Euskal Udalen eta toki erakundeen esku jartzen du EUDELek landutako ‘UDALA. Udal Finantzaketa’ argitalpenaren zenbaki berria, “Udalen parte-hartzea zerga itunduetan. 2021-2022“ gaiari buruzkoa.
Argitalpen honen bidez,Herri Dirubideen Euskal Kontseiluaren urriko bilerari buruzko informazioa ematen da, bai eta Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Finantzen Lurralde Kontseiluen azken bileretan lortutako Udal Finantzaketarako Foru Funtsen datuak ere.
Gaur arratsaldean Beldur Barik lehiaketaren 12. edizioaren lan saridunak ezagutzera eman dira Aguraingo Harresi Aretoan, streaming bidez ospatu den sari-banaketan. Programako webgunean, bere Youtube kanalaren bidez, eta EITBren “Nahieran” zerbitzuaren bidez zuzenean jarraitu ahal izan da. Beldur Barik programa Emakundek sustatzen du eta hauen babesa jasotzen du: Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako Foru Aldundiak eta EUDEL.
Epaimahaiak adierazi duenez, lan gehienak taldeko lanak izan dira eta horrek hausnarketa prozesuak elkarbanatu direla esan nahi du, programak duen helburuetako bat betez.
Lehiaketak hiru kategoria ditu. Lehenengo kategoria 12 eta 13 urteko gaztetxoei zuzenduta dago eta aurtengo irabazlea Durangoko Kurutziaga ikastolako talde feminista izan da, “HANDITAN” izeneko lanarekin. Lan honetan nabarmentzen da jarrera positiboa eta neskak eta mutilak, guztiak batera, aukera eta eskubide berdintasuna aldarrikatzen dutela, mezu argi batekin: libre izan nahi dutela.
Gasteizeko Ibaiondo Gazte taldeak aurkeztutako “SÉ TÚ” lanak kategoria honetako aipamen berezia jaso du. Lan honetan oso ondo islatu ditu talde honek bere adineko bizipenak, estereotipo sexistak kolokan jarri dituzte eta norbera den bezalakoaren mezua zabaldu nahi izan dute.
Bigarren kategoriari dagokionez, 14 eta 18 urte bitarteko gazteei egokitzen zaiena, lehenengo saria Gasteiztik jasotako “LIBRES Y VALIENTES–LIBREAK ETA AUSARTAK” lanak jaso du. Lan honen atzetik “12Nubes” dago, El Pilar zonaldeko Udaleko kale heziketa programaren testuinguruan sortutako gazteen taldea. Epaimahaiak adierazi duenez, lan honek elementu asko batzen ditu bere baitan: belaunaldien arteko lana eta ahizpatasuna islatzea, mugimendu feministaren ibilbidearen aitorpena, mutilei indarkeria matxistaren aurrean erantzuteko interpelazio zuzena egitea, besteak beste.
Aurten, kategoria honetan bi aipamen berezi ematea erabaki du epaimahaiak eta Donostiatik aurkeztutako “HAREA” lana eta Aguraineko “DAMA BAT IZAN ZAITEZ” izeneko ikusentzunezkoa izan dira irabazleak. Lehenengoari dagokionez, adin honetako gazteen errealitatea oso ondo islatzen duela eta mutilen pribilegioen kontzientzia izatearen garrantzia ere islatzen dela azpimarratu du epaimahaiak. Aurtengo sari-banaketaren herritik aurkeztutako lanak, bere aldetik, oso mezua garbia, zuzena eta urratzailea jasotzen duela nabarmendu da. Beldur Barik jarrera argi erakusten duen lana da.
Hirugarren eta azken kategorian, 19 eta 26 urte bitarteko gazteei zuzenduta, UPV/EHU-ko Ikus-entzunezkoen Fakultateko ermutarren taldearen “MICROMACH CLEAN” lanak jaso du lehenengo saria. Beldur Barik jarrera umorez lantzea izan da lan honen berezitasun nagusia, izan ere, eguneroko egoerak identifikatzen dituzte eta horien aurreko erantzunak erakusten dituzte era dibertigarrian. Gainera, indarkeria matxistaren erroetara doa.
Kasu honetan aipamen berezia Erandiotik bidalitako “TENEMOS DERECHO A VIVIR UNA VIDA LIBRE DE VIOLENCIAS” lanak jaso du. Lan ezberdina eta artistikoa izateagatik saritu da: argazkiek oso modu indartsuan islatzen dute indarkeria matxistaren adierazpen/aurpegi ezberdinak.
Epaimahaiak aukeratutako azken saria, ikus-entzunezko lanik onenari, EHUn ikasten duen Zumaiako talde baten “POKER DE REINAS” lanak irabazi du. Epaimahaiak lan honen irudiaren gidoia eta grabaketaren kalitate bikaina eta, indarkeria matxistaren oinarriak ikusarazteko, pokerrean oinarritutako errege-erreginaren metaforaren erabilpena nabarmendu ditu.
Azkenik, aurtengo edizioan bi sari gehiago egon dira: urrian zehar ospatutako sinopsi lehiaketaren saria eta partehartzearen saria.
Lehenengoaren irabazlea “LA DECISIÓN DE LUCIA” lana izan da, honen argudioa oso ondo islatzeagatik testu labur batean eta lana prozesu baten parte izan dela erakusten duelako. Egileak Bilboko Peñascal elkarteko Zurgintza formakuntzako ikasleak izan dira.
Azaroaren 13 eta 14aren artean Beldur Barik-eko webgunean bozka gehien jaso duen lanari eman zaio: Erandiotik bidalitako “NAZKATUTA NAGO!” lana, 1.954 bozka jasota
Bi artista gazte eta feminista
Sari emate ekitaldian bi artista gaztek parte hartu dute, programarekin urtean zehar inplikatuta egon direnak. Uxue Bereziartua-“Berexi” ilustratzailea, batetik: Beldur Barik 2021 irudien egilea da eta “Errebelazioa” lanarekin iazko ikus-entzunezko onenaren saria jaso zuen hernaniarrak.
Eta bestetik, Iratxe Aguilera (Kai-Nakai), aurtengo edizioko kantaren egilea (“Nahikoa dela!”) eta iazko lehiaketan 3. kategoriako aipamen bereziaren irabazlea, “Gure Misioa” lanarekin.
Abeslari gasteiztarraren kontzertua ospatu da sari banaketan eta ekitaldia aurtengo abestiarekin itxi egin da, emakume gazteak indarkeria matxistaren aurreko planto mezua adierazten du kanta honek.
Beldur Barik gazteentzako erreferentzia programa da
Aurten aurkeztutako lanen kopuruak iazkoa bikoiztu du: 400 lan baino gehiago egon dira, horietako gehienak taldean eginak. Horrek adierazten du Beldur Barik Lehiaketa erreferente finkatua dela gazteen artean eta, batez ere, hezkuntza zentroetan ikasleekin indarkeria matxista lantzeko erabiltzen den tresna.
Aurkeztutako lanetan ikusten denez, gazteek aurten ere gai berdinak azpimarratzen dituzte: rol eta estereotipo sexisten haustura, indarkeria matxista bikotean, kaleko jazarpena, eskubide berdintasunaren aldarrikapena eta emakumeen ahalduntzea, batik bat. Honek erakusten digu hauek oraindik ere gainditu gabeko egoerak direla eta gazteek hala identifikatzen eta salatzen dutela.
Beldur Barik babesten duten erakunde guztiek gazteen artean indarkeria matxista eta sexista prebenitzeko garrantzia azpimarratu dute. Baita gazteriak erasoak identifikatzeko gero eta baliabide gehiago izatea eskura ere. Beldur Barik bezalako programak, gazteriak indarkeria sexisten adierazpen anitzak identifikatzeko gaitasuna garatzen duten baliabideak eskura izatea laguntzen du.
Aldi berean, hausnarketa-prozesuak bultzatzen dituzte mutilekin, egoera horietan duten protagonismoa edo erantzukizuna identifikatzeko. Horrela, jarrera matxistak indartzen dituen korporatibismo maskulinoari aurre egitera animatzen dira, indarkeria erabiltzen duenari interpelazioa egiteko beharra identifikatuz eta konplizitaterik eza erakutsiz.
Informazio gehiago: www.beldurbarik.eus
2021ko azaroaren 24
Gaur goizean aurkeztu da Aguraingo Harresi Aretoan aurtengo Beldur Barik programaren edizioa. Emakunde-Emakumearen Euskal Erakundeak sustatu eta koordinatzen du programa, eta Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako foru-aldundiek eta EUDELek babesten dute. Agurain Beldur Barik Herria da aurten eta, hori dela eta, ostiral honetan, azaroaren 26an, Beldur Barik ikus-entzunezko lehiaketaren sari banaketa egingo da bertan, nahiz eta Arabako udalerriko osasun egoera dela eta, azkenean streaming bidez egingo den eta bertan behera utzi behar izan diren tailerrak eta programatuta zeuden beste jarduera batzuk. Sari banaketa www.beldurbarik.eus webgunearen eta EITBren Nahieran zerbitzuaren bidez jarraitu ahal izango da.
Prentsaurrekoan izan dira Izaskun Landaida Emakundeko zuzendaria, Ernesto Sainz Lanchares Aguraingo alkatea, Ainhoa Campo Arabako Foru Aldundiko Berdintasun eta Giza Eskubideen zuzendaria eta Miren Elgarresta Gipuzkoako Foru Aldundiko Berdintasun zuzendaria. Gainera, Kai Nakai abeslariak ere hartu du parte, saiorako konposatu duen “Entzun ondo” abestia interpretatuz.
Ikus-entzunezko lehiaketa 12 eta 26 urte bitarteko gazteei zuzenduta dago eta hiru kategoria ditu. Emakundeko zuzendariak azaldu duenez, aurten lehiaketara aurkeztu diren lanen kopurua bikoiztu egin da iazkoarekin alderatuta. Hala, 400 lan baino gehiago aurkeztu dira, gehienak taldean eta ikastetxeetan egindakoak. Nabarmentzekoa da unibertsitateek (UPV/EHU, Deustuko Unibertsitatea eta Mondragon Unibertsitatea) aurreko urteetan baino lan gehiago aurkeztu dituztela. Landaidak lan horiek taldean egiteak duen garrantzia azpimarratu du, “aurkeztutako pieza sortzeko prozesua bera emakumeen aurkako indarkeriari buruzko gogoeta bateratuaren eta eztabaidaren prozesu bihurtzen da”.
400 ikus-entzunezko lan horietatik 336 sartu dira lehiaketara, batzuek ez baitituzte oinarrietan jasotako baldintza guztiak betetzen. Horietatik 100 12 eta 13 urte bitarteko sortzaileenak dira, 173 14-18 urtekoenak eta 63 19-26 urtekoenak. Lurraldeka, 39 lan aurkeztu dira Arabatik, 172 Bizkaiatik eta 125 Gipuzkoak.
Bideoen gai nagusiak
Lehiaketan parte hartu duten gai nagusiak honako hauek izan dira: rol eta estereotipo sexistak, indarkeria matxista bikotearen esparruan eta kaleko jazarpena, emakumeen ahalduntzea eta eskubide- eta aukera-berdintasunaren printzipioaren aldarrikapena.
Landaidak nabarmendu duenez, Beldur Barik programak “neska-mutilei beren harremanetan eta bizi diren gizartean eta lehiaketara aurkezten gaituzten lanetan desberdintasun-jarrerak hauteman ahal izateko tresnak eskaintzen dizkie, eta urtetik urtera gero eta argiago ikusten dugu indarkeria horren jatorria zein den, emakumeen aurkako indarkeria-kasuak eragiten dituen desberdintasuna dela ikusten baitute”.
Ernesto Sainz Lanchares Aguraingo alkate eta EUDELeko ordezkariak programa babesten duten udalen funtsezko eginkizuna nabarmendu du, eta azpimarratu du Beldur barik “tresna baliotsua” dela, “batez ere udalerri txikienentzat”. Aurten, lehiaketa orokorraz gain, hamabi tokiko lehiaketa antolatu dira beste hainbeste udalerritan.
Ainhoa Campo Arabako Foru Aldundiko Berdintasun eta Giza Eskubideen zuzendariak berretsi du garrantzitsua dela gazteen artean indarkeria matxista eta sexista prebenitzeko lan egitea, eta prebentzio-programa horrekiko aldundiaren konpromisoa azpimarratu du.
Gipuzkoako Foru Aldundiko Berdintasun zuzendari Miren Elgarrestak, bestalde, Beldur Barik bezalako ekimenen bidez eta hezkidetzaren bidez gazte eta nerabeengana iristeko beharra azpimarratu du. “Ziur asko, hori da modurik eraginkorrena indarkeria sexista prebenitzeko, egitura, rol eta estereotipo horiek desikasteko, bai eta adin txikitan gertatzen diren, desberdintasuna sortzen duten eta emakumeei kalte egiten dieten jokabide matxistak ere. Balio eta eredu berriak landu behar ditugu indarkeria matxistari aurre egiteko”, adierazi du.
Sariak streaming bidez ematea
Bigarren urtez jarraian, Beldur Barik lehiaketako sariak on-line banatuko dira, Covid19k sortutako osasun egoera dela eta. Aurten azken momentuan hartu da erabakia, tailerrak eta beste jarduera batzuk jadanik antolatuta zeudenean gazteekin, Aguraingo udalerriaren egoera dela eta. Beldur Barik bultzatzen duten erakundeek konpromisoa hartu dute jarduera horiei berriro ekiteko ikasturtean zehar, osasun egoerak horretarako aukera ematen duenean.
Nabarmendu behar da, Arabako Lautadako Kuadrillako Berdintasun Zerbitzuaz gain, Aguraingo Udaleko Berdintasun Zinegotzigoak eta udal-gaztelekuetako hezitzaileek tokiko bi talde feministaren laguntza izan dutela Topaketa antolatzeko: Inguma, Aguraineko talde feminista eta Dulantziko talde feminista.
Bea Clown, Libe Pradera eta Julen Portillo izango dira sari-banaketa aurkezteko eta girotzeko arduradunak. Gainera, galan Kai Nakai artista gasteiztarra eta edizio honetako abestiaren egilea arituko da eszenatokian kantari. Uxue Bereziartuak, “Berexi”, Hernaniko artista feministak, egin zuen edizioko irudia eta honek ere presentzia izango du galan zehar.
Informazio gehiago: www.beldurbarik.eus
2021eko azaroaren 22an. EUDELen Berdintasun batzordearen proposamenez sortu zen adierazpen hau, eta Batzorde Eragileko alkateek onetsi zuten, azaroaren 11ko bileran. Egun horretan bertan –Elkartearen Batzar Orokorraren eguna ere izan zen–, testua 251 euskal udalei bidali zitzaien, haien osoko bilkuretan edo bozeramaileen batzordeetan aurkez zezaten. Adierazpen-eredua egitea udalerriek eurek –udalerri txikiek batez ere– egindako eskariaren erantzuna da; hala, eredu ireki bat bidaltzen zaie udalei, bakoitzak bere errealitatearen arabera egokitu dezan, udalen autonomia aintzat hartuta.
2021. urteko adierazpenaren ardatz nagusia emakumeen aurkako indarkeria matxista jasaten duten biktima adingabeak errekonozitzea eta bistaratzea da. Amaren aurkako indarkeria baliatzen den testuinguru batean bizitzeagatik seme-alabek jasaten duten min eta sufrimenduan jartzen du arreta adierazpenak, Istanbulgo Hitzarmenak (2011) aitortzen duenez. Era berean, indarkeria bikarioa ere salatzen du adierazpenak, alegia, seme-alabei edo pertsona maiteei egindako minaren bidez emakumearen aurka gauzatutako indarkeria; hori ere emakumeen aurkako genero-indarkeriaren beste forma bat da. Azaroaren 25eko Adierazpenak honako hau adierazten du, estatistiken arabera: “bikotekideen edo bikotekide ohien eskutik indarkeria jasaten duten EAEko hamar emakumetik seik seme-alaba adingabeak dituzte, eta horiek ere biktima bihurtzen dira”.
Adierazpenaren testua Emakunderi eta BERDINSAREAri ere helarazi zaie; hain zuzen, BERDINSAREA berdintasunaren aldeko eta emakumeen aurkako indarkeriaren aurkako sarea da, EUDELek koordinatua eta Emakundek bultzatua.
Osasuneko sailburuaren Agindua. Agindu horrek azaroaren 17tik aurrera izango ditu ondorioak EHAAn argitaratzen den egunetik aurrera.
Euskadiko Zerga Koordinaziorako Organoa bildu da gaur, modu koordinatuan aztertzeko nola egokitu behar zaizkion Konstituzio Auzitegiaren azken epaiari Hiri-lurren Balio Gehikuntzaren gaineko Zerga arautzen duten foru-xedapenak. Izatez, Konstituzio Auzitegiaren epaiak deusez deklaratzen ditu udal-gainbalio deituriko zerga hori arautzen duen Estatuko legearen artikulu jakin batzuk.
EUDELeko elkarteburuak eskerrak eman dizkie foru aldundiei erantzun azkarra emateagatik Konstituzio auzitagiaren epaiaren ondoren indarrean dagoen araudia egokitzeko: « Udal-gainbalioa ahalik eta galera ekonomiko txikienarekin aplikatzen jarraitzeko, zergadunentzat bidezkoagoa izateko eta udalei segurtasun juridiko handiagoa emateko. »
Gorka Urtaran, EUDELen Elkarteburuaren BALORAZIOA
Organo hori osatzen dute Eusko Jaurlaritzako hiru ordezkarik, foru-aldundietako hiru ordezkarik —Foru Aldundi bakoitzeko bat— eta Euskal Autonomia Erkidegoko udaletako hiru ordezkarik —tokiko zergei buruzko gaiak jorratzen direnean sartzen direnak Euskadiko Zerga Koordinaziorako Organoan—. Organo horren helburua nagusia da foru-aldundien arteko harmonizazioa, koordinazioa eta lankidetza sustatzea haien zerga-eskumenen barruan, betiere zerga-kudeaketan efikazia handiagoa lortze aldera.
Euskadiko Zerga Koordinaziorako Organoan ordezkatuta dauden erakundeen iritziz, Hiri-lurren Balio Gehikuntzaren gaineko Zergaren zerga-oinarria zehazteko erregulazioa oso antzekoa da foru-araudian eta Konstituzioaren aurkakotzat jo den Estatuko araudian; hori dela eta, hiru foru-aldundiek, segurtasun juridikoagatik eta premiaz, egin dituzte zergaren erregulazioa Konstituzio Auzitegiaren epaian adierazitakora egokitzen duten arau-xedapenak, eta gaur egin den Euskadiko Zerga Koordinaziorako Organoaren bilerara bidali dituzte xedapen horiek.
2017. urteaz geroztik, eta Konstituzio Auzitegiaren beste epai baten ondoren, hiri-lurren balio gehikuntza eragiten ez duten egoerak ez dira zergapetzen; hartara, balio-gehikuntzarik gertatu ez dela egiaztatzen bada, ez da zergapetuko, interesdunak hala eskatuta.
Orain, zerga-oinarriaren zehaztapena aldatu, eta higiezinen merkatuaren errealitatera hurbiltzen da. Onartzen da udalek lurzoruaren katastro-balioak beherantz zuzentzeko aukera izatea, eguneratze-mailaren arabera. Halaber, gehieneko koefiziente batzuk ezartzen dira, lursaila erosi zenetik igarotako urte kopuruaren arabera. Koefiziente horiek urtero eguneratuko dira, egindako salerosketek izan duten prezioaren bilakaera kontuan hartuta, betiere zergapekoari aitortzen zaion zerga-karga benetan lortutako balio gehikuntzara egokitzeko ahalmena alde batera utzi gabe.
Hartara, foru-arauak Konstituzio Auzitegiaren epaiak ezarritakora egokituko dira, eta zerga-oinarria zehazteko metodo objektiboa ez da legez onartutako metodo bakarra izango. Horrez gain, balio-gehikuntzaren zuzeneko zenbatespenak ere onartuko dira, zergapekoak hala eskatzen duen kasuetan.
Zergapekoen zein zerga likidatzen duten udalen segurtasun juridikoa babestu ondoren, Euskadiko Zerga Koordinaziorako Organoan ordezkatuta dauden erakundeek adostu dute erakunde arteko lan-talde tekniko bat eratzea. Talde horretan hiru erakunde-mailak egongo dira ordezkatuta, eta taldearen helburua izango da Hiri-lurren Balio Gehikuntzaren gaineko Zergaren erreforma harmonizaturako proposamen bat prestatzea, ahalmen ekonomikoaren printzipioa beteko duena eta Udalen finantza-nahikotasuna ziurtatuko duena.
Vitoria-Gasteiz, 2021eko azaroaren 15a. Gorka Urtaran EUDELeko elkarteburua eta Gasteizko alkateak topaketa institucional bat egin du gaur eguerdian Valentziako Udalerrien eta Probintzien Federazioko (FVMP) ordezkaritza batekin, Ruben Alfaro Eldako (Alikante) alkatea buru zela.
Bi elkarteetako presidenteek agerian utzi dute erronka partekatuak daudela, udalerri bezala eta interes komuneko eremu zabalak, bi elkarteek egiten duten lanean. Bilera horretan, Gorka Urtaran presidenteak EUDELen agintaldiaren erdialde honetako ekintza estrategikoaren ildoak partekatu ditu Valentziako federazioko bere homologoarekin. Ildo horiek azaroaren 11ko Batzar Nagusian jorratu ziren: toki-autonomiaren defentsa eta udalen finantza-nahikotasuna, Europako udalerrien sareekiko aliantzak eta Euskadiko udalek Euskadiko 2030 Agendari egiten dioten ekarpena eta garapen jasangarriaren helburuak.
Topaketa Federazioak berak eta Gasteizko Udalak antolatutako bisitaren barruan kokatzen da. Bisita horrek Valentziako udalerriek hiriak oinezkoentzako, mugikortasunaren eta hiri-jasangarritasunaren arloan dituen konponbideak ezagutzeko duten interesari erantzuten dio.
Liburua: “Euskal Udalerrien ekarpena 2030 Agendari”
Aurkezpena (ppt): ekintza lerroa ‘Udalerriak 2030’
Mungian, 2021eko azaroaren 11n. Gaur goizean egin da EUDELen Batzar Orokorra, Mungiako Olalde Aretoan, eta bertan bildu dira hiru lurralde historikoetako alkateak, Euskadiko udal-gobernuetan dauden sentsibilitate guztien ordezkari. Euskal udalgintza irrikan zegoen berriz ere elkartzeko; izan ere, pandemiaren ondorioz, 2019ko martxotik telematikoki egin behar izan dira gobernu-bilera guztiak (Batzorde Eragilea, Lurralde Batzordeak, Batzar Orokorra).
2021eko Ohiko Batzarra 11:30ean hasi da, Ager Izagirre Mungiako alkatearen agurraz. Gai-zerrendako lehen puntuan, Gorka Urtaran elkarteburuak EUDELen lehentasunezko ekintza-ildoak aurkeztu dizkie udalerriei. Horiek gauzatzeko aurrekontu berria 3.000.843 eurokoa izango da. Nagore Alkortak eta Jose Antonio Santanok, bi elkarteburuordeek, 2019ko kontuak eta 2022ko aurrekontua aurkeztu dituzte, hurrenez hurren.
Pandemian ikasitakoak
Elkarteburuaren hitzaldia (PDF)
Batzarrean emandako lehenengo mezuan, EUDELen elkarteburuak aitortza egin dio alkate eta haien taldeei konpromisoari: “COVID-19a etsai ezezaguna izan da, eta, gaixotasunaz gain, ziurgabetasun handia ekarri digu. Oso proba zaila izan da guretzat, baina, beste behin ere, udalerriok egoerak eskatzen duen moduan jardun dugu, gure eskumenak ziren edo ez galdetu gabe, gure herritarren beharrei lehen lerroan erantzuteko”.
Erakundeen eta eragile guztien arteko lankidetzaren balioa azpimarratu du, eta adierazi du hori izan dela lorpenik handienetako bat Euskadin osasun-larrialdia kudeatzeari dagokionez.
2021eko BATZARREKO LABURPEN BIDEOA
Gorka Urtaranek ohartarazi du kutsatze-kopuruak gora egin duela zenbait udalerritan, eta, udalen izenean, erne jarraitzeko eta prebentzio-neurriei eusteko eskatu du, “ezin gara lasaitu”. Urtaranek esan du txertaketa dela lanabesik onena, lankidetzarekin eta gizarte osoaren erantzukidetasunezko jarrerarekin batera, normaltasun osorantz aurrera egiteko, “atzerapausorik gabe”.
Barne-mezu batean, Urtaran elkarteburuak eskatu du euskal udalek batuta egin dezatela lan, udalerrien interes komunen alde, eta gainerako erakundeekin lankidetzan jardun dezatela, herrialdeari “egonkortasuna” emango dioten akordioak lortzeko. Ildo berean, “erakunde guztiek batera” jarraitzearen alde azaldu da, gizarte-eraldaketa azkartu eta ekonomia berpizteko, eta, era berean, konfiantzazko eta itxaropenezko mezu bat helarazteko gizarteari, “onena oraindik etortzeko dago eta”.
EUDELen lehentasunak 2022an
Udal-agintaldiaren erdian egindako 2021eko batzar hau inflexio-puntua da EUDELentzat. Hori dela eta, Euskadiko Udalen Elkarteak bere lehentasunezko hiru lan-ildoak zehaztu ditu epe luzeko ikuspegi estrategikoarekin:
“Tokiko ekintza bateratzeko” deia egin du Gorka Urtaranek, “gizartearentzat baliagarriak izateko, suspertzea pertsona eta udalerri guztietara iristeko, eta inor atzean ez gelditzeko”.
Tokiko ekintza erronka globalen aurrean
“Estatuek hiriei eta herriei entzun behar diete. Udalerriok planeta salbatzeko politika eraginkorrenak bultzatzen dituen akuilua izan behar dugu”.
Glasgowko COP-26 goi-bilera amaitzeko jardunaldi baten faltan, Gorka Urtaran presidenteak hiru konpromiso zehatzen proposamena egin du, euskal udalerri gisa partekatutako ibilbide-orri bat bideratzeko, berotze globala geldiarazten laguntzeko. Konpromiso horiek proposamen gisa formulatzen dira, eta udal bakoitzak eman nahi dion ibilbidea izango dute, udal-autonomia errespetatuz. Eudelek bere lantaldeetan eta lan-batzordeetan elkarrekin lan egiteko aukera eman dio bere buruari.
1.- EUDELen konpromisoa: 2023rako metodologia komun bat lantzea, toki erakundeek beren udal-aurrekontuak Garapen Jasangarriko Helburuetan oinarrituta lerrokatu ahal izan ditzaten.
EUDELen lehen konpromisoarekin batera, lehendakariak beste bi ekimen proposatu ditu alkate gisa:
2.- 2022tik aurrera udaletan energia-auditoretzak bultzatzea, 2030ean udal-instalazioen energia-kontsumoa % 35 murrizteko eta, data horretarako, kontsumo horren % 32 hornitzeko adina energia berriztagarri instalatzeko.
“ Energia gutxiago kontsumitu behar dugu, eta energia horrek, neurri handiagoan, berriztagarria izan behar du.”
Gorka Urtaranek nabarmendu duenez, helburu hori lortzeko tresna egokia da Gauzatu Energiaren 100 milioi euroko laguntza-programa, Eusko Jaurlaritzak, EUDELekin lankidetzan, abian jarri duena. Auditoretza energetikoak egiteko itzuli beharrik gabeko 10 milioiak eskuragarri daude.
3.- Hiri-garraioko zerbitzua duten udalerriei zuzenduta dago hirugarren proposamena, 2030erako deskarbonizatzeko konpromiso sendoa hartzeko. Gorka Urtaranek azpimarratu duenez, mugikortasun iraunkor eta osasungarri baten alde apustu egiteak, neutraltasun klimatikoaren alde egiteak, Udalek eskaintzen dugun hiri-garraioko zerbitzuaren deskarbonizazioaren aldeko apustu irmoa eskatzen du.
15 proiektu 2030eko udalerrientzat
Euskadiko 2030 Agenda toki-mailan modu koordinatuan hedatzea, Elkartearen lan-ildoen ekintzarik berritzaileena 2022an, eta ardatz estrategiko bat agintaldiaren amaierara arte. EUDELek euskal udalerrien ordezkari gisa Lehendakaritzak bultzatutako Foro Multiagente berrian parte hartzearen barruan kokatzen da.
Gaurko batzarrean aurkeztu den “Euskal Udalerriek Euskadiko 2030 Agendari egindako Ekarpena” dokumentua izango da alkateentzako bide-orria. Dokumentu horretan jasota daude GJHen alorrean udalerrien aurrerabide bateratua koordinatzeko EUDELek erabiliko dituen metodologia eta 15 proiektu eraldatzaileen deskribapena.
Tokiko bultzadaz abiarazitako proiektuak dira, udalerri-sareen bidez garatuak, herri eta hirietatik helburu globalak “errealitate bihurtzeko” asmoz.
Gorka Urtaran elkarteburuak tokiko ekimen bateratu horrekin bat egitera dei egin die udalei: “Ahalik eta udalerri gehienek parte hartzea nahi dugu, txikienek batez ere, eta proiektuen arteko sinergiak aprobetxa daitezela, gizarteari dakarzkieten onurak biderkatzeko”. Batzarrean aurkeztea lehen urratsa besterik ez da izan. Era berean, gobernantza-eredu bat zehaztu da, EUDELek proiektu horiek monitoriza ditzan, benetan garatzen direla bermatzeko.
Sareak eta Arloak
Euskal gizarte osorengana helduko dira, hiru lurraldeetan errotuen dauden zortzi udalerri-sareen bitartez (Udalsarea, Berdinsarea, Basqueskola, Euskadi Lagunkoia, Euskal Fondoa, Garapen, Mugiment). Sare horietan udal askok hartzen dute parte, eta pertsona askori ematen diete onura (batez besteko estaldura EAEko biztanleen % 50ekoa da); 2030 Agendaren “aterkiari” esker, garrantzi eta bultzada handiagoa edukiko dute.
Hautatuko ekimenak jasangarritasunaren lau dimentsioei dagozkie: gizarte-garapena, garapen ekonomikoa, ingurumena eta gobernantza. Proiektu horien bitartez erronka globalei tokiko erantzunak ematea da asmoa, hainbat esparrutan: osasuna, gizarteratzea, emakume eta gizonen arteko berdintasuna, adinekoen parte-hartzea, klima eta energia, ekonomia zirkularra, enplegua eta ekintzailetza, digitalizazioa, eta tokiko gobernuen ebaluazioa eta bikaintasuna, besteak beste.
Lan-prozesuak zazpi hilabete iraun du, apiriletik azarora, eta Batzorde Eragilea eta lau udalek eta mankomunitate batek osatutako gidaritza-batzorde bat arduratu dira bideratzeaz.
Tokiko autonomia eta finantza-nahikotasuna
EUDELen elkarteburuak udalen finantza-egoerari buruz hitz egin du, baikortasunez eta, era berean, zuhurtziaz. Gogorarazi du euskal udalen egoera ona, hein handi batean, finantza-jasangarritasuna lortzeko egin den kudeaketa zorrotzaren emaitza dela.
Gorka Urtaranek adierazi du 2022ko aurrekontuak bereziki garrantzitsuak direla gizartearen erronka berriei erantzuteko, eta hurrengo urteetan hazkunde jasangarriari eustea ahalbidetuko duten inbertsioei eusteko. Helburu horien sostengua izango dira Europako funtsetatik euskal udalerrietara iritsiko diren laguntza ekonomikoak. EUDEL finantziazio-aukera guztiei buruzko informazioa ematen ari zaie udalei.
Atal horretan, Ekarpen Legea onartzeko akordio instituzionalaren balioa azpimarratu du elkarteburuak. Akordio hori lortzeko “prozesu osoan zehar parte hartu du EUDELek”, gogorarazi du. Gorka Urtaranek azpimarratu du lege berriak aurrerapauso garrantzitsuak ekarri dituela udalentzat. Esate baterako, udal-finantziaziorako derrigorrezko gutxieneko portzentaje bat (% 39,23) –aurreko legearena baino handiagoa– bermatzea, foru-ogasunek bildutako zergetatik.
Oso garrantzitsua da, era berean, Gizarte Zerbitzuen ezohiko Funtsa 20 milioitik 35era handitzea. Horrek baliabide gehiago ekarriko ditu, udalek gizartearen premia berriei erantzun ahal izateko. Legearen hirugarren hobekuntza euskararen arloko udal-eskumenak garatzeko finantziazioa aurreikustea da.
Europako beste udalerri batzuekiko aliantzak
EUDELek Europako beste elkarteekin egindako lanari esker, euskal udalak udalerrietako Green Deal bezalako tokiko politika berritzaileenen ildoan jarduteko aukera izango dute: “Europako agenda ere gure agenda da, eta euskal udalerriok, Europako Udalerrien eta Eskualdeen Kontseilu Europarraren eta Tokiko Botereen Biltzarraren bitartez, eragile proaktiboa izan nahi dugu Europako etorkizuna definitzeko”.
