gazteak ikastetxe, gazteleku, aisialdi talde, elkarte edota emakumeen etxeen bitartez aurkeztu ahal dute haien lana edo haien kabuz. Lehiaketaren oinarriak programako webgunean aurkitu ahal dira, bai testu bai bideo formatuan.
Hauek izango dira banatuko diren sariak: Kategoria bakoitzeko 400 euroko saria eta 200 euroko aipamen berezi bana; horrez gain, 300 euroko herri-bozkaketaren bitartez parte-hartze saria emango da; baita ikus-entzunezko ekoizpen onenari 300 euroko saria. Kalitate artistikoari lan onenaren saria eta herri bozketan boto gehien lortu duen lanari ere saria emango zaio.
Iaz Agurain izan zen bezala, aurten Sestao izango da Beldur Barik herria. Bertan ospatuko da abenduaren 2an Beldur Barik Topaketa eta bertan banatuko dira sariak. Aurten Izaro artistak, gainera, zuzenean parte hartuko du bertan.
Beldur Barik programak sare sozialak erabiltzen ditu Beldur Barik jarrera gazteei helarazteko, batez ere Instagram eta Tik Tok, eta, aurreko urteetan bezala, gazte euskaldun feminista “influencer” ezberdinek kolaborazioak egingo dituzte hauetan. Sortutako eduki eta interakzioarekin, hausnarketa eta eztabaida prozesuak ireki nahi dira, jarrera eta jokabide sexisten eraldaketarako espazio positibo eta erreferenteak sortuz.
Donostia, 2022ko irailaren 12a. Gaur goizean Donostiako Tabakalera zentroan egindako ekitaldi instituzionalean, euskal udaletako berrehun ordezkari inguru bildu dira, jasangarritasunaren alde egindako bi hamarkadako lan partekatua ospatzeko.
Lehendakariarekin, Donostiako alkatearekin eta Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumeneko sailburuarekin batera, Legazpiko alkate eta EUDEL-Euskadiko Udalen Elkarteko Batzorde Eragileko kide Koldobike Olabidek parte hartu du.
Koldobike Olabide
Hitzaldian, Olabidek nabarmendu du “bultzada, laguntza eta lankidetza” funtsezko hiru balio direla, laguntza gisa eta trukerako eta ezagutzarako foro gisa diharduen berezko udal-sare batean. “Hemen, jardunbide egokiak partekatzen ditugu, eta ekimen aitzindariak garatzen dira herri mailan”, azpimarratu du alkateak.
EUDELeko ordezkariak bereziki nabarmendu du euskal toki-erakundeetako teknikarien lana: “Udalsarea, neurri handi batean, udal-taldeen lan tekniko horren guztiaren emaitza da, beharrezkoa baita tokiko gobernuetan erabakirik onenak hartzeko. Zuek zarete sare honen benetako motorra. Eskerrik asko guztioi.” esan du Olabidek.
Alkateak adierazi duenez, “Klima-aldaketara egokitzea eta hori arintzea dagoeneko ez da etorkizuneko erronka, baizik eta gaur egungoa. Helburu orokorrak ez daude Estatuen erabakien mende soilik; aitzitik, pertsonengandik hurbilen dauden gobernuen ekintzen mende ere badaude.”
Koldobike Olabideren hitzetan: “Planetaren osasuna herrietan eta hirietan dago; tokiko eragile guztiek hartu behar dute parte, publikoek zein pribatuek, eta, bereziki, herritarrek.”
Konpromiso politikoa eta lan teknikoa
Koldobike Olabidek adierazi du Udalsarea 2030ek jarraitzen duela bultzatzen tokiko gobernuek jasangarritasunarekin duten etengabeko konpromisoa. Udal-ordezkariak zoriondu egin ditu, “Euskadin erreferentziazko sare bat” elkarrekin ehuntzeagatik. “Harro gaude sare honetaz, bat dator Europako politikarik aurreratuenekin, eta gure ingurunetik kanpo ere ezagutarazten du gure lana”, adierazi du.
Era berean, alkateak nabarmendu du Udalsareak egindako ekarpena, hausnarketarako eta herritarren partaidetzarako lehen foroen sustatzailea den aldetik, “herritarrak sentsibilizatzeko eta kontzientziatzeko orain abian ditugun tokiko ekintza askotan: Alkateen itunean eta klima-aldaketaren aurkako borrokan, besteak beste”, azaldu du Olagibelek.
Azkenik, Euskadiko 2030 Agendaren esparruan, Olabidek hitz egin du instituzioen eta eragile publiko eta pribatuen arteko lankidetzaren garrantziaz, ezinbestekoa baita garapen iraunkor eta inklusiboko eredu baterantz aurrera egiteko, “inor atzean ez uzteko”. Alkateak gogoratu du EAEko udalak laguntzen ari direla GJHak “behetik gora” doan gobernantzatik aurkitzen.
Ildo horretan, EUDELeko ordezkariak azpimarratu du “sare honek eta, oro har, udalerri guztiek berebiziko garrantzia eta zeregin aktiboa izan dezakegula garapen jasangarriaren helburuak ezartzeko. Euskadiko 2030 Agendaren bidez eta Agenda gure udalerrietan kokatuz”.
Azkenik, Koldobike Olabidek jakinarazi du EUDELek akordio berria sinatu duela tokiko ekintza jasangarria Udalsarea 2030en bidez sustatzeko. Gainera, gogoratu du EUDELek udal-gobernuen parte-hartzea egituratzen duela Euskadiko 2030 Agendan, eta “gure ekintza guztiek eragin biderkatzailea izan dezaketela 2030 Euskadi Agendaren Maila Anitzeko Foroan“.
Bi hamarkada tokiko jasangarritasunaren zerbitzuan
Bi hamarkada hauetan, udal sare horrek lortu du 240 euskal udalerrik ekintza-planak izatea tokiko jasangarritasunaren, klimaren eta energiaren alorretan. Euskadiko biztanleriaren % 98arenganaino iritsi da
Udalsarea 2022ko abenduan eratu zen, 16 udalerrirekin soilik, euskal administrazio publikoen arteko koordinazio-foro gisa, jasangarritasuna udal mailan sustatzeko xedez. Hogei urte hauetan, sareak 60 topaketa egin ditu bazkidetutako toki-erakundeen artean, ekimenak eta jardunbide egokiak konpartitzeko, besteak beste alor hauetan: materia organikoa etxez etxe batzeko sistema aurreratuan; klima-ekintzarako udal proiektuak, irtenbide naturaletan oinarrituak; elikadura-ekimenak eta elikagaien xahuketa sektore espezifikotan murrizteko ekimenak; kutsadura akustikoaren aurka borrokatzeko neurriak; uraren kalitatea; ingurumen-osasuna; garapen jasangarrirako hezkuntza; eta genero-berdintasuna.
Beste urte batez, urrian hasi eta 2023ko otsailara bitartean, EUDELek eta IVAPek tokiko euskal erakundeetako langileak prestatzeko eta gaitzeko programa antolatu dute, elkarlanean.
Aurten, tokiko zergei buruzko programa berria eskaintzen dute. Programa horrek prestakuntza espezializatua eskaintzen du toki-erakundeek dituzten zerga-baliabideak behar bezala kudeatzeko behar den ezagutza sustatzeko.
Programa eduki teoriko-praktikoko 8 saiotan egituratzen da. Saio horietan, aplikatzekoa den esparru juridiko orokorra deskribatzen da, zerga bakoitza kudeatzeko behar diren alderdi praktikoak jorratzen dira, eta jurisprudentziarik garrantzitsuenean sakontzen da.
Ibilbidea, zerga-araudian aurreikusitako kudeaketa-, bilketa-, berrikuspen- eta ikuskapen-prozedurak behar bezala izapidetzeko erreferentziazko arau-esparruaren azterketarekin amaitzen da.
Datak: 2022ko urriaren 14tik 2023ko otsailaren 10era
Ordutegia: 9:00- 14:00
Tokia: EUDELen egoitza (Erzilla 13, Bilbo)
Saioak eta gaiak:
SAIOA (urriak 14): Principios del sistema tributario. La relación jurídico-tributaria. Imposición y Ordenación de tributos locales
SAIOA (urriak 28): El Impuesto sobre el Incremento de Valor de los Terrenos de Naturaleza Urbana
SAIOA (azaroak 11): El Impuesto sobre Bienes Inmuebles
SAIOA (azaroak 25): El Impuesto sobre Actividades Económicas
SAIOA (abenduak 16): El Impuesto sobre Vehículos de Tracción Mecánica / El Impuesto sobre Instalaciones, Construcciones y Obras
SAIOA (urtarrilak 13): Los tributos causales: tasas, precios y contribuciones especiales (I)
SAIOA (otsailak 3): Los tributos causales: tasas, precios y contribuciones especiales (II)
SAIOA (otsailak 10): Procedimientos de Gestión, Recaudación, Inspección y Revisión
Koldobike Olabidek, EUDELen izenean parte hartu du gaur 2030 Agendari buruzko udako ikastaroan (uztailaren 12an eta 13an, Donostian).
Euskal erakundeak bat etorri dira GJHak “politika publikoak hobetzeko hizkuntza komun” gisa definitzean; eta aditzera eman dute adierazle partekatuak behar direla emaitzak eta eraginak neurtzeko.
Donostia, 2022ko uztailaren 12a. Koldobike Olabidek, Legazpiko alkateak eta EUDELen Batzorde Eragileko ordezkariak, parte hartu du gaur goizean “Agenda 2030, kontratu sozial berri bat” udako ikastaroko erakundeen arteko mahaian. Udalek, Foru Aldundiek eta Eusko Jaurlaritzak beren estrategiak helarazi dituzte Garapen Jasangarriko Helburuak zehazteko, ekintza eta proiektu eraldatzaileen bidez.
Olabidek udal esparruaren esperientzia eta ikuspegia partekatu ditu 11:30ean egin den erakundeen mahaian. EUDELekin batera, hiru foru-aldundietako eta Eusko Jaurlaritzako ordezkariek parte hartu dute: Leixuri Ugartek, GJHen aldeko Arabako Aliantzaren arduradunak eta Arabako Foru Aldundiko zuzendariak; Maitane Leizaolak, Bizkaiko Foru Aldundiko kabinetearen koordinazioko zuzendari nagusiak; Sebas Zurutuzak, Gipuzkoako Foru Aldundiko proiektuen zuzendariak; eta Jone Berriozabal, Eusko Jaurlaritzako Gobernantza Publiko eta Autogobernu Saileko erakunde harremanetarako sailburuordeak.
Euskadiko Udalen Elkarteko ordezkariak nabarmendu du EUDELek konpromiso irmoa duela 2030 Agendarekin; proiektu “estrategiko” bat da, eta hainbat biztanleria-tamainatako eta sentsibilitate politikoko udalek parte hartzen eta laguntzen dute.
Olabidek azaldu du nola antolatzen den EUDELeko alkateen lana nola antolatzen den, arlo honetan: EUDELen Batzorde Eragilearen bidez, “lidergo” batzorde baten bidez eta Eusko Jaurlaritzako Lehendakaritzak sustatutako Eragile Anitzeko Foroari lotutako hainbat lantalderen bidez.
EUDELen lana oinarritu izan da udalek Euskadiko 2030 Agendari egin beharreko “udal-ekarpena” egitean. Zehazki, Euskadiko udalerrien sareekin lan egin da, tokiko sustapeneko15 proiektu identifikatzeko. Euskadiko 2030 Agendaren proiektu enblematikoekin daude lerrokatuta. Gizarte-inklusioa, berdintasuna, ingurumen-jasangarritasuna, enplegua eta tokiko garapena, garapenerako lankidetza, edo gobernantza ona eremuetan.
Olabidek aurreratu duenez, une honetan EUDELek garapen jasangarriaren helburuekin lerrokatutako udal-aurrekontueneredua lantzen ari da, “GJHen hizkuntza kudeaketa ekonomikora eramateko eta herritarrei kontuak emateko”.
Alkateak udalen funtsezko parte-hartzea defendatu du: “Helburu globalak ekintza gisa eta lankidetza gisa planteatu behar ditugu. GJHak inpaktuetan islatu behar dira; gizartearentzako onuretan eta aurrerapenetan.”
Gizarte-kontratu berri bat eta GJHen adierazleak
Koldobike Olabidek gailendu du “paradigma-aldaketa” bizi dugula, eta “pertsonen arteko kontratu sozialberri bat bultzatzeko unea dela, eta gurearen eta planetaren artekoa” ere bai.“Tokiko gobernuok aldaketaren protagonista izateko aukera dugu, gainerako erakunde eta eragileekin batera”.
“Euskadiko 2030 Agenda palanka gisa baliatu behar dugu gizarte hobea bilakatzeko, udalerrien barruan eta lurralde mailan beharrezkoak diren sare eta adostasunak sortuz, lankidetza publiko-pribatu-soziala sustatuz”, azaldu du Koldobike Olabidek.
Olabidek azpimarratu du udalerriak direla gizarte-kontratu berri hori garatzeko espaziorik egokiena, hiru arrazoirengatik: lehenik, GJHak herritar eta gizarteko eragile bakoitzari helarazteko lotura-puntu gisa (Hirugarren sektorea, enpresak, ezagutza…); bigarrenik, esperimentazio-gune edo -laborategi gisa, proiektu berritzaileak testatzeko; hirugarrenik, ingurune hurbileko eta zehatzeko inpaktuak neurtzeko behatoki gisa, eta, horrela, emaitzen berri emateko.
Azken helburu horri buruz, erakundeek ebaluazio-sistema bat izatearen garrantzia partekatu dute. Koldobike Olabidek azaldu duenez, udalerriek Udalsarearen adierazle espezifikoak dituzte. Baina neurketa-tresna bat behar da maila guztietarako, adierazle koordinatu eta partekatuetan oinarritua. “GJHen adierazleak udal-mailaraino jaitsi behar dira, baina, aldi berean, herrialde mailako adierazleekin lerrokatuta egon behar dute”. “EUDELek udalerri txikien egitekoa aldarrikatzen du; hori dela-eta, adierazleek herri eta hiri guztiok barne hartzen dituztenen aldeko apustua egiten dugu, inor atzean gera ez dadin”.
Alkateak azpimarratu du ere herri eta hiri bakoitzean GJHak ekintza zehatzekin praktikan jartzearen garrantzia, eta aitortu du udalek beren Tokiko 2030 Agendak bultzatzeko egindako lana. “Pertsona, herritar eta tokiko komunitate bakoitzak konpromisoa hartu behar du helburu globalekin, bai eta udalerri-mailako helburu zehatzekin ere”.
Ikastaroa
Ikastaroa uztailaren 12an eta 13an egingo da, Donostiako Miramar Jauregian, eta Eusko Jaurlaritzako Trantsizio Sozialaren eta 2030 Agendaren Idazkaritza Nagusiak antolatu du, EHUrekin batera. Iñigo Urkullu Lehendakariak bihar, asteazkena, egingo du ikastaroaren amaiera instituzionala.
Inaugurazioa Jonan Fernandezek, Trantsizio Sozialaren eta 2030 Agendaren idazkari nagusiak, eta Asier Arambarri zuzendariak egin dute, eta ikastaroaren helburuak aurkeztu dituzte: 2030 Agendan oinarritutako gizarte-kontratu berri bati buruzko hausnarketa estrategikoa. Adostasunak identifikatzea; ekarpenak zehaztea; aukerak aztertzea; printzipioak eta balioak; inplikatutako eragileen arteko aliantzak; erronkak eta aukerak.
Euskadiko Udalen Elkarteak (EUDEL) Euskadiko 2030 Agendaren Eragile Anitzeko Foroko kide gisa parte hartzen du programan. Aipatutako Idazkaritza Nagusiarekin (Lehendakaritza) iaz sinatutako lankidetza-hitzarmenaren esparruan, EUDEL udalek Euskadiko 2030 Agendan izandako parte-hartzea eta ekarpena bideratzen ari da.
EUDELek eta Eusko Jaurlaritzak –Emakunderen bidez– bultzatuta, Virginia Woolf BASQUESKOLA sareak 10 urteko ibilbidea egin du, EAE guztiko emakumezko alkate eta zinegotzien «berezko espazioa» izatea ere.
Konpromisoetatik ekintzetara: kontziliazio politikoa eta pertsonala; prebentzioa/indarkeria sexistaren aurkako erantzuna politikan; emakumeen eredu erreferenteak eta askotarikoak; ahalduntzea eta lidergo feministak; gizonezkoekin lan egitea; sareak tokiko elkarte eta eragileekin, gazteengana hurbiltzea.
Hamargarren urteurren hori gaur ospatu da Bilbon, «zainketa arduratsuen tokiko ereduari» buruzko topaketaren esparruan.
Bilbon, 2022ko uztailaren 9an.
Gaur goizean, Gorka Urtaran elkarteburuak eta Beatriz Artolazabal sailburuak tokiko emakumezko hautetsien sarearen 10. urteurrena ospatzeko ekitaldia ireki dute. Sare hori Euskadiko Udalen Elkartearen eta Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailaren–Emakunderen bidez– lankidetzaz bultzatu da. Virginia Woolf Basqueskolaren urteko topaketa Bilboko Zabalgune eraikinean egin da aurten, eta EAEko emakumezko alkate eta zinegotzien berezko aliantza-gune horren talde eragileko kideak eta beste parte-hartzaile asko bildu ditu.
Basqueskola 2012an jaio zen Suediako emakume hautetsien sarean inspiratuta, eta ekimen aitzindaria izan zen Euskadin, baita Estatuan ere. Ekimena martxan jartzen lagundu zuten pertsona batzuk egon dira ekitaldian, besteak beste: Ibone Bengoetxea, EUDELeko elkarteburua 2011tik 2015era (orain EiTBko zuzendari kudeatzailea), Mar Zabala, EUDELeko zuzendari nagusia, eta Izaskun Landaida (Emakundeko egungo zuzendaria) garai hartan, Euskadiko Udalen Elkartearen berdintasun-ordezkaria, Ugaoko alkate gisa.
Ekimena sustatu duten bi erakundeek batera aitortu dute hiru lurraldeetako, eta neurri eta sentsibilitate politiko askotarikoetako emakume hautetsien lan “indibidual eta kolektiboa”, “sarea ehuntzen” lagundu baitute.
GORKA URTARAN
EUDELeko elkarteburuak bere hitzaldian honako hau adierazi du: “Eremupribatuan, emakumeei dagozkie etxea eta familia zaintzaren zatirik handiena, eta horrek zailago egiten du biztanleriaren ehuneko berrogeita hamarraren parte-hartze publikoa”.
Gorka Urtaranek nabarmendu duenez Basqueskola emakume politikarien sare bat baino zerbait gehiago da: “Emakumeenmugimendu feminista bat da, eremu publikoan emakumeen parte-hartzea bermatzeko lan egiten duena, hainbeste denboran ukatu zaien espazio bat berreskuratzeko”.
Vitoria-Gasteizko alkate gisa, Gorka Urtaranek foro honetan egon dela baliatu du azpimarratzeko zer garrantzi duen gizonezkoen inplikazioak gizarte berdinzaleago bat lortzeko. Elkarteburuak EUDELeko gizon hautetsiek GIZONDUZ prestakuntza-planean parte hartzen dutela azaldu du. Ekimen hori Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako Sailak ere sustatzen du, Emakunderen bitartez
BEATRIZ ARTOLAZABAL
Bestalde, Beatriz Artolazabalek, Euskadiko gobernu bateko lehenbiziko berdintasun-sailburuak, emakumeek parte-hartze publikoan eta lidergoan egindako aurrerapausoak goraipatu ditu, baina “oraindik ere zenbait urrats egiteke daudela” aitortu du. Artolazabalek Basqueskolaren helburuen balioa aipatu du: “Emakumeen lidergoa bultzatzea; emakumeen ahalduntzeari buruzko heziketa ematea; emakumeek tokiko erakundeetan duten eragina indartzea; eta emakumeak bakarrik ez daudela eta politika egiteko beste modu bat dagoela erakustea”. Era berean, nabarmendu du garrantzitsua dela “emakumeak erabaki-guneetan egotea, baita elkarren arteko sareak eratzea ere”.
Sailburuaren hitzaldiaren ardatz nagusia ahalduntzearen sustapena izan da, hori izango baita “lanabesa” ardura-kargu batek berez dituenei gehitutako zailtasunak gainditzeko; azaldu duenez, “funtsezkoa da emakumeen parte-hartze soziopolitikoari bultzada emateko”.
Azkenik, Beatriz Artolazabalek zaintza ere izan du hizpide. “Garapen ekonomiko eta kulturala eta ongizate sozial handia duen gizarte batek ezin du onartu herritarren zati batek, emakumeek, zaintza-lan gehiena berenganatzea. Zaintza baloratzeko eta berdintasunez banatzeko beharra jasota dago garapen jasangarrirako 2030 Agendan, Berdintasun Planean eta sustatzen ari garen Berdintasunaren eta emakumeen kontrako indarkeriarik gabeko bizitzen aldeko Herri Itunean”, gogorarazi du.
Sarearen hamargarren urteurrenaren ospakizunak bat egin du Basqueskolaren urteko jardunaldiarekin, zeinak aurten «Zainketen tokiko eredu berri baterantz» izenburua izan duen. Matxalen Lejarreta soziologiako doktore eta EHUko ikertzaileak Zertaz ari gara feminismoetatik zainketez ari garenean? hitzaldia eman du, bizitzaren erdigunean zaintza duen sistema baterantz aurrera egiteko gakoei buruz.
Jardunaldiaren egitaraua osatzeko, arlo honetako udal-esperientzia aitzindarien panela egon da. Mahai-inguruan Amurrioko alkate Txerra Molionuevok, Elorrioko alkate Idoia Buruagak eta Pasaiako zinegotzi Loreto Osak hartu dute parte. EAEtik kanpoko esperientzia gonbidatu gisa, Bartzelonako Udalak hartu du parte, eta Gizarte Ekintzako mandatari Sonia Fuertes izan du ordezkari.
Toki-agintaldi berrirako konpromisoak
Elgoibarko alkate eta EUDELek Basqueskolan duen Batzorde Eragilearen ordezkari Ane Beitiak aurreratu duenez, 2023ko udal hauteskundeen ondoren eratuko diren euskal udaletako emakume hautetsi berriei harrera egiteko programa espezifiko bat prestatzen ari dira.
Ekitaldiaren une nagusian, Basqueskolako lau ordezkarik hitza hartu dute 2023-2026 arteko udal legealdi berrian ondorengoei transferitu nahi dizkieten konpromisoak azaltzeko. Maite Etxebarria Abanto-Zierbenako alkatea, Carmen Díaz Getxoko zinegotzia, Maite Cordoba La Puebla de Labarcako alkatea, eta Paula Amieva Getxoko zinegotzia, mezu hauen bozeramaileak izan dira:
1.- Basqueskolak laguntza ematea emakumeek udal-politikan duten sarbidea, iraupena eta eragina hobetzeko.
Ekintzak: bizitza politikoa, profesionala eta pertsonala uztartzearen alde lan egitea. Desparekotasunak eta estereotipoak agerian jartzea. Politikan dagoen indarkeria sexista prebenitzea, gaiari buruz kontzientziatzea eta indarkeria horri aurre egitea.
2.- Basqueskolak emakume gehiago eta askotarikoak politikako partaidetzara erakartzeko lan egitea.
Ekintzak: eredu desberdinen araberako emakume erreferenteak ikusaraztea. Basqueskolako harrera-sarea zabaltzea, tokiko emakume hautetsi berriei laguntzeko. Emakume gazteak emakume-erakundeekin elkartzeko eta haietara hurbiltzeko guneak sortzea.
3.- Basqueskolak tokiko politika eraldatuko duen lidergo feminista bat eraikitzeko lan egitea.
Ekintzak: feminismoari eta lidergoari buruzko prestakuntza-eskaintza handitzea, ahalduntze kolektibo feministaren ikuspegitik, Basqueskolan eta udaletan.
4.- Basqueskolak sare eta aliantzak modu estrategikoan ezartzeko lan egitea, Basqueskola GENERATION EQUALITY konpromisoak bultzatze aldera.
Ekintzak: udal-bizitzan inplikatuta dauden eragile eta erakundeekin sarean lan egiteko guneak sustatzea. Berdintasuneko jardunbideen bitartez tokiko politika eraldatzeko konpromisoa duten tokiko hautetsiekin elkartzeko guneak sustatzea.
Euskal emakume hautetsien lidergoaren egoera
EAEko tokiko ordezkaritza politikoa
1.215 tokiko emakume hautetsi (%46) / 77 emakume alkate (%30,7)
Araba: 182 emakume hautetsi (%42,5) / 13 emakume alkate
Bizkaia: 575 emakume hautetsi (%46,5) / 35 emakume alkate
Gipuzkoa: 458 emakume hautetsi (%46,7) / 29 emakume alkate
Europako Udalerrien eta Eskualdeen Kontseiluak ordezkaritza politikoari buruz egindako azken txostenaren arabera, EAEko udalak emakumeen eta gizonen artean oreka handiena duten tokiko gobernuen buruan daude (hautetsien %46 emakumeak dira), Europako batez besteko %29aren eta Espainiako Estatuko %36aren oso gainetik.
Halaber, Euskadiko tokiko gobernuetan, alkateen %30,7 emakumeak dira; hala, Europako batezbestekoa gainditzen du (%15), eta, Islandiarekin, Suediarekin, Finlandiarekin, Norvegiarekin eta Suitzarekin batera, emakumezko alkateen ehuneko handiena duten bost herrialdeen artean dago.
Basqueskolak hamar urte
Basqueskolak Europa mailako aitorpena lortu du «jardunbide egoki» gisa, Europako Udalerri eta Eskualdeen Kontseiluaren aldetik; era berean, Commonwealtheko Tokiko Gobernuen Foroaren aitorpena jaso du.
Euskadiko sare hau esperientzia eredu gisa gonbidatua izan da nazioarteko foroetan, hauetan, besteak beste: Landa Eremuko Emakumeen Nazioarteko Goi Bileran, Cuscon, Perun (2022ko martxoa); Uruguaiko Emakumeen Institutuan (2021eko azaroa); Flandriako gobernuak eta New Yorkeko Udalak elkarrekin antolatutako jardunbide egokien foroan (2021eko martxoa); eta tokiko emakume hautetsien arteko topaketan, El Salvadorren (2019ko ekaina).
Sarearen helburu nagusietako bat da formakuntza, coaching eta emakume ezagutza-trukea. Besteak beste, gai hauek landu dira: emakumeen arteko itunak eta aliantzak; denboraren erabilera partaidetza politikoan eta bizitza pertsonalean; emakumeen memoria historikoa berreskuratzea; berdintasunezko jaien eredua, eta, berrikiago, NBE Emakumeak erakundearen Beijing + 25 ekimena, zeinak, Eusko Jaurlaritza buru dela, Berdintasunaren eta emakumeen aurkako indarkeriarik gabeko bizitzen aldeko Herri Ituna sorrarazi duen.
Esperientzia handiena duten emakume hautetsien kargurako BIDELAGUN mentoretza-programa 2019tik 2020ra abiarazi zen, programa pilotu berritzaile gisa. Hamabost emakume mentorek hautetsi berri bati edo gehiagori egin zieten harrera eta eman zieten laguntza. Guztira, 33 udalerritako beste hainbeste emakume hautetsik hartu zuten parte.
2022ko uztailaren 8a. Gaur goizean, udaltzaingoen eta Berdintasuneko udal-sailen arteko truke-tailerra egin da Hernanin (Kulturarteko Plaza Feminista), “Indarkeria matxistaren biktima diren emakumeei ematen dieten Arreta eta Koordinazioa”ri buruz. Tailerra aurrez aurre zein online egin da, zuzenean, eta Berdinsarea udalen sarearen urteko jarduera-programari dagokio; EUDELek koordinatua, Emakunde-Eusko Jaurlaritzaren sustapenarekin batera.
“Berdintrukeak” berdintasunaren arloko estrategia onak trukatzeko tailerrak dira, hainbat eremu eta gairen inguruan. Halaber, berdintasun-arloak inplikatzen dituzte, gainerako udal-arloekin batera. Gaurko saioak aukera eman du euskal udalerrietako udaltzaingoen ibilbidea aztertzeko, indarkeria matxistaren biktima diren emakumeen koordinazio eta arretaren arloan.
Itxaso Lekuonak, Hernaniko Udaleko Berdintasun zinegotziak, ongietorria eman die topaketan parte hartu duten pertsonei. Ekitaldia Eukene de Miguelek, EUDELeko Berdintasun teknikariak, koordinatu du.
Tailerra gauzatze aldera, udal esperientziak trukatzeko mahaia osatu da. Bertan, EAEko bost udaletako udaltzaingoetako eta berdintasuneko ordezkariek parte hartu dute, ordena honetan: Azpeitia, Bilbo, Hernani, Donostia eta Vitoria-Gasteiz.
Aldez aurretik “elkarrizketa-mahai” bat egin da, aztergai den gaian polizien jarduna testuinguruan kokatzeko. Pilar Carrerek, Donostiako hiri-guardiako agente erretiratuak, orain arte egindako bideari eta polizien erronka berriei buruzko ikuspegia eman du.
Beraz gain, Oscar Fernándezek, Ertzaintzako genero-indarkeriaren prozesuko taldeko kideak, polizien zeregina eta koordinazioa jorratu ditu tokiko protokoloen esparruan; zehatzago esanda, bere azalpena EBA proiektuan oinarritu da. Sistema digital horri esker, modu partekatuan kudeatzen dira Ertzaintzaren eta Euskadiko Udaltzaingoen delituengatiko espedienteak, “Genero-Indarkeria eta Etxeko Indarkeria”ri dagozkienak. Era berean, informazioa denbora errealean partekatzen da, eta emakumeen eta haien seme-alaben arriskua balioesten da, besteak beste, arriskuaren araberako babes egokia ezartzeko helburuarekin.
Saioaren amaieran, galderen txanda izan da eta debatea sustatu da bertaratu direnen artean, udalerriek gai horri buruzko ideiak truka ditzaten, beren toki-prozesuetan txertatze aldera.
Berdinsarea: laborategia eta behatokia
Berdinsarea “laborategia” eta behatoki-gunea da, tokiko esperientziak partekatu ahal izateko eta hausnarketarako bidea eman ahal izateko EAEko udalerri guztiei. Sareak lankidetza errazten du, bai eta tamaina desberdinetako udalen arteko koordinazioa ere, gainerako euskal erakundeekin elkarlanean.
2021ean 15 urte bete zituen Sareak tokiko berdintasun-politiken alde lan egiten. Euskal biztanleriaren % 80 baino gehiago ordezkatzen du. Sare aitzindaria da, eta Berdintasunerako Europako Gutunarekin batera sortu zen. Egun, Europako abangoardiako politikekin bat eginda jarraitzen du. Sarea praktika berritzaileenak dituzten udalek gidatzen dute. Udal horiek estrategia eta ekintza komunak lantzen dituzte aurrerapausoak lortze aldera, berdintasunaren arloan, eta emakumeenganako indarkeriaren kontra.
Gorka Urtaranek Europako Udalerrien eta Eskualdeen Kontseiluaren (CEMR) Zuzendaritza Batzordearen urteroko bileran parte hartu du; Adierazpena sinatu da 170 tokiko eta eskualdeko ordezkari biltzen dituen organo horretan.
CMRE Europako udalgintzaren erakunde ordezkari nagusia da, eta Europa osoko 41 herrialdetako tokiko gobernuen hirurogei elkarte biltzen ditu.
2022ko uztailak 5. Gorka Urtaran EUDELeko elkarteburuak, Zuzendaritza Batzordeko kidea den aldetik, telematikoki parte hartu du uztailaren 4 eta 5ean Bolonian (Italia) egiten ari den Europako Udalerrien eta Eskualdeen Kontseiluaren (CEMR) bileran. Lehen jardunaldian, atzo arratsaldean, batzordeko kideek zazpi puntuko adierazpen bat berretsi zuten. Adierazpen horrek Georgiako, Moldaviako Errepublikako eta Ukrainako “Hirukote-ikuspuntu holistikoaren” alde egiten du, eta hiru herrialde horiei EBko kide izateko “hautagai-estatusa” eman behar zaiela dio.
Bileran parte-hartze esanguratsua izan dute bai Zhytomyrreko alkateak, Serhiy Sukhomlinek, bai eta Khmelnytskyiko alkateak, Oleksandr Symchyshyn-ek, ere. Biak egon dira gonbidatu gisa, Ukrainako udalerrien elkartearen izenean. Inaugurazioa hauek egin dute: Stefano Bonaccinik, Emilia-Romaña Eskualdeko presidente eta CEMRko presidenteak; eta Patrizio Bianchik, Italiako Hezkuntza ministroak.
Bileraren esparruan, Gorka Urtarenek“zentzu zabaleko Europa batean batzea”ren alde egin du; lankidetza deszentralizatuan eta balio komunen defentsan oinarritutako Europa, kultur eta hizkuntz dibertsitatearen errespetua abiapuntu duena. “Europa giza eskubideen eta oinarriko askatasunen gure etxe komuna da. EUDELek aktiboki parte hartzen du 41 herrialdetako udalgintza ordezkatzen duen CEMRn. Plataforma honek laguntza ematen digu elkarlanean jarduteko eta interes komuneko gaiei heltzeko, eta, hala, Europako udalerri eta eskualdeen egonkortasuna, jasangarritasuna eta oparotasuna sendotzeko”.
EUDELeko elkarteburuak nabarmendu du garrantzitsua dela euskal udalak EUDELen bidez ordezkatuta egotea batzorde politiko honetan, “euskal udalerrien ahotsa ere lagungarri izan dadin Europan pertsonak erdigunean jarriko dituzten politikak sustatzeko, ingurune baketsuak, sozialki kohesionatuak eta ekonomikoki eta ingurumenari dagokionez oparoak lortzeko, gure kontinenteko eta mundu osoko herritarrentzat”.
Zuzendaritza Batzordea CMER-n gobernu-organo gorena da, eta 170 tokiko eta eskualdeko ordezkarik osatzen dute. Horien artean, EUDELeko elkarteburuak. Batzordea urtean bi aldiz biltzen da gutxienez, udal-autonomiari eta tokiko gobernuen interesei eragiten dieten Europako eta nazioarteko gaiak jorratzeko.
Ukrainari laguntzeko azken ekintzak eta herrialdearen egungo egoera aztertzeaz gain, Bolonian bildu diren udal ordezkariek parte hartu dute Big Data-ren estrategia lokalen elkartrukean, Klimara egokitze aldera. Halaber, Berdintasunerako Europako Gutuna eta Emakumeen aurkako Indarkeriaren aurkako Europako Zuzentarau berria eguneratzeari buruzko posizionamendu-dokumentuak onartu dira. Topaketaren esparruan, CEMRk hautetsi gazteen batzorde berria aurkeztu du eta atxikimendu berriak gehitzera gonbidatu du.
Adierazpena
Zuzendaritza Batzordeko kideek atzo onetsi zuten CEMR-n Adierazpena Europako Kontseiluaren azken saioaren (ekainak 23-24) aurretik landu zen. Bertan, EBko kide izateko hautagai-estatusa onartu zitzaien Ukrainari eta Moldaviari. Georgiari dagokionez, berriz, Europako Batzordeak haren atxikimendu-eskariari buruz emandako irizpenean ezarritako lehentasunei ekin behar zaie lehenik. Atxikipenerako hurrengo negoziazioetan, CEMRk espero du “europar erakundeek eta eskudun agintariek kontuan izango dituztela alderdi hauek, Ukraina, Moldavia eta Georgia Europar Batasuneko kide izateko hautagai-estatusa babesteko”
Adierazpenaren 4. eta 5. puntuetan, CEMRk “Hiruko ikuspegi holistiko bat defendatzeko konpromisoa hartu du, eta prest dago Ukraina, Moldavia eta Georgia Europar Batasunera atxikitzeko prozesuari tokiko ikuspegitik laguntzeko”. Bereziki, CEMRk “tokiko gobernuak eta haien elkarteak babesten jarraituko du EB eta agenda globalak lokalizatzeko”, eta adibide gisa Garapen Iraunkorraren Helburuak, Green Deal eta Parisko Akordioak aipatu ditu.
puntuan, CEMRk azpimarratzen du “lankidetza deszentralizatuaren zeregina garrantzitsua dela”, eta eredutzat aipatzen ditu parekoen arteko elkartrukeak, udal-elkarteak, tutoretza, azterketa egiteko bisitak, adiskidetzeak, mintegiak eta gaikuntzak, “erakundeetan egin beharreko aldaketei laguntzeko eta integrazio jasangarriko prozesua bermatzeko”. Bereziki, “zailtasun sozioekonomikoak gainditzeko, COVID-19aren pandemiaren larrialdi- eta suspertze-faseetan eta Ukrainako gerra ostekoan”.
Adierazpenak azken puntuan jasotzen duenez, “hiru herrialdeei hautagai-estatusa emateak eragin nabarmena izango du hiru herrialdeetan sendotzeko tokiko demokrazia, tokiko autonomia eta epe luzerako garapen iraunkorrerako funtsezko deszentralizazio-erreformak”. Eta, aldi berean, “aukera emango lieke tokiko gobernuei beren eskubide espezifikoak izateko eta erantzukizun garrantzitsu horretarako teknologiak, praktikak, tresna administratiboak eta finantzarioak hobeto hornitzeko”.
Beldur Barik Lehiaketaren 13. edizioa
Koldobike Olabidek adierazi du Udalsarea 2030ek jarraitzen duela bultzatzen tokiko gobernuek jasangarritasunarekin duten etengabeko konpromisoa. Udal-ordezkariak zoriondu egin ditu, “Euskadin erreferentziazko sare bat” elkarrekin ehuntzeagatik. “Harro gaude sare honetaz, bat dator Europako politikarik aurreratuenekin, eta gure ingurunetik kanpo ere ezagutarazten du gure lana”, adierazi du.
Ildo horretan, EUDELeko ordezkariak azpimarratu du “sare honek eta, oro har, udalerri guztiek berebiziko garrantzia eta zeregin aktiboa izan dezakegula garapen jasangarriaren helburuak ezartzeko. Euskadiko 2030 Agendaren bidez eta Agenda gure udalerrietan kokatuz”.
Olabidek azpimarratu du udalerriak direla gizarte-kontratu berri hori garatzeko espaziorik egokiena, hiru arrazoirengatik: lehenik, GJHak herritar eta gizarteko eragile bakoitzari helarazteko lotura-puntu gisa (Hirugarren sektorea, enpresak, ezagutza…); bigarrenik, esperimentazio-gune edo -laborategi gisa, proiektu berritzaileak testatzeko; hirugarrenik, ingurune hurbileko eta zehatzeko inpaktuak neurtzeko behatoki gisa, eta, horrela, emaitzen berri emateko.
Elgoibarko alkate eta EUDELek Basqueskolan duen Batzorde Eragilearen ordezkari Ane Beitiak aurreratu duenez, 2023ko udal hauteskundeen ondoren eratuko diren euskal udaletako emakume hautetsi berriei harrera egiteko programa espezifiko bat prestatzen ari dira.
Itxaso Lekuonak, Hernaniko Udaleko Berdintasun zinegotziak, ongietorria eman die topaketan parte hartu duten pertsonei. Ekitaldia Eukene de Miguelek, EUDELeko Berdintasun teknikariak, koordinatu du.
2022ko uztailak 5. Gorka Urtaran EUDELeko elkarteburuak, Zuzendaritza Batzordeko kidea den aldetik, telematikoki parte hartu du uztailaren 4 eta 5ean Bolonian (Italia) egiten ari den Europako Udalerrien eta Eskualdeen Kontseiluaren (CEMR) bileran. Lehen jardunaldian, atzo arratsaldean, batzordeko kideek zazpi puntuko adierazpen bat berretsi zuten. Adierazpen horrek Georgiako, Moldaviako Errepublikako eta Ukrainako “Hirukote-ikuspuntu holistikoaren” alde egiten du, eta hiru herrialde horiei EBko kide izateko “hautagai-estatusa” eman behar zaiela dio.
Zuzendaritza Batzordeko kideek atzo onetsi zuten CEMR-n Adierazpena Europako Kontseiluaren azken saioaren (ekainak 23-24) aurretik landu zen. Bertan, EBko kide izateko hautagai-estatusa onartu zitzaien Ukrainari eta Moldaviari. Georgiari dagokionez, berriz, Europako Batzordeak haren atxikimendu-eskariari buruz emandako irizpenean ezarritako lehentasunei ekin behar zaie lehenik. Atxikipenerako hurrengo negoziazioetan, CEMRk espero du “europar erakundeek eta eskudun agintariek kontuan izango dituztela alderdi hauek, Ukraina, Moldavia eta Georgia Europar Batasuneko kide izateko hautagai-estatusa babesteko”